II SA/Po 130/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi H. i W. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. W. z dnia [...] Nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska M.K. dnia [...] kwietnia 1993r. uzyskała pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego na swojej działce nr [...] położonej przy ul [...] w N. M. nad W. z zastrzeżeniem, aby "zaprojektowane okna w istniejącym b.m. od strony sąsiadki H. B. wykonać uchylne górą z oszkleniem szkłem ornamentowym – białym". Organ orzekający zobowiązał inwestorkę do przestrzegania przy wykonywaniu robót budowlanych między innymi powyższych "warunków określonych w protokole rozprawy administracyjnej z dnia [...] 1993r. wraz z oświadczeniem małż. H. i W. B". Pismem z dnia [...] sierpnia 2006r. H. i W. małżonkowie B. – właściciele sąsiedniej działki nr [...] – powiadomili organ nadzoru budowlanego, że wycofują swoją zgodę na "użytkowanie okien wykutych w wyniku rozbudowy" i żądają zamurowania okien, ponieważ inwestorka jakiś czas po zrealizowaniu inwestycji zaczęła łamać zasady ugody, a "w ostatnim czasie okna są otwierane codziennie, a po grzecznym zwróceniu uwagi (...) jesteśmy ignorowani". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. W. decyzją z dnia [...] – wydana na podstawie art. 105 § 1 i 104 kpa umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Organ, na podstawie inwentaryzacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę ustalił, że ściana budynku M.K., w której wykuto przedmiotowe dwa okna, jedno na parterze, a drugie na piętrze, jest oddalona o 3,61 m od granicy z działką małżonków B. Dlatego właśnie w postępowaniu zakończonym wydaniem M.K. wymienionego na wstępie pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego zwrócono się do sąsiadów o wyrażenie zgody na urządzenie okien w ścianie budynku. Ponieważ małżonkowie B. zgodę obwarowali zastrzeżeniem, że okna mają być uchylne górą i oszklone szkłem ceramicznym, zastrzeżenie to zamieszczono w sentencji pozwolenia na rozbudowę z dnia [...] 1993r. Inwestorka M.K. w toku postępowania administracyjnego dostarczyła też opinię rzeczoznawcy budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej inż. R. K., w której wynika, że dwa okna w ścianie wschodniej rozbudowanego budynku mieszkalnego są oszklone szybami termoizolacyjnymi klejonymi z szybą zewnętrzną ornamentową białą. Lewe skrzydła są stałe, a prawe – ze względu na konieczność otwierania ich do mycia wykonano jako rozwieralno-uchylne, jednakże w codziennym użytkowaniu stosowane są wyłącznie jako uchylne. Organ orzekający podzielił stanowisko wyrażone w tej opinii, że takie rozwiązanie jest poprawne ze względów techniczno-użytkowych, nie narusza interesów sąsiadów i nie jest sprzeczne z zastrzeżeniem zawartym w pozwoleniu na budowę. Stan faktyczny opisany w opinii pokrywa się z ustaleniami poczynionymi podczas oględzin obiektu w dniu [...] września 2006r. W podsumowaniu swych wywodów organ wskazał - na poparcie stanowiska o bezprzedmiotowości postępowania - także, że od dnia doręczenia stronom decyzji o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego minęło już 10 lat i nie jest możliwe jej wzruszenie w żadnym z trybów nadzwyczajnych. Poza tym ściana wschodnia dobudowy budynku mieszkalnego M.K., w której to ścianie znajdują się sporne okna, jest oddalona o 3,22 m od granicy z sąsiednią działką. Nie zostały więc naruszone przepisy Prawa budowlanego ani przepisy wykonawcze określające warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 15 czerwca 2002r. Nr 75, poz. 690). Kompetencje do rozstrzygania sporów sąsiedzkich mają sądy powszechne. H. i W. B. wnieśli odwołanie od tej decyzji. Skarżący zarzucili, że przed wydaniem pozwolenia na rozbudowę przez sąsiadkę budynku mieszkalnego zgodzili się tylko na takie wykonanie okiem w ścianie budynku, oddalonej od ich granicy mniej niż 4 metry, aby ramy przytrzymujące szyby ornamentowe, jak najmniej przezroczyste były "uchylne górą, do wietrzenia". Warunek ten został zawarty w pozwoleniu na budowę i spełniony przez inwestorkę. Jednakże około pięć lat temu inwestorka wymieniła drewniane okna w ścianie wschodniej na plastikowe, z jednym skrzydłem uchylnym oraz drugim otwieranym, czym złamała warunki umowy. Ornament na szybach jest "zbyt przezroczysty i biały", a okna "były i są często otwierane, przez co czujemy się dyskryminowani na własnym podwórzu". Zdaniem skarżących postępowanie administracyjne było prowadzone w taki sposób, że czuli się "upokorzeni, bezradni i zastraszeni". Protokół rozprawy przeprowadzonej w dniu M.K. [...] października 2006r. nie odzwierciedlał rzetelnie jej przebiegu, bowiem nie odnotowano w nim deklaracji inwestorki "iż wymieni istniejące ornamenty na takie, jakie my będziemy sobie życzyć, czyli na mniej przezroczyste, a obecne otwierane skrzydła okien przerobi na tylko uchylne górą, a nie otwierane". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że do kompetencji organów rozstrzygających konkretną sprawę administracyjną nie należy kwestia "rzekomego przymuszenia odwołujących się do złożenia oświadczenia z dnia [...] 1993r. Sporne okna zrealizowane zostały w oparciu o pozwolenie na budowę z 1993r., a uprzednio skarżący wyrazili zgodę na wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku oddalonej mniej niż 4 m od granicy z ich działką". Jest bezsporne, że okna nie mają przezroczystych szyb, "Nawet jeżeli nie jest to szkło ornamentowe, to okleina pokrywająca szyby spełnia tę funkcję". Wykonanie okna jako rozwarto-uchylnego, zdaniem organu odwoławczego, jest podyktowane koniecznością utrzymania budynku przez właściciela w odpowiednim stanie technicznym i estetycznym (art. 61 prawa budowlanego). Lewe skrzydła okien są stałe, a fakt sporadycznej "otwieralności prawych skrzydeł" nie może być uznany za istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do nałożenia na inwestora obowiązku zamurowania przedmiotowych otworów okiennych. Organ odwoławczy nie jest uprawniony do odnoszenia się do kwestii nieodpowiedniego zachowania pracowników organu, którego decyzja została zaskarżona. Powyższe decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez H. i W. B. – z wnioskiem "o prawne i sprawiedliwe rozpatrzenie naszej skargi". Skarżący powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Jeszcze raz podkreślono, że sporne dwa okna istnieją już w ścianie budynku od ponad 12 lat, a nadto skarżący także wykonali otwory okienne i drzwiowe w ścianie usytuowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jest poza sporem, że budynek mieszkalny, w którego ścianie wschodniej – oddalonej od granicy działki o 3,61 m – znajdują się dwa okna (jedno na parterze i drugie na piętrze) zrealizowany został przez M.K. na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] nr [...] (k. [...] akt administr. I instancji). W sentencji tej decyzji nakazano inwestorce, aby przy wykonywaniu robót budowlanych zostały zachowane między innymi warunki określone w protokole rozprawy administracyjnej z dnia [...] marca 1993r. wraz z oświadczeniem uczestników tego postępowania małżonków B (k. [...] akt administr. I instancji). Pertraktowanie z uczestnikami postępowania w kwestii wymagań, jakie ich zdaniem muszą spełnić okna budynku inwestorski wychodzące na ich działkę było podyktowane tym, że według § 12 obowiązującego wówczas rozporządzenia wykonawczego do Prawa budowlanego z 1974r., to jest rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1998r. nr 17, poz. 62 ze zm.) budynki mieszkalne musiały być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Tymczasem po rozbudowie, ściana budynku inwestorki miała znaleźć się bliżej granicy, W takiej sytuacji przepis § 12 ust. 1 zd. 2 powołanego wyżej rozporządzenia wykonawczego dopuszczał zmniejszenie odległości poniżej 4 m, ale nie więcej niż 3 m. od granicy "jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie będzie miała otworów okiennych lub drzwiowych. Za zgodą skarżących ten wymóg prawny zastąpiono w decyzji z dnia [...] zastrzeżeniem, żeby "zaprojektowane okna w istniejącym b.m., od strony sąsiada – Pani H. B. wykonać uchylne górą z oszkleniami szkłem ornamentowym – białym". Decyzja ta weszła do obrotu prawnego i została przez inwestorkę wykonana, z tym że według twierdzeń skarżących – pięć lat temu inwestorka naruszył warunki pozwolenia na budowę wymieniając okna na takie, które z jednej strony dają się nie tylko uchylić, ale też otworzyć i z tej możliwości mieszkańcy budynku korzystają. Twierdzenia skarżących dokumentują fotografie na k. [...] akt administracyjnych I instancji. Wbrew stanowisku organów administracyjnych I i II instancji, dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotne ustalenie, że powyższe rozwiązanie konstrukcyjne wymienionych okien "jest poprawne ze względów techniczno-użytkowych". Konieczne jest natomiast wyjaśnienie, czy właścicielka rozbudowanego budynku utrzymuje i użytkuje obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 (art. 61 Prawa budowlanego z 1994r.), w tym utrzymuje użytkowany obiekt względnie jego część (ścianę wschodnią budynku) w należytym stanie technicznym. Organ nadzoru budowlanego może uznać obiekt lub jego część za będącą w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, gdy stwierdzony stan narusza wymagania, wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. W takim przypadku może nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (patrz: Prawo budowlane – Komentarz pod red. Z.Niewiadomskiego. Wydawnictwo C.H.Beck W-wa 2006r., str. 595). W toku dalszego postępowania administracyjnego należy mieć zatem na uwadze, że wszystkie kolejne rozporządzenia wykonawcze, a nie tylko wyżej powołane rozporządzenie wykonawcze z dnia [...] lipca 1980r. przewidują usytuowanie w odległości mniejszej niż 4 m od granicy ściany bez okien. Jako namiastkę braku okien w ścianie – pozwolenie na rozbudowę zezwoliło na wykonanie takich okien, które wprawdzie oświetlają i wietrzą pomieszczenie mieszkalne, ale uniemożliwiają wyglądanie na zewnątrz. Konieczne zatem będzie stwierdzenie, czy po wymianie okien przez M.K. ściana wschodnia rozbudowanego budynku nadal znajduje się w odpowiednim stanie technicznym w rozumieniu prawa budowlanego i § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). W zależności od wyniku tych ustaleń organ orzekający albo nakaże w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (np. przez przywrócenie do stanu określonego w pozwoleniu na budowę), określając termin wykonania obowiązku (art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego) albo – gdy nie stwierdził nieodpowiedniego stanu technicznego ściany wschodniej rozbudowanego budynku - uzna postępowanie za bezprzedmiotowe. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma istotnego znaczenia, że wcześniej skarżący z naruszeniem uzyskanego pozwolenia na budowę zbliżyli swój dom do granicy. Naruszenia prawa popełnione przez skarżących i uczestniczkę postępowania nie znoszą się wzajemnie. Należy też wskazać, że upływ czasu od wybudowania obiektu do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na zastosowanie przepisów art. 66 ustawy (patrz: str. 624 powołanego wyżej Komentarza do Prawa budowlanego). Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, c i art. 152 oraz art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska Brak podpisu sędziego spowodowany jest jego nieobecnością /-/ B.Kamieńska MarK