II SA/Po 1400/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Maria Kwiecińska Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 01 grudnia 2005r. sprawy ze skargi B.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie sprzedaży napojów alkoholowych I. uchyla zaskarżone decyzje i je poprzedzające decyzje Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] roku o numerach [...] i [...], II. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ M Kosewska Decyzjami nr [...] i nr [...] z dnia [...]r. Burmistrz Miasta i Gminy stwierdził na podstawie art. 18 ust. 8 pkt 5 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35 poz. 230 ze zm. z 1984 r.) wygaśnięcie z dniem [...]r. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych piwa oraz do 4,5% alkoholu i zawierającego od 4,5% do 18% alkoholu wydanych dnia [...] r. nr [...] i nr [...] B. S., przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczo- przemysłowym położonym w S. przy ul. K.[...] Decyzją nr [...] dnia [...]r. W uzasadnieniu obu decyzji organ I instancji podniósł, że B.S. nie dokonała opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do dnia 31 stycznia [...] roku, co daje podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowych zezwoleń. W odwołaniu złożonym od tych decyzji B. S. wniosła o umożliwienie jej uiszczenia należnych opłat i wyjaśniła, że nie wiedziała o obowiązku ich zapłaty do 31 stycznia danego roku. Decyzjami z dnia [...] r. Nr [...] i Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych z dnia 12.10.1994 r. ( Dz. U. 9, poz. 856 z 2001 r.) utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Burmistrza Miasta i Gminy. Według organu odwoławczego organ I instancji musiał stwierdzić wygaśniecie zezwoleń wskazanych w decyzjach albowiem zezwolenia te wygasły z mocy prawa to jest art.18 ust.8 pkt 5 ustawy z dn. 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w sytuacji gdy odwołująca się nie uiściła wymaganej opłaty za korzystanie z zezwoleń do kasy gminy do dnia 31 stycznia danego roku wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.S. ponowiła prośbę o umożliwienie jej uiszczenia opłat. Podniosła, że zaskarżone decyzje uniemożliwiają prowadzenie sklepu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swoich decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż te, które wskazała skarżąca. Niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.Nr.35poz.230 z zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 11¹ ust. 1 i 4 tej ustawy gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych i opłata ta wnoszona jest do kasy gminy w każdym kolejnym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. W przypadku gdy podmiot korzystający z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych należnej opłaty nie uiści w terminie określonym ustawowo zezwolenie wygasa zgodnie z dyspozycją art. 18 ust 8 pkt 5 cytowanej ustawy. Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie dopatrzył się naruszenia powyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, albowiem okolicznością bezsporną był fakt nie uiszczenia stosownych opłat przez skarżącą za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych do 31 stycznia [...] roku co skutkowało ich wygaśnięcie z dniem [...] roku. Niezależnie jednak od oceny tej sprawy pod kątem zastosowania prawa materialnego Sąd stwierdził w działaniu organów administracyjnych II i I instancji istotne naruszenie o charakterze procesowym - przepisu art. 10 § 1 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstępstwo od wyrażonej powyżej zasady wysłuchania stron może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy załatwienie danej sprawy nie cierpi zwłoki za względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną ( art. 10 § 2 kpa ). Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie prawo strony do zajęcia stanowiska wobec całości zebranych w sprawie dowodów i żądań koreluje z kategorycznym obowiązkiem leżącym po stronie organu prowadzącego postępowanie i polegającym na konieczności pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz na wstrzymaniu się od wydania decyzji do czasu ( określonego wyznaczonym stronie terminem ) złożenia tego oświadczenia. Termin zakreślony stronie do zapoznania się z dowodami winien być przy tym terminem realnym, umożliwiającym danie stronie odpowiedniego czasu do ustosunkowania się do tegoż materiału dowodowego. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu pouczenia strony przez organ o przysługującym jej prawie stanowi zatem o naruszeniu przez ten organ obowiązku ustalonego w art. 10 § 1 kpa (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 84 - 86, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, s. 163 - 164 i R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005, s. 56 – 57 oraz wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., sygn. II S.A. 1095/00, LEX nr 53441, wyrok NSA z 6 października 2000r., V S.A. 316/00, LEX nr 50116 i wyrok NSA z 10 grudnia 1997r., sygn. I S.A./Gd 409/96, Biuletyn Skarbowy 1998/2/16 ). Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest przy tym uznawane za kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania - określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa – i to niezależnie od tego, czy takie naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu stwierdzić nie można. Ta okoliczność ma charakter formalny w tym sensie, iż sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód wznowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie żąda bowiem stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony, czy stwierdzenia, iż udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy ( zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 647 oraz wyrok NSA z 1 lipca 1997r., sygn. IV S.A. 595/99, LEX nr 47888 i wyrok NSA z 26 stycznia 1999r., sygn. III S.A./Po 979/98, LEX nr 39458 ). W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził brak dowodów o pouczeniu B.S. o jej prawie do wypowiedzenia się w wyznaczonym terminie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona w ogóle nie została poinformowana o prowadzonym postępowaniu wyjaśniającymi i jego wynikach, na które to postępowanie i na wnioski z niego wysnute powołuje się w decyzjach organ I instancji. Nie rozstrzygając - wobec powyższych rozważań – o faktycznym wpływie stwierdzonego naruszenia art. 10 § 1 kpa na treść podjętych w sprawie decyzji Sąd uznał, iż organy obu instancji dokonały naruszenia prawa stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. Należało w związku z tym uchylić decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta i Gminy na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w pkt. 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 152 cytowanej ustawy jak w pkt 2 wyroku. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska