II SA/Po 1350/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie NSA Ryszard Słupczyński WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005r. przy udziale sprawy ze skargi I. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę /-/W. Długaszewska /-/M. Lorych-Olszanowska /-/R. Słupczyński Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u I. G. choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że I.G. w okresie od 1.9.1980r. do 17.11.1983r. pracowała w P.Z.G. na stanowiskach składacza ręcznego w zecerni, składacza linotypowego w linotypii, preparatora wyrobów introligatorskich. Zarówno jako składacz ręczny, jak i jako składacz linotypowy I.G. pracowała w kontakcie z ołowiem, antymonem, cyną, miedzią oraz rozpuszczalnikami organicznymi. Podczas pracy w dziale linotypów pracowała też w narażeniu na hałas. Wobec braku wyników pomiarów środowiskowych z lat 80 i wobec tego, że nie zmieniła się technologia procesów oraz pomieszczenia, w których były przeprowadzane do 1995r., wykorzystano wyniki pomiarów środowiskowych wykonanych przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w 1993r. Badania te nie wykazały przekroczeń NDS dla ołowiu, wykazały natomiast przekroczenie NDN dla hałasu o 1 dBA. Kolejnym zakładem pracy I.G. była RSW "PKR" obecnie spółka A gdzie pracowała na stanowisku zecera od 2.11.1983r. do 31.10.1991r. Zakład ten nie dysponuje żadnymi pomiarami środowiskowymi z powyższego okresu. Na podstawie powyższych ustaleń i w oparciu o przeprowadzone w dniu [...]r. badanie lekarskie Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu wydało orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Na wniosek I.G. przeprowadzone zostały powtórne badania i to w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi. W orzeczeniu z [...]r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej Instytut ten stwierdził, że rozpoznano u I.G. astmę oskrzelową pozazawodową, obustronny ubytek słuchu typu przewodzeniowego, cechy dysfunkcji lewego błędnika, przewlekły suchy nieżyt nosa, przewlekły nieżyt gardła prosty, przewlekłe zapalenie zatok obocznych nosa w wywiadzie oraz nadciśnienie tętnicze w wywiadzie. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, za pozazawodowym tłem astmy oskrzelowej przemawiają: przebieg kliniczny, dynamika i charakter choroby oraz jej trwanie mimo braku ekspozycji zawodowej na czynniki drażniące drogi oddechowe. Stwierdzono, że prawdopodobne jest tło infekcyjne przewlekłego schorzenia oskrzeli. Z orzeczenia tego wynika nadto, że niedosłuch przewodzeniowy spowodowany jest patologią ucha środkowego i nie jest związany przyczynowo z narażaniem na hałas w miejscu pracy. Brak więc podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. W odwołaniu od decyzji organu I instancji I.G. zarzuciła, że zawiera ona "wiele niejasności i sprzeczności" oraz, że jest "skąpo sprecyzowane". W ocenie odwołującej się decyzję tę oparto na "mało wyczerpującym materiale z wywiadu z pracodawcą" i z pominięciem twierdzeń zainteresowanej. Opisała warunki pracy w drukarni przy ul. [...] i przy ul. [...] I.G. podniosła, że nie przeprowadzono najważniejszego w jej ocenie badania tj. testów na alergeny. Wskazała też, że z jej chorobami wiążą się pozycje 3,4,6,10 i 15 Wykazu chorób zawodowych. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji powtórzył ustalenie dotyczące okresów zatrudnienia I.G. przytoczone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i uzupełnił je wskazując, że w okresie od 6.10.1987 do 31.12.1988 r. przebywała na urlopie wychowawczym. Wyjaśnił nadto, że "narażenie pracownika na czynniki chemiczne odbywało się drogą kontaktową ( przez dotyk), drogą oddechową ( wdychanie oparów) oraz drogą pokarmową". Czas ekspozycji przy płynnym stopie drukarskim, którego głównym składnikiem był ołów wynosił 7 godzin na dobę, natomiast przy myciu matryc linotypowych benzyną lub nafta wynosił 2 godziny na dobę. Obydwa zakłady pracy I.G. potwierdziły, że w stopie drukarskim w ilościach śladowych występowały