II SA/Po 141/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-09-07
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Maria Kwiecińska, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego może być wydane bez szczegółowego uzasadnienia składników kosztów i bez rozważenia sytuacji majątkowej strony?Ratio decidendi
Postanowienie o kosztach postępowania administracyjnego, w tym rozgraniczeniowego, musi szczegółowo wykazywać wysokość kosztów i ich poszczególne składniki, aby umożliwić kontrolę ich zasadności. Ponadto, organy administracji publicznej mają obowiązek rozważyć, czy strona spełnia przesłanki do zwolnienia z obowiązku poniesienia kosztów, zgodnie z art. 267 kpa, co wymaga wyczerpującego pouczenia strony o wymaganych informacjach dotyczących jej sytuacji majątkowej.Stan faktyczny
Skarżący Z. Ł. kwestionował postanowienia dotyczące kosztów postępowania rozgraniczeniowego, które zostały na niego nałożone przez Wójta Gminy Ł. i utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżący podnosił, że nie został prawidłowo poinformowany o konieczności ponoszenia kosztów, a jego sytuacja majątkowa nie została należycie rozważona. Wójt umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, uznając, że granice zostały już ustalone, a następnie wydał postanowienie o kosztach. Kolegium uchyliło pierwsze postanowienie Wójta, wskazując na potrzebę rozważenia sytuacji majątkowej skarżącego, jednak w kolejnym postanowieniu utrzymało w mocy postanowienie Wójta o kosztach. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasad postępowania, brak wyjaśnienia sytuacji majątkowej oraz wadliwy skład Kolegium.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Ł. z dnia (...) października 2011 r., a także postanowienie Wójta Gminy Ł. z dnia (...) czerwca 2011 r. Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot wpisu oraz przyznał adwokatowi zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2012 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Ł. z dnia (...) znak (...), II. uchyla postanowienie Wójta Gminy Ł. z dnia (...) znak (...), III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę (...) zł ([...] złotych) tytułem zwrotu wpisu, V. przyznaje adwokatowi M. O. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę (...) zł (w tym [...] zł tytułem podatku od towarów i usług).
Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...) umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, wszczęte na wniosek Z. Ł. Przedmiotem prowadzonego postępowania było rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy, położonej w miejscowości S. przy ul. (...) i oznaczonej jako działka nr (...), z nieruchomością oznaczoną jako działka nr (...), która stanowi własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu K. Umarzając postępowanie Wójt wskazał, iż w omawianym przypadku granice między działkami nr (...) i (...) zostały już wcześniej prawnie ustalone.
Postanowieniem z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...), wydanym na podstawie art. 262 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), Wójt Gminy Ł. ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych miejscowości S. przy ul. (...) na kwotę (...) zł (pkt. 1 postanowienia) i zobowiązał do uiszczenia powyższej kwoty Z. Ł. (pkt. 2 postanowienia). Jak wskazał organ koszty związane z rozgraniczeniem przedmiotowej działki wyniosły (...) zł, na którą to kwotę składają się koszty czynności geodety. Ponieważ z zestawienie art. 262 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 152 Kodeksu cywilnego wynika, że koszty związane z rozgraniczeniem, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają właścicieli obu nieruchomości, niezbędne było wydanie postanowienie zobowiązującego Z. Ł. do poniesienie połowy kosztów przeprowadzonego postępowania.
Równocześnie Wójt Gminy Ł., postanowieniem z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...), ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych miejscowości S. przy ul. (...) na kwotę (...) zł (pkt. 1 postanowienia) i zobowiązał do uiszczenia powyższej kwoty Starostę K. (pkt. 2 postanowienia).
