II SA/Po 1418/03
WyrokWSA w Poznaniu2005-06-14
Skład orzekający: Barbara Drzazga, Barbara Kamieńska, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany na działce nr [...], co stanowi podstawę do odmowy jej zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia został zrealizowany na działce nr [...], która stanowi część wywłaszczonej nieruchomości, poprzez jej wykorzystanie jako fragmentu ciągu komunikacyjnego i dla umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej. Zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość lub jej część nie może być uznana za zbędną, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany. W związku z tym, skarga dotycząca odmowy zwrotu nieruchomości jest bezzasadna.Stan faktyczny
Spadkobiercy B.T. domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w tym działki nr [...]. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na wykorzystanie działki jako drogi dojazdowej i placu manewrowego na terenie Fabryki "A". Skarżący zarzucili brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy i niewłaściwą ocenę przesłanek zwrotu. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005r. przy udziale sprawy ze skargi M.T. i J.T. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; o d d a l a s k a r g ę /-/E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/B. Kamieńska
Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P.– działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej – decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 142 w związku z art. 4 pkt 9 "b 1" ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), odmówił M.T., J.T. i I.T. zwrotu nieruchomości położonej w P., zapisanej w Księdze wieczystej kw nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...]m².
Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i wynikające z nich wnioski:
Umową notarialną z dnia [...]r. zawartą w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961r. Nr 18, poz. 94) B.T. zbyła na rzecz Skarbu Państwa z nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą kw nr [...] działki nr [...],[...],[...] i [...] o łącznym obszarze [...]m².
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 14 maja 1991r. sygn. akt III Ns 1238/91/6 spadek po B.T. nabyli synowie J.T., M.T. i M.T. W toku postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wszczętego na wniosek spadkobierców B.T., zmarł M.T., a spadek po nim odziedziczyli żona I.T. i bracia M. i J.T. postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu dnia 29 marca 2001r.
Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, toczące się z wniosku spadkobierców B.T., zostało zawieszone w odniesieniu do działek o numerach [...] i [...] oraz działki nr [...]. Wnioskodawcy bowiem wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...]r. nr [...] o wywłaszczeniu działki nr [...] oraz decyzji Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w części potwierdzającej nabycie przez Fabrykę "A" z mocy prawa z dniem [...]r. prawa użytkowania wieczystego działek nr [...] i nr [...].
Orzekając o odmowie zwrotu ostatniej, objętej umową wywłaszczeniową z [...]r., działki nr [...] organ pierwszej instancji ustalił, że działka ta o powierzchni [...]m², zapisana w księdze wieczystej nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie i użytkowaniu Fabryki "A" w P.
Oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu [...]r. wykazały, że działka nr [...] położona jest na terenie Fabryki "A" w upadłości. Na działce znajduje się droga o utwardzonej nawierzchni, stanowiąca dojazd m. in. do stacji paliw oraz hali magazynowej. Działka położona jest pomiędzy obiektami fabryki – budynkiem hali, stacją paliw i bocznicą kolejową.
Umowa z dnia [...]r. nie określiła celu wywłaszczenia. W § 3 podano jedynie, że nieruchomość nabyto na potrzeby Fabryki "A" w związku z decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...]r., zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu przez tę Fabrykę. W toku postępowania administracyjnego nie zdołano odszukać ani planu realizacyjnego ani decyzji plan ten zatwierdzającej. Syndyk masy upadłości Fabryki przekazał natomiast inne dokumenty w tym: plan zagospodarowania przestrzennego z dnia [...]r., projekt techniczny instalacji paliw płynnych na dwa dystrybutory podwójne z [...]r., projekt dróg i placów zatwierdzony [...]r. Na podstawie tych dokumentów organ orzekający ustalił, że budowę Fabryki "A" rozpoczęto w latach pięćdziesiątych, ale prac nie ukończono z uwagi na brak środków inwestycyjnych.
