II SA/Po 1371/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 293 zł (dwieście dziewięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu wpisu od skargi; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska /-/ G. Radzicka Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. wymierzył Wspólnocie Mieszkaniowej w O. ul. [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...], zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa gatunku klon polny - acer campestre. W uzasadnieniu organ orzekający ustalił, między innymi na podstawie protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...]czerwca 2002r., że drzewo to rosło w odległości 85cm od ściany budynku mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...], w O., a ściął je dozorca na polecenie zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, potwierdzone uchwałą Zarządu. Wiek ściętego drzewa - o wysokości 3m i obwodzie [...]cm - określono na około 12 lat. Usunięcie drzewa umotywowano tym, że jego korzenie niszczyły fundamenty budynku mieszkalnego i kotłowni oraz przebiegającej pod nimi kanalizacji. W ocenie organu orzekającego, przedmiotowe drzewo nie stwarzało bezpośredniego zagrożenia, gdyż rosło już 12 lat, a poza tym na usunięcie drzewa należało zgodnie z art. 47 e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 199 lr. o ochronie przyrody (Dz. U. z 200lr. nr 99 poz. 1079 ze zm.), uzyskać zezwolenie organu gminy. Z uwagi na zaniechanie uprzedniego uzyskania zezwolenia należało wymierzyć Wspólnocie karę pieniężną na podstawie art. 47 k, 1 ust. 2 cytowanej ustawy oraz § 1 pkt 2a, § 10 ust. 1 pkt 1, ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138 ze zm.). Do obliczenia kary przyjęto stawki podane pod l.p. 3 tabeli, to znaczy 222zł za 1 cm obwodu drzewa - klon polny (222zł x [...]cm = [...]zł). Wspólnota Mieszkaniowa odwołała się od tej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie kary, ponieważ "krzew - drzewo (...) usunięto w trakcie działań porządkowych i naprawiania opaski rozsadzonej przez jego korzenie, a także w przekonaniu, że samosiejka rosnąca w bliskiej odległości od budynku niszczy ten budynek oraz instalację kanalizacyjną." Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2003r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając, że nałożona kara pieniężna jest karą za ścięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Tym samym podnoszone w odwołaniu argumenty dotyczące konieczności usunięcia klonu, nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu Administracyjnego. Ponad argumentacją zawartą w odwołaniu Wspólnota zarzuciła, że na skutek uchybień proceduralnych "Zarząd Wspólnoty nie miał świadomości wszczętego postępowania". Poza tym zakwestionowała zasadność stawek przyjętych do naliczania kary, zwłaszcza zastosowania stawek jak dla jednostek organizacyjnych. Tymczasem wspólnota stanowi zgromadzenie osób fizycznych, a to zobowiązywało do zastosowania współczynnika 0,1, a w konsekwencji do zmniejszenia kary do kwoty [...]zł. Nie wiadomo również, na jakiej podstawie przyjęto, że wycięty klon jest klonem odmiany wolnorosnącej i obowiązuje stawka jednostkowa w wysokości 222zł, a nie 26 zł lub 67 zł. Nadto organy administracyjne obu instancji zaniechały rozważenia możliwości zawieszenia wobec Wspólnoty obowiązku uiszczenia kary (art. 47 1 ust. 3 pkt 1 ustawy). W skład skarżącej Wspólnoty "wchodzą sami starzy ludzie", których nie stać i na zapłacenie tak wysokiej kary. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W ocenie Kolegium naliczenie kary pieniężnej nie budzi zastrzeżeń, bowiem wbrew twierdzeniu strony skarżącej — Wspólnota Mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 47 "e" ust. 1 i 4 obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracyjne ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) władający nieruchomością obowiązani są do utrzymania we właściwym stanie drzew i krzewów, których wiek przekracza 5 lat, rosnących na nieruchomościach będących w ich władaniu. Usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego. W takiej sprawie Wspólnota mieszkaniowa, o której mowa w art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2000r. nr 8, poz. 930) ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 i 29 kpa. Skoro według art. 3 ust. 2 tej ustawy część wspólna nieruchomości (również w sytuacji, gdy rosną na niej drzewa i krzewy) nie służy wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, ale do współkorzystania przez wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej (art. 12 ust. 1), to niewątpliwie w ramach sprawowanego przez wspólnotę zarządu tą częścią nieruchomości należy również umieścić obowiązek utrzymania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na części wspólnej nieruchomości. Czynności związane z utrzymaniem i korzystaniem z tych drzew i krzewów należy zaliczyć do czynności zwykłego zarządu, które co do zasady podejmuje samodzielnie zarząd wspólnoty mieszkaniowej (art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali) - por. uchwała NSA z 26 listopada 200lr., sygn. OPK 19/01, opublikowana w ONSA z 2002r. nr 2. poz. 68. W konsekwencji należy też przyjąć, iż wspólnota mieszkaniowa, która zaniechała uprzedniego uzyskania zezwolenia właściwego organu na wycięcie drzewa z części wspólnej nieruchomości, ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymierzenia - na podstawie art. 47 "k" ustawy o ochronie przyrody - kary pieniężnej za ten czyn. Wymierzenie kary za wycięcie drzewa bez wymaganej zgody nie jest uzależnione od wiedzy ukaranej strony, co do potrzeby uprzedniego uzyskania zgody na wycięcie (por. wyrok NSA z 07 lipca 1987r. sygn. IV SA/Po 1135/86, OSP 1989/54). Zaskarżone decyzje organów obu instancji wydane zostały z powołaniem się na przepisy art. 104 kpa oraz art. 47 "e" ust. 2, art. 47 "k", art. 47 "1" ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 200lr., Nr 99, poz. 1079 ze zm.) a nadto § 1 pkt 2 "a", § 10 ust. 1 pkt 1, ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. nr 162, poz. 1138 ze zm.). Ostatnio powołane rozporządzenie było przepisem wykonanym do nieobowiązującej już w dacie wydania zaskarżonych decyzji ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 1966 ze zm.), jednakże w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 200lr. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085) przepisy wydane na podstawie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska z 1980r. — przepisy wykonawcze zachowują moc, o ile nie są sprzeczne z ustawą, nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2003r. Zaskarżona decyzja nie wykracza poza ten zakres czasowy, bowiem wydana została w dniu [...] maja 2003r. Omawiane Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar określiło między innymi wysokość, zasady i tryb nakładania kar pieniężnych za naruszenie przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne wymagań ochrony środowiska polegające na usunięciu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia (§ 1 pkt 2 a). Skoro nadto -stosownie do § 11 - osobom fizycznym za usunięcie bez wymaganego zezwolenia albo zniszczenie drzewa lub krzewu oraz za zniszczenie zieleni wymierza się niższą karę pieniężną, stosując stawki zawarte w rozporządzeniu, pomnożone przez współczynniki 0,1 - istotne znaczenie miało prawidłowe zaliczenie strony skarżącej do jednej z tych kategorii przedmiotów. Uznanie przez organy administracyjne skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej za jednostkę organizacyjną nie było poparte żadnymi argumentami i zasadnie w skardze jest zwalczane. Jeśli bowiem według art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, który lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, w konkretnej sprawie dziewięć osób fizycznych, które wykupiły swoje mieszkania w bloku wielorodzinnym nr [...] przy ulicy [...] w O. - to nie mogły być one przez organ orzekający rozliczane za wycięcie drzewa bez zezwolenia według ostrzejszych zasad przewidzianych w powołanym wyżej rozporządzeniu z dnia 22 grudnia 1998r. dla jednostek organizacyjnych. W oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2003r. (załącznik nr 7 do odwołania) osoby te potwierdziły, że wycięcie przedmiotowego drzewa było ich wspólną decyzją, spowodowaną zagrożeniem związanym z "rozsadzaniem fundamentów, uszkodzeniem elewacji budynku, jak również uszkodzeniem kolektora ściekowego". Uzasadnienia faktyczne decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie zawiera wyjaśnienia, jakimi przesłankami kierowano się uznając, że ścięty klon należy do gatunku lub odmiany wolno rosnącej i do wyliczenia przyjęto stawkę jednostkową z punktu 3 tabeli, stanowiącej załącznik do omawianego rozporządzenia z 1998r., wyższą od stawki jednostkowej z punktu 2 tabeli, przewidzianej dla klonu gatunków i odmian szybkorosnących. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2002r. można dowiedzieć się tylko, że ścięte zostało drzewo "gat. klon polny." Powstałe zarzuty skargi okazały chybione. Żaden przepis nie zezwala od wymierzenia kary za ścięcie drzewa bez zezwolenia. Wspólnota Mieszkaniowa brała udział w postępowaniu administracyjnym, a niezawiadomienie jej o terenie oględzin nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro pismem z dnia [...] września 2002r. Zarządowi Wspólnoty została doręczona kserokopia protokołu oględzin z dnia [...] czerwca 200lr. i umożliwiono "przedstawienie ewentualnych zarzutów, skarg, wyjaśnień lub uwag co do treści załączonego protokołu". Skoro jednak z przyczyn wyżej wymienionych sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do ostatecznego rozstrzygnięcia, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 i 3, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. /-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska /-/ G. Radzicka jw