II SA/Po 126/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia 1. zwolnić M.K. od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł (sto złotych), 2. ustanowić dla M.K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. /-/K.Witkowicz-Grochowska Skarżący M. K. we wniosku o prawo pomocy wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w części ponad kwotę 100 zł oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że z uwagi na okres zimowy ponosił dodatkowe koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (prąd, gaz, opał). Dotkliwie wzrosły koszty podstawowych produktów żywnościowych w związku ze wzrostem stawki podatku VAT. Pracodawca zmniejszył wysokość wynagrodzenia i od roku nie wypłaca w całym zakładzie pełnej premii. Wniesienie zatem opłaty sądowej w wysokości 500 zł spowoduje utratę płynności finansowej i w konsekwencji pozbawi go środków na utrzymanie rodziny, co mogłoby skutkować karami za nieterminowe regulowanie należności za media oraz utratę wiarygodności finansowej w oczach dostawców mediów, a także groźbę wpisania na ogólnopolska listę dłużników. Wnioskodawca oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i pełnoletnim synem. Oświadczył, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł, a żona – [...] zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku wnioskodawca wskazał, że posiada dom jednorodzinny w budowie o powierzchni [...] m², mieszkanie własnościowe o powierzchni [...] m² oraz działkę, na której stoi dom o powierzchni [...] ha. Nadto wnioskodawca oświadczył, że posiada rachunek oszczędnościowy, na którym widnieje saldo ujemne na kwotę [...] zł. Dom jednorodzinny i działka obciążone są hipoteką na zabezpieczenie kredytu na kwotę [...] zł. Wnioskodawca podał, że rata z tytułu spłaty kredytu hipotecznego wynosi 490 zł miesięcznie, rata z tytułu spłaty innych pożyczek w zakładzie pracy i konsumpcyjnych – 250 zł miesięcznie, inne stałe obciążenia finansowe z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego to około 950 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF wymagał dodatkowych oświadczeń dotyczących sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej wnioskodawcy wezwano go, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi wnioskodawca przedstawił spis niezbędnych miesięcznych kosztów utrzymania rodziny na łączna kwotę [...] zł. Wskazał, że za prąd płaci – 208 zł, gaz – 365 zł, wywóz śmieci - 19 zł, wodę i ścieki – 64 zł, spłatę kredytu mieszkaniowego – 460 zł, spłatę kredytu konsumpcyjnego w Lukas Bank – 200 zł, odsetki od debetu w rachunku bankowym w PKO – 58 zł i w Lukas Banku – 37 zł, spłatę karty kredytowej – 100 zł, spłatę raty w Zakładowym Funduszu Mieszkaniowym – 72 zł, telefon i Internet - 109 zł, telefon komórkowy wnioskodawcy i jego żony łącznie – 65 zł, telewizję N - 48 zł, podatek od nieruchomości - 23 zł, ubezpieczenie indywidualne - 109 zł, ubezpieczenie OC samochodu - 38 zł, ubezpieczenie domu - 37 zł, karta komunikacji miejskiej - 101 zł, zakup żywności i chemii gospodarczej - 1.900 zł. Powyższe oświadczenie o kosztach utrzymania wnioskodawca poparł kserokopiami historii rachunku bankowego Lukas Bank, historii rachunku bankowego PKO BP, historii rachunku karty kredytowej PKO BP, zawiadomienia o wysokości rat kredytu mieszkaniowego, polisy ubezpieczenia domu, OC samochodu Polonez, RMUA wnioskodawcy i jego żony, przekazów wpłat podatku od nieruchomości, rachunków za kartę sieciową komunikacji miejskiej, faktur za telefon stacjonarny i Internet, za gaz, za wodę i ścieki, za prąd, za telefony komórkowe, blankietów wpłat za śmieci oraz przykładowych rachunków bieżących ze sklepów. Nadto wnioskodawca przedłożył kserokopie rocznych zeznań podatkowych za rok 2009 i 2010 z których wynika, że łącznych dochód w 2010r. wyniósł koło [...] zł, a w 2009r. – około [...] zł. W dalszej części wyjaśnień wnioskodawca podał, że suma zadłużenia debetowego w rachunkach bankowych oraz w karcie kredytowej wynosi na dzień 20 kwietnia 2011r. łącznie [...] zł. Nadto wnioskodawca podał, że jego syn nie posiada własnego źródła utrzymania, przerwał naukę i jest na wyłącznym utrzymaniu rodziców. W kwestii zagospodarowania majątku nieruchomego wnioskodawca podał, że mieszkanie własnościowe zajmuje jego matka z ustanowionym notarialnie prawem dożywocia. Posiadany dom, w którym mieszka z rodziną wymaga sporych nakładów finansowych związanych z wykończeniem łazienki, garderoby, wykonaniem ozdobnej elewacji zewnętrznej budynku, wjazdu do garażu, chodnika, zadaszenia wejścia do domu, opierzenia oraz wykończenia tarasu i schodów. Wnioskodawca oszacował orientacyjne koszty powyższych prac na kwotę 35.000 zł., których nie jest w stanie ponieść z uwagi na brak środków finansowych. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Nadto prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja wnioskodawcy pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w części. Wprawdzie razem z żoną pracują i uzyskują stałe miesięczne dochody, ale ich wysokość pozwala, w znacznej części, na pokrycie jedynie koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny oraz terminowe wywiązanie się z wcześniej podjętych zobowiązań finansowych z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego, pożyczek konsumpcyjnych, kredytu w karcie kredytowej, debetu w rachunkach bankowych oraz w zakładowym funduszu mieszkaniowym. Z zestawienia miesięcznych dochodów i niezbędnych koszów utrzymania rodziny wynika, że wnioskodawca realnie może uiścić jedynie 100 zł na poczet kosztów niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca wykazał dokładnie wysokość dochodów jakie uzyskuje rodzina i skrupulatnie wyszczególnił wszystkie konieczne koszty bieżącego jej utrzymania. Oświadczenie poparł dokumentami źródłowymi. Wraz z żoną wykorzystuje również w pełni swoje możliwości zarobkowe. Posiada także majątek nieruchomy, ale nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dodatkowych dochodów, gdyż wykorzystuje go na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych swojej rodziny oraz matki. Wnioskodawca nie ma również możliwości poczynienia oszczędności celem ich przeznaczenia na pokrycie kosztów sądowych w większym zakresie. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa wskazuje, że nie ma też zdolności do wygospodarowania środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy i w tym zakresie. Nadto wskazać należy, że w ramach prawa pomocy wnioskodawca może skorzystać z pomocy tylko jednego pełnomocnika - albo adwokata albo radcy prawnego. Skoro wnioskodawca nie zakreślił konkretnie o wyznaczenia jakiego profesjonalnego pełnomocnika wnosi, ustanowiono radcę prawnego. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7, art. 246 §1 pkt 2 i art. 245 § 3 i 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/K.Witkowicz-Grochowska