Zażalenie na postanowienie z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...), wniósł Z. Ł. podnosząc, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte w oparciu o przedłożony mu przez Gminę wniosek. Skarżący podkreślił, iż informował Gminę, że warunkiem prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego jest poniesienie wszystkich jego kosztów przez Skarb Państwa oraz podniósł, że pracownicy Urzędu Gminy zapewniali go, że z uwagi na fakt, iż działka nr (...) należy do Skarbu Państwa, to on nie poniesie kosztów związanych z jej rozgraniczeniem. Zakwestionowano również wybór geodety, który przeprowadził czynności rozgraniczeniowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2011 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliło postanowienie z dnia (...) czerwca 2011 r.
W ocenie Kolegium choć organ I instancji prawidłowo uznał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem. Jednakże Wójt wydając przedmiotowe postanowienie całkowicie pominął sygnalizowany przez skarżącego warunek przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego na koszt Skarbu Państwa (pismo z dnia (...) lutego 2011 r.). Stąd też rolą organu I instancji było rozważenie, czy możliwe było przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie na koszt Skarbu Państwa. Dodatkowo organ winien był rozważyć, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 267 kpa, a więc, czy możliwe było zwolnienie skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Postanowieniem z dnia (...) października 2011 r., nr (...), wydanym na podstawie art. 262 § 1 i art. 264 § 1 kpa, Wójt Gminy Ł. ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonych miejscowości S. przy ul. (...) na kwotę (...) zł (pkt. 1 postanowienia) i zobowiązał do uiszczenia powyższej kwoty Z. Ł. (pkt. 2 postanowienia).
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ poinformował Z. Ł. o możliwości składnia uwag i wniosków dotyczących przedmiotu sprawy. Z. Ł. nie przedstawił jednakże żadnych materiałów dowodowych wskazujących na nagłe pogorszenie się jego sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej, przy czym do akt sprawy załączono jego wniosek z dnia (...) lipca 2011 r., w którym zwrócił się do organu o rozłożenie kwoty, nałożonej na niego postanowieniem z dnia (...) czerwca 2011 r. na raty. Organ ustalił również, że wnioskodawca nie jest klientem gminnej opieki społecznej. Stąd też organ uznał, że brak jest podstaw do zwolnienie Z. Ł. z obowiązku pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, wskazując jednocześnie, iż możliwe będzie rozłożenie kosztów na raty, po uprzednim złożeniu stosownego wniosku. Wójt wyjaśnił również, że z uzyskanego w dniu (...) września 2011 r. od Starosty K. pisma wynika, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obarczenia kosztami postępowania wyłącznie Starostę. Mając powyższe na względzie organ orzekł o kosztach postępowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. Ł. podnosząc, w pierwszej kolejności, iż w dniu (...) stycznia 2011 r., iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte z uwagi na różnicę pomiarów działek nr (...) i (...) w S, z wymiarami określonymi w akcie notarialnym. Następnie skarżący podtrzymał zarzuty zawarte we wcześniejszym zażaleniu oraz zarzucił organowi instancji, iż przed wydaniem postanowienia nie zgromadził materiału dowodowego dotyczącego stanu majątkowego skarżącego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...), utrzymało w mocy zaskarżoną postanowienie.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania oraz podtrzymano stanowisko, iż koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem. Następnie organ wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż w piśmie z dnia (...) stycznia 2011 r. Z. Ł. został poinformowany o konieczność współuczestniczenia w kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że czynności postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w interesie i na żądanie strony. Organ odwoławczy podkreślił, że wysokość kosztów odpowiada wysokości rachunku wystawionego przez uprawnionego geodetę oraz podzieliło ustalenia organu I instancji, że skarżący jest w stanie uiścić przedmiotową opłatę. Za niezasadny uznano zarzut, jakoby koszty postępowania mogły obciążać wyłącznie Skarb Państwa oraz wyjaśniono, że skarżący miał zapewnioną możliwość czynnego udziału w toczącej się sprawie.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. Ł. wnosząc o jego uchylenie. W treści skargi podtrzymano dotychczasowe zarzuty oraz wskazano, że skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydającego postanowienie z dnia (...)sierpnia 2011 r. oraz (...) grudnia 2011 r. był identyczny – inny był tylko jeden członek Kolegium. W ocenie skarżącego działanie powyższe uznać należało za niedopuszczalne. Skarżący wskazał, iż organy dopuściły się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 77 oraz art. 107 kpa, gdyż nie wzięły pod uwagę wcześniejszych oświadczeń skarżącego, jak również nie wyjaśniły jego sytuacji majątkowej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również sprzeczność z wcześniejszym rozstrzygnięciem Kolegium oraz chęć przerzucenia na skarżącego błędów, jakich dopuścił się organ.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Ł. w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu kosztów postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
Rozstrzygając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony – stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a czynności ustalania przebiegu granic – zgodnie z art. 31 ust. 1 powołanej ustawy, wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Z powyższego wynika, iż zasadą jest, że postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości odbywa się przy udziale geodety, co wiąże się z powstaniem kosztów związanych z czynnościami dokonanymi przez wymieniony podmiot.
Zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę a organ administracyjny określa z kolei przepis art. 262 kpa. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Ponadto, zgodnie z powołanym przepisem wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia jednocześnie z wydaniem decyzji i na to postanowienie osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie. Oznacza to, iż organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami.
Poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania następuje w trybie przewidzianym w art. 264 kpa. Zgodnie z tym przepisem jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W sprawie kosztów postępowania organ orzeka więc odrębnie, nie łącząc tego z załatwieniem sprawy rozgraniczenia w drodze wydania decyzji. Postanowienie wydawane w sprawie kosztów ma samodzielny byt, dotyczy bowiem kwestii incydentalnej niezwiązanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, znajdujące oparcie w doktrynie, zgodnie z którym użyte w przepisie sformułowanie "jednocześnie z wydaniem decyzji" stanowi zalecenie dla takiego właśnie postępowania organu, co nie oznacza, iż organ już po wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania.
Jednocześnie wskazać należy, osoba wnioskująca o przeprowadzenie postępowania zawsze będzie podmiotem, który wywołał postępowanie rozgraniczeniowe i swoim działaniem przyczynił się do jego przeprowadzenia, niezależnie od tego czy pozostali uczestnicy rozgraniczenia byli rozgraniczeniem zainteresowani, czy też nie. Ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami leży przy tym w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem, dlatego koszty takiego postępowania winny co do zasady obciążać każdego z uczestników postępowania rozgraniczeniowego, którzy mają interes w ustabilizowaniu granic. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007, Nr 2, poz. 26, organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 par. 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Tym samym koszty postępowania obciążają wszystkich właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem. W powyższym zakresie brak jest możliwości obciążenia kosztami wyłącznie jednego podmiotu, a więc właściciela tylko jednej nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym.
Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wyczerpująco składników kosztów. Zgodnie z art. 263 do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56kpa, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Organ może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia (...) lutego 2011 r. Jednocześnie, co niezwykle istotne, organ administracji publicznej poinformował wpierw skarżącego, w piśmie z dnia (...) stycznia 2011 r. (k. 7 akt administracyjnych), iż w przypadku postępowania rozgraniczeniowego skarżący będzie współuczestniczył w jego ewentualnych kosztach. Uznać tym samym należało, że skarżący był właściwie powiadomiony o ewentualnej konieczności poniesienia powstałych kosztów.
W rezultacie wniosku skarżącego organ pierwszej instancji w dniu (...) lutego 2011 r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości skarżącego z należącą do Skarbu Państwa działką nr (...), a następnie na mocy postanowienia z dnia (...) marca 2011 r. organ ten upoważnił geodetę J. S. do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy tymi nieruchomościami. Wbrew zarzutom skarżącego Wójt nie miał obowiązku współdziałać ze skarżącym przy wyborze geodety. Kompetencja powyższa leżała bowiem w wyłącznej gestii organu prowadzącego postępowanie. Równocześnie wobec umorzenia, decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r., postępowanie rozgraniczeniowego, z uwagi na fakt wcześniejszego prawnego ustalenia granic, otwarta została droga do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania.
