II SA/Po 1367/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie sędzia WSA Bożena Popowska sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent - stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi B.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 10 ( dziesięciu ) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ B.Popowska jf Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...]Starosta J. – działający z jego upoważnienia Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J., powołując przepisy art. 33p ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 8 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 z późn. zmianami) oraz §3 pkt 4, §5 ust. 1, §7 i §9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 grudnia 1999 r. w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie wychowankom opuszczającym niektóre placówki opiekuńczo-wychowawcze, resocjalizacyjne, zakłady dla nieletnich oraz rodziny zastępcze (Dz.U. Nr 98 poz. 147) orzekł o przyznaniu B. C. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki w szkole wyższej na okres kontynuownia tej nauki do ukończenia 25 roku życia, pomoc rzeczową na zagospodarowanie o wartości 300% kwoty bazowej tj. w wysokości 4.161,00 zł oraz odmówił przyznania specjalnego świadczenia na zagospodarowanie w wysokości 300% kwoty bazowej oraz częściowego pokrycia kosztów wynajmu pokoju. Decyzja ta została doręczona B. C. najpóźniej w dniu 30 sierpnia 2000 r., czego dowodzi treść jej oświadczenia, złożonego w tym dniu organowi rozpatrującemu sprawę. W treści tego oświadczenia B. C. podała, iż zgadza się z treścią przedmiotowej decyzji i nie będzie składała od niej odwołania. W ustawowym terminie odwołanie takie nie zostało przez nią złożone, a wskazane rozstrzygnięcie uzyskało przymiot ostatecznego. Pismem z dnia 2 kwietnia 2003 r. B. C. zwróciła się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jej wniosku w sprawie dotyczącej udzielenia pomocy na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki. W uzasadnieniu tego wniosku strona powołała się na zdobyte w swojej pracy zawodowej doświadczenie w zakresie rozpatrywania takich wniosków, wywodząc z tej wiedzy tezę o nieprawidłowym rozpoznaniu jej sprawy, w szczególności wskazując na nieprawidłową wykładnię obowiązujących wówczas przepisów prawa. Przyznając, iż odwołanie składa ze znacznym opóźnieniem, strona wyjaśniła, iż spowodowane jest to dotychczasowym brakiem wiedzy co do przysługujących jej praw do wnioskowanej pomocy oraz przekonaniem, iż właściwy w sprawie organ administracji w sposób należyty rozpatrzył jej sprawę. Pismo to Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznając je za odwołanie od decyzji tego organu z dnia 21 sierpnia 2000 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wskazanej decyzji. W skardze na to rozstrzygnięcie B.C. zwróciła się o rozpatrzenie złożonej skargi na Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w J., przytaczając argumentację dotyczącą konieczności ponownego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, iż strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji, jak również nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie bezspornym jest, że wraz z upływem terminu do złożenia odwołania wskazana decyzja stała się decyzją ostateczną, co nastąpiło w miesiącu wrześniu 2000 r. Jednocześnie ustalenia wymagało, jakie znaczenie należy nadać treści pisma skierowanego przez skarżącą do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. po upływie niemalże trzech lat od doręczenia wydanej przez ten organ decyzji z dnia 21 sierpnia 2000 r. Co prawda strona skarżąca w treści tego pisma nazywa je odwołaniem, lecz czyni to dopiero w jego końcowej części, w której wyjaśnia z jakich powodów nie skorzystała z możliwości złożenia tego środka w ustawowym terminie. Natomiast z treści tego pisma jednoznacznie wynika, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. W ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) ustawodawca przyjął w art. 63 §1 zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania, stąd żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma. O tym, jaki charakter ma wniesione pismo strony, decyduje strona, a jeżeli treść pisma budzi wątpliwości, organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. W sytuacji, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, wydano decyzję, którą ostatecznie rozstrzygnięto wniosek o przyznanie wnioskowanej pomocy na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki i jednocześnie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie strony o rezygnacji z prawa wniesienia odwołania (wyżej powołane oświadczenie z dnia 30 sierpnia 2000 r.), a adresatem wniosku złożonego po upływie trzech lat od wydania decyzji jest organ, który decyzję tę wydał, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jako organ II instancji, zobligowane było rozważyć możliwość ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji przedmiotowej sprawy w trybie art. 154 i 155 k.p.a. Zgodnie z art. 235 §1 k.p.a. skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że stosownie do art. 9 k.p.a., wymieniony organ ma obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień. W sytuacji, gdy z treści żądania zawartego we wniosku nie wynika w sposób jednoznaczny, jaka jest wola strony i jej żądanie, organ administracji winien ustalić, czego w istocie skarżąca dochodzi, pouczyć ją w trybie art. 9 k.p.a. o prawach i obowiązkach, a w zależności od powziętych wątpliwości zażądać stosownych wyjaśnień i uzupełnień. W niniejszej sprawie strona wystąpiła z żądaniem ponownego rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie pomocy na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki, którą to możliwość dają przepisy art. 154 i 55 k.p.a., a żądanie to sprecyzowała w sposób jasny i jednoznaczny. Odstąpienie od możliwości zastosowania trybu wyznaczonego tymi przepisami i rozpoznanie wniosku jako odwołania od decyzji organu I instancji pozbawiło stronę prawa do merytorycznego rozpatrzenia jej wniosku, a co za tym idzie również prawa do oceny zasadności argumentacji przytoczonej we wniosku. Tym samym należy uznać zaskarżone postanowienie za co najmniej przedwczesne, a samo działanie organu II instancji jako naruszenie art. 127 §1 oraz art. 235 §1 k.p.a. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone postanowienie. Przepisu art. 152 tej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze charakter rozstrzygnięcia, na mocy którego skarżący nie nabył prawa oraz nie nałożono na niego obowiązków. O obowiązku zwrotu poniesionych przez stronę kosztów postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 wskazanej ustawy. Rozpatrując ponownie sprawę wniosek strony skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekaże do organu I instancji, jako rzeczowo właściwego do ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ B. Popowska jf