zanieczyszczenia metaliczne takie jak glin, cynk, miedź, nikiel i żelazo. Organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające wobec wskazania przez I.G. substancji chemicznych, które jej zdaniem mogły stanowić czynniki uczulające w środowisku pracy i wobec zarzutów zgłoszonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. I.G. poddana została dodatkowym badaniom w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu Orzeczenie lekarskie w/w Instytutu z [...] r. wydane zostało w oparciu o obserwację kliniczną. Zawiera ono wniosek, że "Dodatni wynik prowokacyjnego testu z niklem przemawia co prawda za pewna zależnością objawów astmatycznych od uczulenia na ten metal, jednak objawy astmy wystąpiły dopiero w kilka lat po zakończeniu pracy zawodowej w styczności z potencjalnymi czynnikami alergizującymi, m. in. z niklem, co jednoznacznie przemawia przeciwko związkowi choroby z narażeniem zawodowym. Za czynnik etiologiczny astmy oskrzelowej nie można również uznać innych czynników chemicznych, z którymi pacjentka stykała się w czasie pracy. Natomiast za główny czynnik etiologiczny rozpoznawanej obecnie astmy należy uznać nawracające zakażenia bakteryjne układu oddechowego". W świetle powyższego orzeczenia organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki § 1 ust 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 8 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 r. z 83 r. ze zm.). W skardze na powyższą decyzję I.G. zakwestionowała jej trafność. Podkreśliła, że jest uczulona na alergeny, które występowały w środowisku pracy i, że na skutek pracy w szkodliwych warunkach wykryto u skarżącej astmę i niedosłuch. Skarga zawiera też szeroką polemikę z orzeczeniami wydanymi przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy, Instytut Medycyny Pracy w Łodzi i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu oraz obszerny opis warunków w środowisku pracy skarżącej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że dokonał szczegółowej analizy warunków w jakich pracowała skarżąca, która potwierdziła styczność z czynnikami alergizującymi oraz hałasem. Wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest jednak ustalenie, że choroba została spowodowana tymi właśnie szkodliwymi czynnikami. Orzeczenie wydane przez trzy jednostki medyczne uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych w sposób jednoznaczny wskazały na pozazawodową przyczynę chorób, co nie pozwalało na podjęcie innej niż zaskarżona decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". W myśl § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia "Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych....". Powyższe jednostki organizacyjne wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej ( ust. 4 § 7 cyt. rozp.). Na podstawie orzeczenia wydanego przez uprawnione jednostki organizacyjne oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. ( § 10 ust. 1 cyt. rozp.). W rozpoznawanej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem zasad zawartych w przytoczonych przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Z poczynionych ustaleń bezspornie wynika, ze skarżąca w środowisku pracy narażona była na kontakt z czynnikami szkodliwymi. Zasadnie jednak podniósł organ odwoławczy, że dla rozpoznania u pracownika choroby zawodowej nie jest wystarczające rozpoznanie jednostki chorobowej z wykazu chorób zawodowych bowiem niezbędne jest też ustalenie, że choroba ta spowodowana została tym czynnikiem szkodliwym, którego występowanie stwierdzono w środowisku pracy. W powyższym kierunku organy administracji przeprowadziły bardzo wnikliwe postępowanie wyjaśniające. Orzeczenia w sprawie wydały trzy jednostki organizacyjne właściwe, w myśl cyt. § 7 ust 1 rozporządzenia, do rozpoznawania chorób zawodowych. Zarówno Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w orzeczeniach z [...] i [...]r. jak i Instytut Medycyny Pracy im. Prof. dra med Jerzego Nofera w Łodzi w orzeczeniu z [...]r. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w orzeczeniu z [...]r. stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u I. G. chorób zawodowych: astmy oskrzelowej oraz uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu wydane zostało z uwzględnieniem wyników przeprowadzonego postępowania epidemiologicznego, potwierdzających narażenie na kontakt z ołowiem, glinem, cynkiem, cyną, żelazem, niklem, antymonem, aluminium, innymi czynnikami chemicznymi oraz pyłkami azbestowymi a nadto na ponadnormatywny hałas. Uwzględniono w nim nadto dane podane przez I.G. w wywiadzie oraz wyniki badań przeprowadzonych podczas hospitalizacji. W uzasadnieniu orzeczenia szczegółowo wskazano aspekty, które brano pod uwagę przy formułowaniu ostatecznego wniosku o braku podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej. Wyjaśniono także dlaczego, mimo dodatniego wyniku prowokacyjnego testu z niklem przemawiającego za zależnością objawów astmatycznych od uczulenia na ten metal, przyjęto, że decydujące znaczenie na powstanie uczulenia na nikiel miała styczność z nim w środowisku pozazawodowym. Wskazano, że za takim wnioskiem przemawia szczególnie długi okres czasu między ustaniem narażenia a pojawieniem się objawów astmy. Z załączonej do orzeczenia karty wypisowej wynika także, że w badaniu laryngologicznym stwierdzono u skarżącej cechy przewlekłego prostego zapalenia błony śluzowej gardła i krtani oraz przewlekłego ropnego zapalenia migdałków podniebiennych, natomiast nie znaleziono potwierdzenia informacji podawanych przez skarżącą o utrzymywaniu się uporczywych katarów w czasie pracy. W wypisie tym wskazano, ze badania audiologiczne wykazały istnienie niedosłuchu o typie przewodzeniowym, z zachowaniem dużej rezerwy kostnej wskazującym na uszkodzenie struktur kosteczek słuchowych uszu środkowych. Charakter stwierdzonego niedosłuchu, w ocenie tej jednostki medycznej nie odpowiada skutkom działania hałasu. Przeprowadzone badania nie ujawniły tez żadnych objawów zatrucia ołowiem, oraz skutków działania azbestu. Na podstawie całokształtu obserwacji klinicznej Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu stwierdził brak podstaw do rozpoznania u I. G. takich chorób zawodowych jak: 1) astmy oskrzelowej 2) uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu 3) przewlekłe alergiczne, przerostowe lub zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, gardła, krtani lub tchawicy, 4) ołowicy 5) azbestozy Orzeczenie lekarskie dotyczące choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu § 4 § 1 kpa. Organ administracji dokonuje jej oceny w myśl art. 80 kpa ale bez tej opinii czy wbrew jej treści nie może wydać orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Uznanie przez organy obu instancji, że opisane wyżej orzeczenie spełnia wymogi opinii z art. 84 § 1 kpa było uzasadnione. Orzeczenie to zawiera szczegółowe omówienie wyników przeprowadzonych badań w kontekście ustaleń dokonanych w postępowaniu epidemiologicznych oraz z uwzględnieniem danych przedstawionych przez skarżącą i posiadaną dokumentacje lekarską. Jest też zgodne z wcześniej wydanymi orzeczeniami innych uprawnionych jednostek. W świetle powyższego brak podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji wydanej w oparciu o takie orzeczenie. Również zarzuty skargi nie podważają zgodności z prawem tej decyzji. Zarzuty te sprowadzają się w głównej mierze do polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w orzeczeniach jednostek medycznych i do opisu warunków pracy, jakie miały miejsce podczas pracy skarżącej w okresie 1980-1991r. Kwestie te zostały szeroko omówione w wydanych orzeczeniach. Polemiczne zarzuty skarżącej, nie odwołujące się do zagadnień medycznych nie mogą skutecznie podważyć konkluzji tych orzeczeń, skoro uwzględniają one kontakt skarżącej z wszystkimi czynnikami szkodliwymi jakie wskazała. Mając powyższe na uwadze skargę uznano za pozbawioną uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia i na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/R. Słupczyński