Jak wyżej wskazano rozstrzygnięcie o kosztach postępowania następuje w formie postanowienia, przy czym wydanie tego postanowienia może nastąpić po podjęciu decyzji kończącej postępowanie w sprawie rozgraniczenia. Może to być decyzja merytoryczna, a więc rozstrzygająca sprawę rozgraniczenia co do istoty, jak i decyzja w znaczeniu procesowym, a taki charakter ma decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego wydana w tym przypadku przez Wójta. Decyzja ta, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, weszła do obrotu prawnego. W tych okolicznościach organ I instancji był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na które w tym przypadku składają się koszty czynności geodety. Wydając zaskarżone postanowienie organ I instancji działał w oparciu o przysługujące mu w tym zakresie umocowanie prawne, z uwzględnieniem obiektywnej okoliczności, jaką było powstanie po jego stronie kosztów związanych z wszczęciem i prowadzeniem postępowania rozgraniczeniowego na wniosek i w interesie strony skarżącej.
Wątpliwości Sądu budzi jednakże wysokość kosztów nałożonych zarówno na skarżącego, jak i na Starostę K.
Z uzasadnienia obu postanowień nie wynika, co składa się na żądaną przez geodetę wysokość przyznanego wynagrodzenia.
Oznacza to, że nie sposób na obecnym etapie ustalić, czy kwota kosztów postępowania nie została ustalona w sposób dowolny.
Nie wiadomo więc, czy całość żądanych przez geodetę kosztów można zaliczyć do bezpośrednio związanych z rozstrzygnięciem sprawy. Niewątpliwie w postanowieniu rozstrzygającym kwestię kosztów postępowania niezbędne jest wskazanie ich wysokości, poszczególnych jej składników z rozbiciem na konkretne czynności wraz z podstawą ich ustalenia. Jedynie postanowienie spełniające powyższe wymogi będzie w pełni odpowiadało przepisom prawa. Tylko wtedy możliwe będzie dokonanie kontroli, czy koszty do których zwrotu zobowiązano stronę postępowania, odpowiadają kosztom faktycznym, wynikającym z obowiązujących przepisów prawa. Tym samym uznać należało, iż zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie (...) października 2011 r. oraz postanowienie Wójta Gmina Ł. z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...) jako nie spełniające wymogów nie mogło ostać się w obrocie.
Za zasadne uznać również należy zarzuty skarżącego dotyczące braku rozważenia przez organy jego sytuacji majątkowej, a w szczególności dokonania oceny, czy skarżący spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie go od obowiązku poniesienia powstałych kosztów, zgodnie z art. 267 kpa. Na okoliczność powyższą zwróciło już uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia (...) sierpnia 2011 r. Wójt Gminy Ł. rozstrzygając jak w postanowieniu z dnia (...) października 2011r. nie dostosował się do tych wytycznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę wadliwie uznało, iż uczyniono zadość poprzednim wskazówkom.
Choć w piśmie z dnia (...) września 2011 r. organ I instancji poinformował skarżącego o możliwości składania uwag i wniosków dotyczących przedmiotu sprawy, to jednakże pouczenie to z uwagi na swą lakoniczność nie spełniało wymogów z art. 9 kpa. W okolicznościach niniejszej sprawy uchybienie to mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Z powyższego pisma nie wynika, iż informacje, które skarżący winien podać chcąc uzyskać zwolnienie w rozumieniu art. 267 kpa winny dotyczyć sytuacji majątkowej, uzyskiwanych dochodów, wszelakich obciążeń tak jego jak i rodziny, z którą pozostaje we wspólnym pożyciu.
Skarżący winien zostać pouczony, iż zaniechanie podania informacji o majątku i dochodach rodziny, z którą pozostaje we wspólności skutkować będzie rozpoznaniem sprawy bez tych danych, z nieuwzględnieniem np. ewentualnej konieczności ponoszenia kosztów utrzymania tych osób, co ostatecznie prowadzić może do zaniechania skorzystania przez organ z instytucji zwolnienia.
Dowody tak wyczerpujących pouczeń winny znaleźć się w aktach sprawy.
W tej sytuacji za niewystarczające uznać należało oparcie się o oświadczenie i przedłożone dokumenty z postępowania dotyczącego rozłożenia na raty przedmiotowych kosztów postępowania.
Odnosząc się do zarzutu wadliwego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazać należy, iż nie znajduje on uzasadnienia. Zarzut ten oparty jest na przyjęciu błędnego założenia, według którego niezgodne z art. 24 § 1 pkt. 5 kpa jest każde kolejne rozstrzygnięcie podejmowane przez Kolegium w tej samej sprawie, jeśli w jego składzie uczestniczyła osoba już wcześniej w niej orzekająca. Wyjaśnienia jednakże wymaga, że wspomniany przepis nie stanowi o jakiejkolwiek decyzji, ale o decyzji zaskarżonej. Literalne brzmienie tego przepisu świadczy zatem o tym, że znajduje on zastosowanie w postępowaniu odwoławczym, w którym rozpatruje się odwołanie od "zaskarżonej decyzji". Zwrot "decyzja zaskarżona", użyty w tym przepisie oznacza bowiem decyzję, od której wniesiono środek odwoławczy. Wobec tego "branie udziału w wydaniu" takiej decyzji odnosi się do członka organu kolegialnego, który orzekał w pierwszej instancji, a po wydaniu decyzji został przeniesiony czy oddelegowany do organu drugiej instancji i miałby tam ponownie orzekać niejako "we własnej sprawie", a więc w sprawie wcześniej przez siebie rozstrzygniętej. W żadnym razie zakres zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 27 § 1 kpa nie może być interpretowany w taki sposób, że odnosi się do sytuacji, w której po uchyleniu zaskarżonej decyzji (tu: postanowienia) i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania uczestniczy w postępowaniu członek organu kolegialnego, który brał udział w wydaniu poprzedniej decyzji (postanowienia). Przez uchylenie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w toku postępowania odwoławczego dochodzi do jego usunięcia z obrotu prawnego, więc "zaskarżona decyzja (postanowienie)" nie istnieje już w sensie prawnym, wobec czego określony pracownik traci również przymiot "biorącego udział w jej wydaniu" (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r. II FSK 786/08 LEX nr 550432). W przekonaniu tym utwierdza też art. 27 § 1a kpa według którego członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jeśli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Z treści tego przepisu nie sposób wnioskować o konieczności wyłączeniu członka kolegium także w sytuacji, gdy bierze on udział w wydaniu kolejnej decyzji w określonej sprawie.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie z dnia (...) października 2011 r. oraz postanowienie Wójta Gmina Ł. z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...) nie odpowiadają prawu. Nie wskazują one bowiem czy ustalone koszty pozostawały w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy. Dodatkowo organy administracji publicznej zaniechały wszechstronnego wyjaśnienia, czy skarżący spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie go z obowiązku poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 267 kpa.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c , art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienie z dnia (...) października 2011 r. oraz postanowienie Wójta Gmina Ł. z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...). Konieczność uchylenia ostatnio wymienionego postanowienia Wójta Gminy Ł. wynikała także z faktu, iż obydwa postanowienia organu I instancji dotyczą kosztów przeprowadzenia tego samego postępowania z udziałem geodety, winny zatem być objęte jednym rozstrzygnięciem.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji zobowiązane są rozstrzygnąć mając na względzie poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania.
Dotyczy to zarówno konieczności wydania jednego postanowienia, niezależnie od liczby podmiotów zobowiązanych do uiszczenia kosztów, wykazania bezpośredniego związania kosztów z rozstrzygnięciem sprawy, dokonania wyczerpującego pouczenia w zakresie ewentualnej niemożności poniesienia przez stronę kosztów w rozumieniu art.267 kpa.
O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów wpisu zapadło w oparciu o art. 200 ustawy.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 powyższej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło