II SA/Po 141/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 17 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. przyznaje adwokatowi K. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę 292,80 zł (w tym 52,80 zł tytułem podatku od towarów i usług). /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta ustalił warunki zabudowy dla planowanej przez Cz. B. dobudowy do budynku mieszkalnego przeznaczonego na hurtownię części samochodowych, na terenie położonym w G. przy ul. [...], na działkach nr [...],[...] ark. mapy [...], bezpośrednio przy granicy z działką [...]. Odwołanie od decyzji wniosła A.W. , podnosząc, że wydana przez organ I instancji decyzja narusza jej prawo własności. Skarżąca podniosła, że właściciele nieruchomości, na której ciąży obowiązek udzielenia przejazdu, usiłują przerzucić ten ciężar na nią. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania, w powołaniu na przepisy art. 123, 124 i 129 § 2 w związku z art. 134 kpa. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że A.W. nie jest stroną postępowania i nie uczestniczyła w nim, a także nie doręczono jej rozstrzygnięcia organu I instancji. W związku z tym uznano, że odwołanie pochodzi od osoby nie będącej stroną w sprawie. W skardze do sądu administracyjnego A.W. wyjaśniła, że postępowanie dotyczy jej interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, w związku z czym zażądała uchylenia postanowienia SKO. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśnił, że A.W. nie była uczestniczką postępowania prowadzonego przez organ I instancji i nie jest też właścicielką nieruchomości, z którą graniczy nieruchomość będąca przedmiotem ustaleń warunków zabudowy. W toku postępowania sądowego skarżąca uzyskała pomoc prawną w formie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] maja 2007r. rozszerzył wywody skargi i wniósł o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wskazał. że interes prawny skarżącej wynika między innymi z przepisu art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dostęp do terenu inwestycji (działki nr [...]) wiedzie między innymi przez jej działkę nr [...] obciążoną służebnością drogi koniecznej. Zdaniem skarżącej wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na dobudowie do istniejącego budynku mieszkalnego budynku hurtowni narusza jej interes prawny "albowiem wyklucza możliwość wykreślenia dostępu do działki nr [...] w inny sposób aniżeli przez działkę nr [...] stanowiącą współwłasność skarżącej". Złożone przez skarżącą w toku postepowania administracyjnego pismo z dnia [...] lutego 2006r. organ powinien był potraktować jako wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze strony. Pozwem z dnia [...] marca 2007r. skarżąca wniosła o zniesienie służebności drogi koniecznej na rzecz każdego właściciela działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazano. W myśl art. 134 kpa - powołanego jako podstawa proceduralna zaskarżonego postanowienia – organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych, na którą powołano się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, obejmuje sytuację wniesienia odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę nie mająca zdolności do czynności prawnych. Zgodnie z art. 127 § 1 kpa odwołanie służy stronie. W związku z tym należy przyjąć, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. W orzecznictwie i piśmiennictwie wyrażany jest pogląd, który podziela Sąd w niniejszej sprawie, że w razie gdy odwołanie wnosi podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, to organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać jego odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że podmiot ten nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, a nie postanowienie o niedopuszczalności odwołania (patrz: uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999r. opubl. w OSP 16/98). Do zastosowania art. 134 kpa i wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych uprawnia jedynie oczywisty i obiektywny brak legitymacji odwoławczej. Przepisu tego nie można stosować gdy – jak w rozpoznawanej przez organ administracyjny sprawie – odwołująca się twierdzi, że decyzja organu I instancji dotyczy jej interesu prawnego. Argumentując dodatkowo niedopuszczalność odwołania tym, że skarżąca nie brał udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ drugiej instancji przeoczył, że Kodeks postępowania administracyjnego nie uzależnia legitymacji strony do wniesienia odwołania od udziału jej w postępowaniu przed organem I instancji. Legitymacją do wniesienia odwołania ma nie tylko strona, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją, ale również i osoba, która wprawdzie nie brała udziału w postępowaniu, ale jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa (patrz: B.Adamiak, J.Borkowski KPA – Komentarz, 5.wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, W-wa 2003 teza 5, str. 557). Skarżąca wniosła odwołanie w terminie biegnącym dla strony biorącej udział w postępowaniu przez organem I instancji. Inwestor Cz. B. potwierdził odbiór decyzji dnia [...] kwietnia 2006r. czyniąc adnotację pod decyzją w tym dniu wydaną, termin czternastodniowy do wniesienia odwołania kończył bieg z upływem dnia [...] maja 2006r., a skarżąca nadała odwołanie na poczcie dzień wcześniej. Skoro zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wydane zostało mimo braku podstaw przewidzianych w art. 134 kpa, należało to postanowienie uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie odwoławcze zatem nie ustało i powinno być kontynuowane, a odwołanie rozpoznane. Katalog decyzji organu odwoławczego zawiera przepis art. 138 kpa. Gdyby organ odwoławczy, po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy, doszedł do wniosku, że skarżąca nie ma przymiotu strony w rozpoznawanej sprawie o ustalenie warunków zabudowy, to – jak wyżej wskazano – winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 kpa). W razie zaś uznania skarżącej za stronę – powinien wydać decyzję dotyczącą decyzji organu pierwszej instancji, zaskarżonej w drodze odwołania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte zostało na przepisie art. 200 p.p.s.a. Skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych i korzystała z pomocy adwokata ustanowionego z urzędu, a jedyny koszt jako poniosła i jaki organ odwoławczy powinien jej zwrócić, to opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,-zł. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej adwokata ponosi Skarb Państwa (art. 250 p.p.s.a.) według stawek i zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska MarK