II SA/Po 1386/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006r. przy udziale sprawy ze skargi L.K. i F.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2005r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, wydania z naruszeniem prawa decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem o d d a l a s k a r g ę /-/M. Górecka /-/St. Małek /-/E. Podrazik Ostateczną decyzją z dnia [...].03.1999r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 98, poz. 414, ze zm.) nałożył na inwestora – B. K. wskazane w treści decyzji obowiązki, zakreślając termin ich wykonania – zmierzając tym samym do legalizacji samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, robót budowlanych przy obiekcie letniskowym zlokalizowanym na działce o numerze ewid. gruntu [...], obręb geodezyjny [...]. Pismem z dnia [...].08.1999r. kierowanym do Starosty M. a zatytułowanym "skarga na działanie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego w M." skarżący – L. K. i F. K. wskazali, że jako sąsiedzi inwestorki winni być stroną postępowania wszczętego na ich wniosek w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej. Następnym pismem z dnia [...].10.1999r. wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej i uznanie ich za stronę tego postępowania. Postanowieniem z dnia [...].11.1999r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wznowił postępowanie administracyjne i wyznaczył, jako organ właściwy do jego przeprowadzenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. Decyzją z dnia [...].07.2005r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., po przeprowadzeniu wznowionego postępowania administracyjnego zakończonego swoją decyzją z dnia [...].03.1999r. stwierdził wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa polegającym na tym, że H. i H.K. i L. K. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu oraz wskazał jako okoliczność z powodu której nie uchylił decyzji, upływ pięciu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji stronom. W uzasadnieniu powyższej decyzji z dnia [...].07.2005r. organ I instancji podał przebieg postępowania, uznał, że ostatecznie osoby wymienione w decyzji bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...].03.1999r. oraz odwołując się do treści art. 146 § 1 kpa podał, iż z powodu upływu okresu pięciu lat, o którym mowa jest w tym przepisie nie uchylił decyzji z dnia [...].03.1999r. Odwołanie od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej wnieśli L. K., H. i F. K. W uzasadnieniu odwołania potwierdzili upływ okresu pięciu lat od dnia, w którym odwiedzili się o wydaniu decyzji z dnia [...].03.1999r. wskazując, iż wskutek działań organu I instancji odwołujący nie mieli możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej. Wskazywali nadto, że samowola budowlana dotyczyła rozbiórki istniejącego na przedmiotowej działce obiektu budowlanego, nietrwale związanego z gruntem i wybudowanie nowego domku letniskowego trwale z gruntem zawiązanego. Dodatkowo podniesiono i to, że organ I instancji wydając w dniu [...].03.1999r. decyzję oparł ją o fałszywe zeznania światków – inwestora i wykonawcy robót i w tym względzie odwołano się do protokołu z wizji lokalnej z dnia [...].07.1999r., która to wizja – zdaniem odwołujących – miała "udowodnić kłamliwość zeznań inwestora i jej świadków". Także wskazano i na to, że decyzja z dnia [...].03.1999r. została wydana z naruszeniem przepisów wykonawczych techniczno – budowlanych jak również podano, że przedmiotowa samowola budowlana jest niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. Rozpatrując odwołanie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].09.2005r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].07.2005r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił argumentację podaną przez organ I instancji w skarżonej decyzji, zaś – odnosząc się do zarzutu fałszywych dowodów, na których oparł się organ I instancji wydając ostateczną decyzję z dnia [...].03.1999r. – podał, iż zarzut ten mógłby stanowić podstawę do wznowienia postępowania a następnie uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy zostałby poprzedzony prawomocnym wyrokiem sądu wydanym w oparciu o przepisy kodeksu karnego bowiem organ nadzoru budowlanego nie posiada kompetencji do kwalifikowania dokumentu jako fałszywego. Obecnie skarżący – L. K. i F. K. wnieśli do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].09.2005r. W skardze tej skarżący podali, że dotyczy ona działania, opieszałości w postępowaniu, braku skuteczności i bezradności organu administracji publicznej wskutek czego bez zbadania sprawy wydano skażoną obecnie decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Dodatkowo pismem procesowym z dnia [...].05.2006r. skarżący potwierdzili swoje stanowisko, że ich skarga złożona została na działanie organu administracji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazywali na działania organów obydwu instancji, które – ich zdaniem – doprowadziły do sytuacji, w której z powodu okresu pięcioletniego "przedawnienia" obecnie statuuje się ewidentną samowolę budowlaną dokonaną sprzecznie z obowiązującymi przepisami prawa i przeprowadzenie postępowania administracyjnego jak i oparcie decyzji z dnia [...].03.1999r. na dowodach fałszywych (zeznaniach świadków sprzecznych ze stanem faktycznym), która to okoliczność przesądziła o tym, iż błędnie przyjął organ I instancji, iż doszło do rozbudowy i przebudowy przedmiotowego budynku podczas, gdy wybudowano nowy budynek. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uczestniczka postępowania – inwestor przedmiotowej samowoli budowlanej B. K. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie. Nie można odmówić racji skarżącym, że w omawianej sprawie działania organów obydwu instancji doprowadziły do takiej sytuacji, że zarzuty skarżących podnoszone w trakcie postępowania wznowieniowego od [...].11.1999r. t.j. od dnia , w którym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...].03.1999r. do dnia [...].07.2005r. t.j. do dnia wydania skażonej decyzji przez organ I instancji – nie zostały merytorycznie rozpatrzone bowiem upływ okresu 5 lat, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. spowodował, że obecnie organ I instancji mógł jedynie wydać decyzję o treści takiej jak skarżona decyzja z dnia [...].07.2005r. Niemniej skarga nie zasługiwała na jej uwzględnienie. Skarga zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przysługuje m. in. na bezczynność organu administracji publicznej a nie na działania tego organu. W omawianej sprawie nie można mówić o bezczynności organu administracji bowiem organ ten wydał decyzję (obecnie skarżoną), jak również w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie wznowieniowym wydawał decyzje, które następnie były uchylane przez organ odwoławczy oraz przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z wniesionymi przez strony postępowania skargami. Obecnie rozpoznając skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...].09.2005r. Sąd orzekający ma obowiązek sprawdzić, czy skarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane zgodnie z obowiązującym w dacie ich wydania prawem, czy też z naruszeniem przepisów. W ocenie Sądu orzekającego słusznie organy obydwu instancji orzekły o niemożności uchylenia decyzji z dnia [...].03.1999r. z powodu upływu terminu gdyż w istocie w sprawie mamy do czynienia z wystąpieniem przesłanki negatywnej nie pozwalającej organowi administracji publicznej uchylić wydanej uprzednio decyzji ostatecznej wobec upływu 5 – letniego okresu, o który mowa w art. 146 § 1 kpa. Postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte na wniosek skarżących, którzy podnosili, że winni być stroną postępowania w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej. Tak więc swój wniosek oparli o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i w tym względzie mieli rację, iż winni być stroną tego postępowania administracyjnego, które zostało zakończone ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...].03.1999r. – tutejszy Sąd już wcześniej zajął takie stanowisko, które zostało wyrażone w wydanym w dniu 11 października 2002r. wyroku w sprawie II SA/Po 25/01. Z tych też względów słusznie organ I instancji uznał w decyzji z dnia [...].07.2005r., że należało stwierdzić wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa polegającym na tym, że skarżący bez swojej winy nie byli stroną postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej zakończonego ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...].03.1999r. Z kolei podnoszone przez skarżących w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej okoliczności dotyczące oparcia decyzji z dnia [...].03.1999r o fałszywe dowody – jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu skażonej obecnie decyzji z dnia [...].09.2005r. – nie mogły być uwzględnione z tych powodów, że sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Taka jest zasada i taka sytuacja w omawianej sprawie nie miała miejsca. Konsekwencją tego jest uznanie, że w omawianej sprawie nie można mówić o okresie 10-letnim, o którym stanowi powołany już przepis art. 146 § 1 k.p.a. W orzecznictwie oraz literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, iż od zasady stwierdzenia fałszowania dowodu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu istnieją wyjątki. Mianowicie gdy fałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, postępowanie może być wznowione przed stwierdzeniem tego faktu orzeczeniem sądu lub innego organu (art. 145 § 2 k.p.a.). Jednak ma to miejsce jedynie wówczas gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: fałsz dowodu jest oczywisty i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W omawianej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Przede wszystkim należy stwierdzić, że wskazywana przez skarżących oczywistość fałszowania dowodu (zeznań świadków) nie wynika z powołanego przez skarżących protokołu z dnia [...].07.1999r. z wizji lokalnej a nadto brak jest drugiej przesłanki, o której mowa wyżej. Na koniec należy już tylko ubocznie podać, iż podnoszone zarówno w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej jak i w skardze złożonej na decyzję organu odwoławczego, zarzuty tyczące się wskazywanej przez skarżących niezgodności przedmiotowej samowoli budowlanej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla omawianego terenu, jej niezgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, mogą być ewentualnie przedmiotem badań organów nadzoru budowlanego w innym postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...].03.1999r. natomiast – biorąc pod uwagę upływ okresu 5-letniego, o którym mowa w art. 146 § 1 kpa nie mogły one być przedmiotem badań organów nadzoru budowlanego w omawianym postępowaniu wznowieniowym. Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że zaskarżony akt nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji. /-/M. Górecka /-/S. Małek /-/E. Podrazik za nieobecnego Sędziego /-/M. Górecka kk