II SA/Po 1370/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody z dnia [...].05.2002 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego , I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski JFS Skarżąca G. S. dnia [...] lutego 2000 r. zarejestrowała się jako bezrobotna i z dniem [...] lutego 2000 r. nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] Starosta Powiatu w K. orzekł o zawieszeniu od dnia [...] lutego 2000 r. prawa skarżącej G. S. do pobierania zasiłku przedemerytalnego. Uzasadniając wskazano, że zawieszenie prawa do zasiłku przedemerytalnego nastąpiło w związku z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia. Następnie, decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o wznowieniu wypłat skarżącej zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] grudnia 2001 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił ustalenia wysokości emerytury skarżącej w celu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ od [...] lutego 2000 r. skarżąca nie miała statusu osoby bezrobotnej, gdyż była zarejestrowana z prawem do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. Inspektorat w K. stwierdził nieważność swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] odmawiającej ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Uzasadniono, że wskazaną decyzję wydano z naruszeniem przepisów o właściwości, ponieważ w dniu składania wniosku o ustalenie emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, skarżąca nie miała statusu osoby bezrobotnej bowiem pobierała zasiłek przedemerytalny. Wyjaśniono, że rozpatrzenie wniosku o ustalenie emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego było bezprzedmiotowe, gdyż przepisy nie dopuszczały możliwości zamiany zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne. Wyjaśniono też, że decyzję w sprawie skarżącej powinien wydać Powiatowy Urząd Pracy w K. Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta K. odmówił przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] grudnia 2001 r. Uzasadniając wskazano, iż w związku ze stwierdzeniem przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. Inspektorat w K. nieważności swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] odmawiającej ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego brak podstaw do przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego. Od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca złożyła odwołanie, w którym przedstawiła dotychczasowy bieg sprawy i powołała się na swoje prawo do wyboru świadczenia bądź zasiłku przedemerytalnego. Skarżąca powołała się na wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2001 r., sygn. II SA/Po 2525/01. Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 37 "k" ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) stanowi, że wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 80% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego. Wyjaśniono też, że przepis art. 37 "k" ust. 6 powołanej ustawy, stanowi że w przypadku braku możliwości ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego z powodu trwającego postępowania dotyczącego ustalenia wysokości emerytury, świadczenie przedemerytalne wypaca się w kwocie zaliczkowej, w wysokości 120% zasiłku dla bezrobotnych. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ rentowy najpierw odmówił ustalenia emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, a następnie stwierdził nieważność swojej decyzji, tak więc w sprawie nie wydano decyzji merytorycznej na wniosek Powiatowego Urzędu Pracy w K. Podano, że brak podstaw prawnych do przyznania skarżącej prawa do świadczenie przedemerytalnego. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła okoliczności na które powoływała się w toku postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. W przedmiotowej sprawie, decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. orzeczono o zawieszeniu od dnia [...] lutego 2000 r. prawa skarżącej do pobierania zasiłku przedemerytalnego, z uwagi na podjęcie zatrudnienia. Skarżąca została zatrudniona na podstawie umowy o pracę, którą następnie zakład pracy rozwiązał z dniem [...] listopada 2001 r. W dacie rozwiązania umowy o pracę skarżąca osiągnęła okres 35 lat pracy i mogła ubiegać się o przyznanie jej prawa do świadczenie przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. orzeczono o wznowieniu wypłat skarżącej zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] grudnia 2001 r. Wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego skarżąca złożyła dnia [...] grudnia 2001 r. (poniedziałek), jednak organ rentowy odmówił ustalenia wysokości emerytury skarżącej w celu przyznania świadczenia przedemerytalnego, wobec okoliczności że skarżąca, jako osoba pobierająca zasiłek przedemerytalny, nie miała statusu osoby bezrobotnej. Stosownie do treści art. 37 "k" ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji "świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn". Zgodnie ze stanem faktycznym, na dzień [...] listopada 2001 r. ostatni zatrudniający skarżącą pracodawca rozwiązał z nią stosunek pracy po 21 miesiącach zatrudnienia, z przyczyn dotyczących zakładu, na podstawie art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 1 ). Skarżąca osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący 35 lat. Dla uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, koniecznym było spełnienie warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu "bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2, nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g), nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub wychowawczego. Organ pierwszej instancji orzekł jednak o wznowieniu wypłat skarżącej zasiłku przedemerytalnego, w związku z czym nie spełniała ona ustawowych warunków do uzyskania statusu bezrobotnego, co zgodnie z art. 37 "k" powołanej ustawy, jest koniecznym warunkiem, dla uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W przedmiotowej sprawie Sąd dopatrzył się rażącego naruszenia prawa. Fakt przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego nie powinien pozbawiać jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, w miejsce tego zasiłku w sytuacji kiedy spełnione są ustawowe przesłanki. Organy administracji naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.), jako że nie zbadały dość wnikliwie sprawy przed wydaniem decyzji. Decyzje zostały wydane wyłącznie w oparciu o przytoczone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych argumenty. Przepis artykułu 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 ww. ustawy nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie organy nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego. Wydając decyzje organy obydwu instancji błędnie przyjęły, że sytuacja skarżącej nie zmieniła się, podczas gdy w trakcie zawieszenia prawa do zasiłku przedemerytalnego wytworzyła się nowa sytuacja, spowodowana faktem przepracowania przez skarżącą dodatkowego, ponad półtorarocznego okresu. W myśl art. 37 "l" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dacie ponownego zgłoszenia się skarżącej w urzędzie pracy, prawo do tego świadczenia przysługiwało osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. W sytuacji spełnienia przez skarżącą warunków do nabycia zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego, przed zmianą ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wprowadzoną z dniem 1 stycznia 2002 r., art. 37 "k" ust. 8 cytowanej ustawy przewidywał, że uprawnionej osobie przysługuje wybór podstawy ich przyznania. Zatem zgodnie z wyżej powołanymi przepisami, organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien dokładnie wyjaśnić, z uwzględnieniem wskazanych wyżej przepisów art. 7 i art. 77 kpa, czy skarżąca w dacie ponownego zgłoszenia się do urzędu pracy w grudniu 2001 r. faktycznie spełniała przesłanki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. W sytuacji pozytywnego dla skarżącej załatwienia sprawy, organ winien rozważyć czy nie zachodzą warunki dla zastosowania art. 105 kpa co do przyznanego skarżącej zasiłku przedemerytalnego. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz – Frymus /-/ M.Dybowski JFS