W [...]r. zmieniono zadania produkcyjne i w związku z tym sporządzono projekt planu zagospodarowania przestrzennego Fabryki. Z dokumentu tego wynika, że w momencie sporządzania planu istniała już na terenie Fabryki stacja paliw oraz bocznica kolejowa, zlokalizowane na działce nr [...]. Na przyległej do niej przedmiotowej działce nr [...] zaprojektowano drogę dojazdową do tych obiektów fabrycznych. Droga ta została zrealizowana, bowiem jej istnienie potwierdził plan sytuacyjny dróg i planów z [...]r. Droga ta stanowi fragment utwardzonego placu znajdującego się przed budynkiem magazynu.
Powyższe ustalenia - w ocenie organu orzekającego świadczą o tym, że cel, na który nabyto nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa został osiągnięty, a zatem nie zachodzą przesłanki do jej zwrotu wymienione w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
M.T. i J.T. wnieśli odwołanie od tej decyzji, domagając się jej uchylenia. Odwołujący się zarzucili, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, mimo że postępowanie administracyjne wszczęto przed 10 laty. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji "nie wynika, że na nieruchomość w ciągu siedmiu lat od przejęcia podjęto prace – wskazanie, że w [...]r. było już na niej coś zrealizowane, podczas gdy wywłaszczenie nastąpiło w [...]r. nie dowodzi, że w ciągu siedmiu lat od [...]r. podjęto prace." Zdaniem odwołujących się, przedmiotowa działka "nie jest położona tak naprawdę w środku terenu fabryki "A" i jak wykazały oględziny nie stanowi terenu zainwestowanego, nawet pod drogę."
Tej argumentacji nie podzielił Wojewoda i decyzją z dnia [...]r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, że wprawdzie w umowie wywłaszczeniowej z dnia [...]r. nie podano celu wywłaszczenia działek nr [...],[...] i [...], ale powołano się na decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...]r. zezwalającą Fabryce "A" w P. na nabycie opisanych działek oraz na decyzję Prezydium Rady Narodowej Miasta P. – Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji ogólnego planu zagospodarowania terenu inwestycji dla tej Fabryki z dnia [...]r. Analiza treści tych dokumentów pozwala na uznanie, że przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonano w celu realizacji inwestycji Fabryki "A" w P. Pod pojęciem "realizacja inwestycji" należy rozumieć zagospodarowanie przejętej nieruchomości zgodnie z potrzebami fabryki, a w szczególności zabudowanie jej obiektami budowlanymi, a więc budynkami, bądź budowlami oraz urządzeniami związanymi z ich funkcjonowaniem – urządzeniami technicznymi zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, sieci uzbrojenia terenu itp.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe, uzupełnione o ponowione oględziny wykazało, że działka nr [...] jest uzbrojona, przy jej granicy znajduje się wjazd na plac obiektu [...] wykonany z płyt drogowych, część drogi oraz część placu manewrowego wyłożonego płytami drogowymi przy magazynie gazów technicznych (obiekt [...]). Wprawdzie – jak wykazały oględziny – obecnie przedmiotowa działka sprawia wrażenie zaniedbanej, a droga częściowo uległa zniszczeniu, jednakże – w ocenie organu odwoławczego aktualny stan działki oraz aktualny sposób jej użytkowania nie mają znaczenia dla oceny realizacji celu przejęcia. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – fakt, iż wybudowany obiekt stał się zbędny podmiotowi, który go realizował nie jest tożsamy ze zbędnością nieruchomości na cel wywłaszczenia, podobnie jak zmiana przeznaczenia nieruchomości w realizowaniu inwestycji.
Organ odwoławczy na poparcie swojego stanowiska, że na działce nr [...] zrealizowany został cel przejęcia nieruchomości, powołał też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1998r. sygn. IV SA 936/96, iż "w praktyce uznanie, że zachodzą przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (...) sprowadza się do stwierdzenia, że wywłaszczona nieruchomość bądź jej część nie została zagospodarowana na cele inwestycyjne, czyli grunty mające być objęte zwrotem są niezabudowane budynkami ani innymi instalacjami lub urządzeniami technicznymi związanymi z funkcjonowaniem obiektów budowlanych."
Odnosząc się do zarzutu odwołujących się co do braku wyjaśnienia, że na nieruchomości w ciągu 7 lat podjęto prace inwestycyjne organ drugiej instancji wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie nie jest art. 137 ust. 1 pkt 1, przewidujący kryterium upływu czasu – siedmiu lat od daty, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. W przypadku, gdy realizacja celu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa dotyczy – jak w niniejszej sprawie – jedynie części przejętej nieruchomości, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 137 ust. 2, który nawiązuje do przesłanki zawartej w art. 137 ust. 1 pkt 2, a więc utraty mocy decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o ile cel przejęcia nie został zrealizowany. W przepisie tym chodzi o realizację na działce celu nabycia, a nie o to, czy w ciągu siedmiu lat od dnia zawarcia umowy rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że skoro cel przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa został na działce nr [...], stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości, zrealizowany, to pomimo braku w obrocie prawnym ważnej decyzji, o jakiej mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 należy przyjąć, iż nie ziściły się przesłanki zwrotu z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu Administracyjnego przez M.T. i J.T.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zaznaczając, iż wydana została bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Wyjaśnili, że przedmiotem umowy sprzedaży z [...]r. były tereny działki, które po odłączeniu z dotychczasowej księgi wieczystej zostały wpisane do księgi wieczystej kw nr [...], prowadzonej dla nieruchomości stanowiących własność państwową w zarządzie i użytkowaniu Fabryki "A" w P. Oznacza to, że działki nr [...],[...] i [...] stanowiły jedną nieruchomość. Zatem "organ orzekający oddzielnie w przedmiocie zwrotu każdej z tych działek, z których każda z osobna stanowi część wywłaszczonej nieruchomości, winien w pierwszej kolejności sprawdzić, czy w sprawie zwrotu zachodzi przesłanka zbędności z art. 137 ust. 1 pkt 1, a więc, czy na jakiejkolwiek części nieruchomości wywłaszczonej podjęto w ciągu 7 lat prace związane z realizacją celu przejęcia." Oceny przesłanek zbędności dokonuje się wedle stanu faktycznego nieruchomości z dnia złożenia wniosku o zwrot, a ten złożono w dniu [...]r.
Poza tym, nawet gdyby przyjąć, że przedmiotowa działka nr [...] stanowi odrębną nieruchomość w rozumieniu art. 137, to nie dokonano koniecznych ustaleń odnośnie terminu podjęcia prac na tej nieruchomości. Zatem nawet ewentualne ustalenie braku w sprawie przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 2 łącznie z ust. 2 nie może powodować odmowy jej zwrotu, nie zbadano bowiem przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1. Do zwrotu nieruchomości wystarczy bowiem wyłącznie przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Jako załącznik do skargi skarżący dołączyli odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2003r. sygn. I SA/Po 1675/01 uchylającego – na skutek skarg M.T. i I.T. decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]r. oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu centralnego z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody z dnia [...]r. w części odnoszącej się do działek nr [...] i [...] położonych w P. przy ul. [...]. Tą ostatnią decyzją Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...]r. przez Fabrykę "A" prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w P. przy ul. [...] składającego się z działek wymienionych w decyzji oraz własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie. W [...]r. prawa rzeczowe do tych działek nabyła od Fabryki spółka cywilna – "B". W księdze wieczystej jako właściciele działek figurują M.B. i Przedsiębiorstwo "C" spółka z o.o. w P. Zainteresowani złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości po [...]r. a przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej.
W uzasadnieniu omawianego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się w konkretnej sprawie za pierwszeństwem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed postępowaniem o uwłaszczenie nieruchomości i polecił przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ocenić, czy odwrócenie tej kolejności i wydanie jako pierwszej decyzji uwłaszczeniowej stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1-3 ustawy z 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. u. Nr 79, poz. 464).
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, powtarzając dotychczasową argumentację. Szczególnie podkreślił, że na przedmiotowej działce nr [...], stanowiącej część przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości zrealizowany został cel przejęcia określony w umowie uwłaszczeniowej z [...]r. W protokole oględzin z dnia [...]r., do którego załącznikiem jest kwestionowana mapka, wyraźnie zaznaczono, ze przez "teren działek nr [...] i [...] przebiega droga utwardzona trylinką oraz, że część działek jest utwardzona trylinką (plac), dalsza cześć drogi utwardzona jest płytami drogowymi."
Nadto organ odwoławczy w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadził oględziny działki nr [...], które wykazały, iż na przedmiotowej działce znajduje się wjazd na plac "obiektu [...] z płyt drogowych, część drogi oraz część placu z płyt drogowych przy obiekcie [...]. Organ odwoławczy powołał się też na pogląd prawny wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 grudnia 2002r. sygn. akt II SA/Po 345/01, iż przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma istotnego znaczenia dla rozpatrywania żądania zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na podstawie ustępu 2 art. 137, nawiązującego tylko do przesłanki zwrotu z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy. W art. 137 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy chodzi o to, że nieruchomość nie może być uznana za zbędną mimo utraty mocy decyzji o lokalizacji inwestycji, jeżeli cel określony w decyzji o uwłaszczeniu został zrealizowany w całości. W omawianym przepisie chodzi o realizację na działce celu wywłaszczenia, a nie o to, czy w ciągu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o uwłaszczeniu stała się ostateczna rozpoczęto prace związane z realizacją celu.
Działki nr [...] i [...], o których wspominają skarżący, nie są objęte zaskarżoną decyzją.
Syndyk masy upadłości Fabryki "A" także wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Z bezspornych ustaleń organów obu instancji wynika, że umową notarialną z dnia [...]r. – zawartą w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (tj. Dz. U. z 1961r. Nr 18, poz. 94) – poprzedniczka prawna skarżących B.T. sprzedała Skarbowi Państwa ze swojej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej kw nr [...], działki nr [...],[...] oraz [...] o łącznej powierzchni [...]m². Te zatem działki należy obejmować pojęciem wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu art. 136 ust. 3 wyżej powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997r.
Poprzednicy prawni B.T. wnioskiem o zwrot nieruchomości objęli nie tylko te działki, ale i działkę nr [...], domagając się łącznie zwrotu gruntu o powierzchni [...]m².
Analiza, stanowiącego załącznik do skargi, odpisu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2003r. sygn. I SA 1675/01 wraz z uzasadnieniem potwierdza ustalenie organów administracyjnych, że działki: nr [...] o powierzchni [...]m² i nr [...] o powierzchni [...]m² objęte zostały decyzją Wojewody z dnia [...]r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem [...]r. przez Fabrykę "A" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w P. przy ul. [...], składającego się z działek wymienionych w decyzji oraz nabycie na własność budynków i urządzeń położonych na tym gruncie. M., J. i M. T. dnia [...]r. wnieśli o stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...], ale postępowanie administracyjne w tej sprawie nie zostało jeszcze zakończone. Z uzasadnienia omawianego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika nadto, że w [...]r. prawa rzeczowe do działek nr [...] i nr [...] nabyła aktem notarialnym spółka cywilna "B", a aktualnymi właścicielami są inne osoby.
Niemożliwość objęcia postępowaniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tych działek do czasu wydania zaskarżonej decyzji była zatem oczywista.
Jeśli zaś chodzi o działkę nr [...], to w związku z toczącym się z wniosku M., J. i M.T. postępowaniem administracyjnym o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...]r. nr [...] o wywłaszczenie tej nieruchomości – postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało zawieszone postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. (k. 23 akt administracyjnych).
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, wbrew zarzutowi skargi, pozwalała organom administracyjnym na uwzględnicie twierdzenia syndyka masy upadłości Fabryki "A", że objęta zaskarżoną decyzją działka nr [...] stanowi część całego kompleksu gruntu zajmowanego przez Fabrykę. Granice terenów Fabryki i konkretne miejsce użytkowania działki nr [...] zaznaczone są na mapach i działkach (k. 16, 30 akt administracyjnych organu I instancji). Wprawdzie, jak wskazują skarżący, nie jest to usytuowanie centralne, ale mające istotne znaczenie w całym ciągu komunikacyjnym terenu Fabryki. Jak potwierdziły oględziny dokonane w toku postępowania odwoławczego (protokół z dnia [...]r. (k. 17) przy granicy działki [...] znajduje się wjazd z płyt drogowych na plac obiektu [...], część placu z płyt drogowych przy obiekcie [...] oraz część drogi ze zniszczonym asfaltem. Odnotowano też istnienie nieczynnego hydrantu oraz instalacji wodnej i oświetleniowej.
Wyciągnięcie przez organy administracyjne z tych faktów wniosku o zrealizowaniu na terenie działki nr [...] celu wywłaszczenia oraz zinterpretowanie pod tym kątem umowy wywłaszczeniowej nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Odwołanie się w umowie wywłaszczeniowej z dnia [...]r. do decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. nr [...] zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji ogólnego planu zagospodarowania terenu inwestycji dla Fabryki "A" z dnia [...]r. – w braku innych dowodów – pozwalało organom orzekającym na uznanie, że celem przejęcia działek objętych umową, w tym przedmiotowej działki nr [...], była realizacja inwestycji Fabryki. Ten plan powołano w umowie wywłaszczeniowej, a poza tym dotyczy on tylko inwestycji dla Fabryki.
Podciągnięcie pod to pojęcie także urządzeń związanych z funkcjonowaniem obiektów budowlanych, w tym urządzeń technicznych zapewniających możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem oraz sieci uzbrojenia terenu i dróg odpowiada zasadom poprawnego rozumowania. Za możliwością ustalenia celu wywłaszczenia na podstawie innych dowodów w tego rodzaju sytuacji wypowiedział się NSA w wyroku z 04 października 1994r. – IV SA 1153/93, ONSA 1995, Nr 2, poz. 99).
Odmowę uznania działki nr [...] za zbędną na cel wywłaszczenia, a w konsekwencji i odmowę jej zwrotu, organ odwoławczy oparł na przepisie art. 137 ust. 2 w związku z art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przyjął mianowicie, iż nie ziściła się wskazana tam przesłanka zwrotu, bowiem cel wywłaszczenia w odniesieniu do tej części wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany. Tymczasem do wydania decyzji o zwrocie skarżącym działki nr [...] mogłoby dojść jedynie wtedy, gdyby cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i nie byłoby już szans na jego zrealizowanie, wobec utraty mocy decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Wykładnia przepisów powołanych jako podstawa materialnoprawna zaskarżonej decyzji jest prawidłowa i ugruntowana w orzecznictwie.
Ponad argumentacją wskazującą na zrealizowanie celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce, zawartą w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji należy wskazać, iż – co przyznano w skardze – droga przebiegająca przez działkę nr [...] była wyłożona "trylinką". Na zrealizowanie celu wywłaszczenia przez użycie do budowy drogi tego materiału – i to jeszcze w dłuższym odstępie czasowym od [...]r. kiedy opracowano nowy projekt dróg i placów na terenie Fabryki w rejonie obiektów [...] i [...] wskazują dane zawarte na str. 7 pkt 4.4 opisu technicznego do projektu. Mowa jest tam tylko, że "po wykonaniu rozbiórki istniejącej nawierzchni z trylinki roboty ziemne pod projektowane place i drogę dojazdową ogranicza się do wykonania korytarza pod nawierzchnię." Nie dąży się przecież do wymiany nawierzchni i powierzchni dróg krótko po ich pierwotnym wykonaniu.
Reasumując uznać należy, że rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Nie budzi wątpliwości, że działka nr [...] jest częścią wywłaszczonej nieruchomości, i na tej części nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany. Działka, z racji jej położenia między obiektami budowlanymi i przy placu, musiała być użyta jako fragment ciągu komunikacyjnego i dla umieszczenia tam urządzeń infrastruktury technicznej.
Z przepisu art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że wywłaszczona nieruchomość nie może być uznana za zbędną, mimo utraty mocy decyzji, o których tam mowa, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany w całości. Z kolei przepis art. 137 ust. 2 pozwala na przyjęcie, że część wywłaszczonej nieruchomości nie może być uznana za zbędną, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany na części tej nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie cześć nieruchomości wywłaszczonej stanowi przedmiotowa działka nr [...].
Dlatego skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270).
/-/E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/B. Kamieńska
jw
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło