II SA/Po 1404/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr) Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia2002 r. nr[...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. W. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. 3. I-I D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski Wnioskiem z dnia [...] listopada 2002 r. skarżący A. W. wystąpił do Prezydenta Miasta P. - Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych Oddział ds. Dodatków Mieszkaniowych Urzędu Miasta w P. - Delegatura G. z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego na zajmowany wraz z rodziną lokal mieszkalny nr [...] w P., ul. W. [...]. W dokumentacji wniosku skarżący podał, iż lokal ten ma powierzchnię 37,20m2, w tym łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 31,40m2, a w skład jego gospodarstwa domowego wchodzą cztery osoby, których łączny dochód za okres [...] sierpnia do [...] października 2002 r. wyniósł 5073,69 zł., co w przeliczeniu na jedną osobę dało kwotę 338,24 zł miesięcznie. A. W. wyjaśnił, iż we wskazanym okresie osiągnął dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 2.430,00 zł. Do wniosku załączył zaświadczenie z Urzędu Skarbowego P.-G. Nr [...] z dnia [...] 11.2002 r. w treści którego podano, iż od dnia [...] marca 2002 r. prowadzi on działalność gospodarczą, przychód w okresie VIII/02 do X/02 wyniósł 12.569,00 zł oraz, że jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych pobieranego w formie ryczałtu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił przyznania A. W. wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, iż średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy wyniósł w badanym okresie 5070,90 zł, stąd jego udział w wydatkach na mieszkanie wynosi 507.90 zł i jest wyższy od wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu, które wynoszą 475,37 zł. Ustalając wysokość dochodu organ uwzględnił wysokość przychodu uzyskanego przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, podaną w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego z dnia [...] 11.2002 r. Składając odwołanie od powyższej decyzji A. W. wskazał, iż osiągany przychód nie stanowił jego dochodu, a organ nie uwzględnił kosztów uzyskania przychodu, jakie w badanym okresie poniósł w związku z prowadzoną działalnością. A. W. wyjaśnił, iż koszty te były wysokie, bowiem z przychodu w wysokości 4600 zł musiał opłacić koszty przeprawy promowej do K. w wysokości 3220 zł, wykupić ubezpieczenie na samochód w kwocie 230 zł, opłacić paliwo, hotel. Wyjaśnił nadto, iż jego dochody miesięczne wahają się w granicach 800 zł, jak również, że jako korzystający z opodatkowania w formie ryczałtu nie ma obowiązku gromadzenia rachunków, których kserokopie załączył do odwołania i które dokumentują poniesione przez niego koszty uzyskania przychodu. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśniając, iż organ I instancji prawidłowo przyjął do dochodu gospodarstwa domowego przychód osiągany przez A. W., wynikający z zaświadczenia wydanego przez Urząd Skarbowy. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z interpretacją Urzędu Skarbowego podstawą opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym jest uzyskany przychód i ta forma opodatkowania nie określa dochodu lub straty, a poniesione koszty uzyskania przychodu nie mają wpływu na wysokość ryczałtu, którą to formę opodatkowania strona wybrała. W skardze na powyższą decyzję A. W. wniósł o jej uchylenie, zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczego krzywdzące dla niego ustalenie wysokości dochodu gospodarstwa domowego w oparciu o wysokość uzyskiwanego przychodu. Na rozprawie w dniu 06 września 2005 r. A. W. przedłożył zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia [...] 08.2005 r. Nr [...] z którego wynika, że w 2002 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przyjęto do podstawy opodatkowania dochód w wysokości 2072,00 zł oraz dodatkowo wyjaśnił, iż późniejsze jego wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego rozpatrywane były pozytywnie W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wyjaśniając, iż podstawą opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym jest uzyskany przychód i ta forma opodatkowania nie określa dochodu lub straty, a poniesione koszty uzyskania przychodu nie mają wpływu na wysokość ryczałtu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Głównym zadaniem instytucji dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie. Podstawowym kryterium, od którego ustawa uzależnia przyznanie dodatku, jest poziom dochodu przypadającego na jedną osobę w gospodarstwie domowym, liczonego według zasad przyjętych w jej art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71 poz. 734). Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Chodzi więc o takie przychody (dochody), które mogą być przeznaczone na pokrycie bieżących należności za lokal mieszkalny. W niniejszej sprawie organy rozstrzygające sprawę nie poczyniły ustaleń odnośnie rzeczywistego poziomu dochodu uzyskanego przez skarżącego w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, choć wyżej cytowany przepis art. 3 ust. 3 przedmiotowej ustawy nakładał na organ taki obowiązek, a skarżący dokumentował poniesione w tym czasie koszty uzyskania przychodu. Tym samym w ramach postępowania dowodowego nie zbadano i nie wyjaśniono, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania lub odmowy przyznania świadczenia. Zważyć należy, iż wbrew stanowisku organów obu instancji nie można określenia "przychody", które stanowią podstawę do obliczenia dochodu na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego wiązać z przychodem i dochodem w rozumieniu przepisów o podatkach ponieważ ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie odsyła w tym zakresie do innych ustaw, w tym ustaw regulujących opodatkowanie osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych kompleksowo reguluje zasady i tryb przyznawania tego świadczenia i nie mieści się w systemie szeroko rozumianego prawa podatkowego, stąd wadliwa jest argumentacja dotycząca istoty instytucji opodatkowania w formie ryczałtu i braku możliwości określenia na potrzeby ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego wysokości uzyskanego przez skarżącego dochodu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 07.05.2004 r. sygn. akt I S.A. 2668/03). Jednocześnie zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy dodatek mieszkaniowy przyznaje się na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, a do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U Nr 156 poz. 1817). W sytuacji, gdy skarżący złożył pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań oświadczenie o wysokości uzyskanych dochodów i jednocześnie z treści przedłożonego zaświadczenia Urzędu Skarbowego wynikało, iż osiągany przychód jest zdecydowanie wyższy, a jest on płatnikiem podatku pobieranego w formie ryczałtu, organy rozstrzygające sprawę mogły również skorzystać z instytucji wskazanej w art. 7 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym właściwy organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym, stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W niniejszej sprawie takiego wywiadu nie przeprowadzono, nie podjęto więc działań w celu weryfikacji złożonego oświadczenia, a tym samym nie zgromadzono dowodów uzasadniających odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego z wskazanego tytułu. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą m.in. zasady postępowania zawarte w artykułach 7 i 77 §1 k.p.a., w myśl których organa administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego ma obowiązek zbadać i wyjaśnić, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia. Takiego postępowania w niniejszej sprawie nie przeprowadzono. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2002 r. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 tej ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane są uwzględnić wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku i orzec o przyznaniu skarżącemu dodatku mieszkaniowego za wnioskowany okres. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski