II SA/Po 1290/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus del. sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2005 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby; oddala skargę /-/J. Wierchowicz /-/M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus MW 4/II SA/Po 1290/03 U Z A S A D N I E N I E Rozkazem personalnym z dnia [...]r.- nr [...]Komendanta Powiatowego Policji w Z. na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji (j.t. Dz.U. 7/02/58 ze zm.- dalej ustawa) w zw. z § 5 ust. 2 [lit.] a i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz.U. 86/02/ 789- dalej rozporządzenie) z dniem 03 kwietnia 2003 r. zwolnił st. sierżanta M. R. s. W. ([...]), policjanta ([...]) Zespołu Patrolowo- Interwencyjnego Komisariatu Policji w J., w 3 (trzeciej) grupie z mnożnikiem 0,91 kwoty bazowej ze stawką uposażenia zasadniczego w wysokości 1190 zł i dodatkiem służbowym w kwocie 135 zł miesięcznie; na podstawie § 5 ust. 2 [lit.] a i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg- nagroda roczna za 2003 r. nie przysługuje; uprawniony do świadczeń pieniężnych określonych w art. 114 ust. 3 ustawy o Policji. Kwota bazowa została określona w art. 15 ust. 1 pkt 2 ppkt c ustawy budżetowej na rok 2001 (Dz.U. 21/01/246) dla policjantów, którzy podjęli służbę przed 1 stycznia 1999 r.; na podstawie art. 108 § 1 kpa decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu Komendant Powiatowy podniósł, że st. sierż. M.R. orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...]. został ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. Po rozpatrzeniu odwołania M. R., orzeczeniem z dnia [...]r. Komendant Wojewódzki Policji zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. Orzeczenie to "stało się prawomocne" dnia [...]r., po zapoznaniu się z nim Zainteresowanego. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy, zachodzi przypadek obligatoryjnego zwolnienia ze służby w Policji. Rygor natychmiastowej wykonalności nadano z uwagi na ważny interes społeczny, polegający na tym, że służbę w Policji może pełnić obywatel o nieposzlakowanej opinii, nie karany i przestrzegający zasad określonych rotą ślubowania. Zainteresowany nie otrzymuje zawieszonej części uposażenia i obligatoryjnych podwyżek, wprowadzonych w okresie zawieszenia (art. 124 ust. 2 ustawy). Odwołanie od tej decyzji wniósł M. R., zarzucając decyzji rażące naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego: art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. 74/95/368 ze zm.- dalej uNSA) przez nie uwzględnienie faktu, że Naczelny Sąd Administracyjny może postanowieniem wstrzymać wykonanie zaskarżonych orzeczeń dyscyplinarnych, co będzie skutkować przywróceniem stanu sprzed zwolnienia pod rygorem sankcji finansowych za niewykonanie postanowienia Sądu; art. 7, 8, 11, 75 § 1 i art. 80 kpa- bo przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu z Policji nie kierowano się słusznym interesem policjanta i interesem społecznym przez nieuwzględnienie faktu, że Sąd może zawiesić wykonanie kary wydalenia ze służby do czasu rozpatrzenia sprawy przez ów organ. Odwołujący wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego. Rozkazem personalnym z dnia [...]r. nr [...]Komendant Wojewódzki Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. było ostateczne i podlegało wykonaniu, a Stronie przysługiwała skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzeczenie z [...]r.- jako ostateczne- kończyło postępowanie dyscyplinarne, wszczęte przez Komendanta Powiatowego Policji w Z.. Organ I instancji, będąc związany ostateczną decyzją i uregulowaniami zawartymi w ustawie o Policji, rozkazem personalnym nr [...]zwolnił st. sierż. M. R. ze służby w Policji z dniem [...]r. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 kpa), decyzje ostateczne mają cechę trwałości, ostatecznie załatwiając sprawę administracyjną. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy, zwolnienie ze służby policjanta, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, zwolnienie jest obligatoryjne. Choć Zainteresowany złożył skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...]r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, do dnia [...]r. nie zapadła żadna decyzja Sądu o wstrzymaniu wykonania owego orzeczenia. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sprawę rozpatrzono wszechstronnie, mając na uwadze "słuszny interes społeczny, jak i interes policjanta". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.R. wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej Komendanta Wojewódzkiego jako niezgodnej z prawem. Skarżący żądanie swe uzasadnił argumentami podniesionymi uprzednio w odwołaniu. Zainteresowany zarzucił decyzji rażące naruszenie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji i istotne naruszenie art. 40 ust. 1 uNSA; istotne naruszenie art. 7, 8, 11, 75 § 1 i art. 80 kpa. W szczególności Zainteresowany podniósł, że nie można się zgodzić z poglądem, iż orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną stało się ostateczne i podlegało wykonaniu, skoro Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem mógł je wstrzymać (art. 40 ust.1 uNSA). Komendant Wojewódzki winien był wstrzymać się z wydaniem decyzji o zwolnieniu do czasu rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji dyscyplinarnych przez Sąd. Z uwagi na nie rozpatrzenie wszechstronne sprawy przed wydaniem decyzji o zwolnieniu, nastąpiło istotne naruszenie wskazanych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej; zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego- adwokata, w przypadku ustanowienia go do czasu rozprawy; uwzględnienie przy orzekaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.X.2002 r.- sygn. K 36/00. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Rozkaz personalny zwolnienia policjanta ze służby w Policji ma charakter decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie (art.32 ust. 1 i 2 ustawy), podlega zatem kontroli sądowoadministracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa), w zakresie prawidłowości stosowania przez organ administracji publicznej prawa materialnego, jak i prawa procesowego. W niniejszym postępowaniu- wobec złożenia przez Stronę odwołania od rozkazu personalnego z dnia [...]r.- nr [...], decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...]stała się ostateczną dnia [...]r. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze w niniejszej sprawie, Zainteresowany prezentował błędny pogląd, że wobec możliwości wstrzymania przez Sąd Administracyjny wykonania orzeczeń dyscyplinarnych, nie zachodziła możliwość wydania rozkazu personalnego z dnia [...]r.- nr [...]i rozkazu personalnego nr [...]. Postępowanie sądowoadministracyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne kończy się decyzją ostateczną, jeśli od danej decyzji nie służy odwołanie w toku instancji (art. 16 § 1 kpa). W istocie postępowanie dyscyplinarne przeciwko M. R. zakończyło się ostatecznie dnia [...]r.- z chwilą utrzymania w mocy decyzji z dnia [...]r. Komendanta Powiatowego Policji w Z. o wymierzeniu M. R.kary wydalenia ze służby. Omyłkowo Komendant Powiatowy przyjął, że orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...]r. "stało się prawomocne dnia [...]r. po zapoznaniu się z nim w/w", bowiem decyzje administracyjne stają się prawomocne, gdy: strona nie wyczerpała środków odwoławczych; upłynął termin do wniesienia skargi; Sąd Administracyjny prawomocnie odrzucił skargę lub prawomocnie oddalił skargę (odpowiednio- Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 98 uw. 4). Żadna z tych sytuacji nie miała miejsca dnia [...]r., lecz uchybienie w zakresie określenia decyzji ostatecznej "prawomocną" nie miało istotnego wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dla wydania bowiem decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji konieczne było jedynie, by decyzja o ukaraniu M. R. karą wydalenia ze służby stała się ostateczną (art. 16 § 1 kpa), nie zaś prawomocną. Ostateczności decyzji z dnia [...]r. nie niweczy możliwość wydania przez Sąd Administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji (art. 40 ust. 1 uNSA; obecnie art. 61 § 3 upsa). Dopiero gdyby przed wydaniem rozkazu personalnego o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji zapadło postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji o ukaraniu Go karą dyscyplinarną wydalenia ze służby, wówczas zaistniałby stan prawny, uniemożliwiający- do czasu uchylenia takiego postanowienia lub prawomocnego oddalenia przez Sąd Administracyjny skargi na decyzję o ukaraniu- wydanie decyzji o zwolnieniu M.R. ze służby. Żadna z takich sytuacji nie zaistniała. Chybionym był zatem tak rozumiany zarzut "naruszenia prawa materialnego", zawarty w skardze (k. 2, 3 akt sądowych). Ustawodawca podzielił przesłanki zwolnienia policjanta ze służby na obligatoryjne (art. 41 ust. 1 ustawy) i fakultatywne (art. 41 ust. 2 ustawy). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazano, że każda z podstaw obligatoryjnego zwolnienia policjanta ma tak duży ciężar gatunkowy, że uniemożliwia pozostawienie policjanta w dotychczasowej służbie. Jest to wspólna cecha wszystkich podstaw, mimo wywodzenia się ich z różnych zdarzeń i okoliczności. Normy zawarte w art. 41 ust. 1 mają charakter wyraźnie restrykcyjny (wyrok NSA z 9 maja 1997 r.- sygn. II SA 137/97- ONSA 2/98/55, akceptowany przez W. Kotowskiego "Ustawa o Policji- komentarz praktyczny" DW ABC 2004 s. 488). Nie doszło również do naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest pogląd, że w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, Sąd związany jest orzeczeniem wydanym w odrębnym i właściwym do tego postępowaniu dyscyplinarnym (odpowiednio- wyrok SN z 18.4.2002- III RN 200/00- OSNAP 2/03/24- na tle ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej- Dz.U. 78/00/462 ze zm., który to pogląd, ze względu na podobne konstrukcje prawne, jest aktualny na tle ustawy o Policji). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogły być zatem zarzuty dotyczące postępowania dyscyplinarnego, kontrolowanego w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący nie precyzuje, w czym upatruje naruszeń art. 7, 8, 11, 75 § 1 i art. 80 kpa. Abstrakcyjna możliwość wstrzymania przez Sąd Administracyjny w każdym postępowaniu sądowoadministracyjnym wykonania decyzji, nie może być postrzegana jako naruszenie słusznego interesu policjanta i interesu społecznego. Konstrukcja art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy wskazuje, że ustawodawca nie stworzył dla podejmujących na jego podstawie decyzje organów administracji publicznej żadnej sfery uznania. Skoro właściwy organ Policji związany był ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym wydalenia Skarżącego ze służby, obowiązany był wydać decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby w Policji. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 1991 r.- sygn. II SA 1188/91- PiŻ 5/93/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w szczególności na potrzebę obowiązku uwzględnienia słusznego interesu obywatela, jeśli nie pozostaje to w sprzeczności z interesem społecznym (art. 7 kpa). Reguły tej nie sposób stosować przy zwolnieniu obligatoryjnym, zwłaszcza zaś w sytuacji, gdy zwalniany funkcjonariusz został napiętnowany ostatecznym orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby (art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy) w wyniku uznania policjanta winnym popełnienia czynu będącego przestępstwem umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. To właśnie wzgląd na interes społeczny przeciwi się pozostawieniu policjanta ukaranego za taki czyn w służbie. Rozpatrując bowiem konflikt pomiędzy słusznym interesem obywatela (funkcjonariusza policji, zabiegającego o pozostawienie Go w służbie) a interesem społecznym (który wymaga, by uznany winnym popełnienia czynu będącego umyślnym przestępstwem, ściganym z oskarżenia publicznego, został zwolniony ze służby w związku z tym uznaniem), należy uznać, że proponowanemu przez Skarżącego nie zwolnieniu Go ze służby, przeciwi się wzgląd na powszechne poczucie sprawiedliwości, w myśl którego sprawcy pewnej kategorii przestępstw- zobligowani przez ustawę do ścigania przestępców- byli zwalniani ze służby. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się na możliwość nadawania na podstawie art. 108 § 1 kpa rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji funkcjonariusza ukaranego dyscyplinarną karą wydalenia ze służby (wyrok SN z 4.12.2002 r.- II RN 201/01- OSNAP 24/03/ 583). W niniejszej sprawie doszło do popełnienia przez Zainteresowanego czynu będącego przestępstwem, które było zagrożeniem dla dobrego imienia Policji, tym bardziej, że popełnione zostało wraz z dwoma innymi funkcjonariuszami Policji. Skarżący nie wskazał na to, czego oczekuje po wnioskowanym "uwzględnieniu przy orzekaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.X.2002- K 36/00 (k. 3- pkt 5 skargi), choć zdaje się milcząco przyjmować, że organy obu instancji wyroku tego nie stosowały. Zagadnienie to było przedmiotem badania Sądu w sprawie 4/II SA/Po 766/03 ze skargi M.R. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. w przedmiocie wydalenia M. R. ze służby w Policji. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2005 r.- sygn. 4/II SA/Po 766/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę ową oddalił. Sądowi z urzędu wiadomym jest także, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Komendant Główny Policji na podstawie art. 135r ust. 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz.U. 7/02/58 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. nr [...]o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego "prawomocnym" orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. utrzymującym w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...]r. o wymierzeniu M. R. kary dyscyplinarnej. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2005 r. II SA/Wa 2577/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. R. na owo postanowienie Komendanta Głównego Policji (k. 29, 40,43 akt sądowych; k. 26-30, 37-38v akt[...]). Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., skargę należało oddalić. Niniejsza decyzja nie wymagała orzeczenia o wstrzymaniu wykonalności (art. 152 upsa). /-/J. Wierchowicz /-/M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus za nieobecnego Sędziego J. Wierchowicz /-/M. Dybowski MW