II SA/Po 1303/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Skr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2005r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2002r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...] września 1998r. udzielił Z. i Z. J. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych. Wojewoda na skutek odwołań złożonych przez właścicieli sąsiadujących działek M. P. i M. P., decyzją z dnia [...] października 1998r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano na konieczność wyjaśnienia czy nadbudowa budynku mieszkalnego inwestorów nie spowoduje pogorszenia stanu technicznego budynku M. P. Istotne pozostawało też wyjaśnienie spornych granic nieruchomości inwestorów z sąsiednimi działkami. Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z [...] listopada 1998r. udzielił ponownie pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz zmianę sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na garaż i zatwierdził projekt budowlany. Z załączonej do wniosku ekspertyzy technicznej wynikało, że planowana nadbudowa budynku mieszkalnego nie spowoduje pogorszenia stanu technicznego sąsiedniego budynku. Wojewoda [...] grudnia 1998r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2000r. (sygn. akt II SA/Po 79/99) uchylił decyzję Wojewody. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że organ odwoławczy zasadnie uznał, iż planowana nadbudowa domu mieszkalnego jest zgodna z wymogami określonymi w art. 5 ust. 1 pkt 1a ustawy z 7 lipca 1984r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), jak też, że nie spowoduje pogorszenia stanu technicznego budynku M. P. Sąd uznał za słuszne stanowisko organu odwoławczego, że toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości nie ma żadnego wpływu na decyzję o nadbudowie budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego. Stwierdzono natomiast, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu, iż planowana nadbudowa ograniczy dopływ światła dziennego do pokoju przeznaczonego na pobyt ludzi budynku M. P. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000r. Wojewoda uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] listopada 1998r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta Powiatowy postanowieniem z dnia [...] maja 2000r. na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane nałożył na Z. i Z. J. obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego o opracowanie przez uprawnioną osobę "linijki słońca" dla planowanej nadbudowy. Ekspertyzę techniczną zawierająca ustalenia, co do dostępu promieni słonecznych do pomieszczeń mieszkalnych w sąsiednim budynku opracował uprawniony rzeczoznawca budowlany. Decyzją z dnia [...] lipca 2000r. Starosta Powiatowy wydał Z. i Z. J. pozwolenie na budowę obejmującą nadbudowę budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz zatwierdził projekt budowlany. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli: M.P. i M. P. wnosząc o jej uchylenie. Podnieśli, że nie wyrażali zgody na realizację inwestycji oraz, że "podniesiono pomieszczenie gospodarcze od strony nieruchomości M.P.", a także dokonano "nadbudówki piętrowej". Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...] lipca 2000r. W uzasadnieniu wskazano, że z ekspertyzy technicznej w sprawie nasłonecznienia sąsiadujących z planowaną inwestycją budynków mieszkalnych wynika jednoznacznie, że przedstawiony projekt nadbudowy spełnia wymogi nasłonecznienia zgodnie z § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 maja 2001r. (sygn. akt II SA/Po 2610/00) uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając w uzasadnieniu, że decyzja ta nie zawiera żadnego odniesienia do zarzutów skarżących dotyczących rozpoczęcia robót budowlanych przez inwestora przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy decyzją z [...] sierpnia 2001r. ponownie utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatowego nr [...] z [...] lipca 2000r. Wyjaśniono, iż z materiałów przesłanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika jednoznacznie, że w stosunku do inwestorów nie jest prowadzone postępowanie o rozbiórkę oraz, że roboty budowlane wykonywane były wyłącznie w przedziałach czasowych, gdy decyzje były ostateczne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2002r. (sygn. akt II SA/Po 3520/01) uchylił decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2001r. stwierdzając, że została ona wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Stwierdzono, iż inwestor przedłożył decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2001r. W dacie wydania zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na budowę, z obrotu prawnego wyeliminowana została zatem decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2002r., ponownie rozpatrując sprawę, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że decyzja Prezydenta z [...] maja 1998r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednakże decyzją z dnia [...] marca 2002r. Prezydent Miasta ustalił nowe warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2002r. Starosta decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane udzielił Z. i Z. J. pozwolenia na budowę oraz zatwierdził projekt budowlany dla inwestycji obejmującej nadbudowę budynku mieszkalnego i gospodarczego na działce nr [...] położonej w N., przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że inwestor przedłożył ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu działki. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. P. podnosząc, że została ona wydana bez jego zgody. Podał, że w sprawie wybudowania budynków gospodarczych nie prowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego, a na granicy działki "wstawione zostały" drzwi garażowe. Obiekt nie tylko użytkowany jest bez pozwolenia, ale również nadbudowa dokonana została bez decyzji lokalizacyjnej. Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2002r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Analizując dotychczasowy przebieg sprawy wskazano, że inwestor uzupełnił projekt budowlany o tzw. "linijkę słońca", tym samym zaprojektowany obiekt nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Ponadto projekt budowlany jest kompletny i został sporządzony przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało również by prowadzone roboty budowlane wykonywane były bez pozwolenia. Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z dnia [...] lutego 2001r. nie potwierdził zasadności zarzutu dotyczącego uszkodzeń sąsiedniego budynku. Stwierdzono również, że zmiana sposobu użytkowania części budynku gospodarczego jest zgodna z projektem budowlanym. Skargę wniósł M. P. zarzucając, że kilka obiektów wybudowanych zostało bez pozwolenia, a wydane później decyzje legalizują tą samowolę. Dodał też, że nadbudowa garażu była wykonana na podstawie nieważnej decyzji, gdyż wygasła ona z mocy prawa. Decyzja o pozwoleniu na budowę narusza jego prawo własności, albowiem obiekt jest posadowiony w granicy działki. W odniesieniu do nadbudowy budynków gospodarczych podał, że roboty dotyczące tych obiektów wykonane zostały w 1997r. Zaskarżona decyzja narusza jego interes prawny dlatego, że garaż łączy się z jego mieszkaniem, co powoduje hałas i ogranicza dostęp światła. Ponadto, projekt nie obejmuje garażu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wskazano, iż organ odwoławczy zwrócił się do właściwego organu nadzoru budowlanego o udzielenie informacji i przekazanie rozstrzygnięć dotyczących ustaleń w sprawie zarzutu, że część prac budowlanych objętych decyzją o pozwoleniu na budowę została wykonana przed wydaniem tego pozwolenia. Pismem z dnia [...] sierpnia 2001r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował, że nie jest prowadzone żadne postępowanie nakazowe oraz że roboty budowlane prowadzone na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] września 1998r., nr [...] z dnia [...] listopada 1998r. nr [...] z dnia [...] lipca 2000r. o pozwoleniu na budowę wykonywane były wyłącznie w przedziałach czasowych, gdy decyzje były ostateczne. Z chwilą wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji postanowieniem NSA, nie były przez inwestora prowadzone żadne roboty budowlane. W świetle powyższego podtrzymywany przez skarżących zarzut w sprawie samowolnie wykonanych w roku 2000 robót polegających na nadbudowie budynku gospodarczego należy uznać za nieuzasadniony. Zarzut dotyczący zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego został uznany za niesłuszny, bowiem zgodnie z zatwierdzonym zaskarżoną decyzja projektem budowlanym, w części budynku gospodarczego znajduje się garaż. Zarzuty dotyczące wykonywania robót w budynku mieszkalnym były przedmiotem prowadzonego przez organ nadzoru odrębnego postępowania, które zakończyło się wyrokiem NSA oddalającym skargę. W sprawie dotyczącej dobudówki prowadzone jest w Starostwie Powiatowym odrębne postępowanie wznowieniowe, które zdaniem organu odwoławczego nie ma wpływu na postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na przedmiotową nadbudowę budynku mieszkalnego i gospodarczego. Podtrzymywany przez skarżących zarzut, że planowana nadbudowa ograniczy dopływ światła dziennego do pokoju znajdującego się w jego budynku mieszkalnym został oddalony w wyniku sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę ekspertyzy technicznej "linijki słońca". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2000, nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając niniejszą sprawę należy zatem wskazać, iż w toku kilkuletniego postępowania w sprawie udzielenia Z. i Z. J. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego na działce nr [...] przy ul. [...] w N. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2001r. (sygn. akt II SA/Po 2610/00) stwierdził, iż nie został wyjaśniony problem rozpoczęcia przez inwestora robót budowlanych przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na nadbudowę. Podkreślono, że rozpoczęcie robót budowlanych w takich okolicznościach powoduje, iż postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia staje się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa). Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze zarzuca, iż roboty związane z nadbudową budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego wykonane zostały w 1997r. Organy administracji powyższego problemu, który ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy, nie wyjaśniły. Stwierdzono jedynie, iż w odniesieniu do wykonanych robót organ nadzoru budowlanego nie wydał decyzji nakazującej rozbiórkę. Prezentowane w tym zakresie prze organ odwoławczy stanowisko nie jest trafne. Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 prawa budowlanego). Jednak gdy roboty budowlane zostały wykonane (lub rozpoczęte) wydanie pozwolenia na budowę jest bezprzedmiotowe, a ewentualne postępowanie w tym zakresie powinno być umorzone na podstawie art. 105 kpa. Wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę po ukończeniu robót (lub ich rozpoczęciu) stanowi rażące naruszenie rozdziału 4 ustawy Prawo budowlane. Wbrew poglądowi organu odwoławczego w sprawie o pozwolenie na budowę nie ma znaczenia to czy inwestor wybudował, czy też rozpoczął budowę obiektu legalnie, czy też samowolnie. Nie ma też znaczenia to, iż organ nadzoru budowlanego nie wydał w tym zakresie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części. Istotne jest jedynie to, że w sytuacji wybudowania obiektu lub rozpoczęcia jego budowy, postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę staje się bezprzedmiotowe, a dalsze postępowanie prowadzone przez organ nadzoru winno doprowadzić do zgodności z prawem wybudowanego obiektu. Powyższe naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchylenie zaskarżonej decyzji uzasadnia także przepis art. 145 § 1 pkt 1b. Według wskazanego przepisu sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, iż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji została już po wydaniu zaskarżonej decyzji uchylona wyrokiem Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2004r. (sygn. akt IISA/Po 1258/02). Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 1 pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym. Uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2002r. stwarzałoby zatem podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie (art. 145 § 1 pkt 8 kpa). Z tych przyczyn, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 200 w związku z art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawe – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek MarK