II SA/Po 142/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2016 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2015r. Nr rej. [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] na podstawie art. 125 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1619 z późń.zm.) po rozpoznaniu wniosku w sprawie umorzenia grzywny w celu przymuszenia złożonego przez [...] sp. z o.o odmówił umorzenia grzywny nałożonej postanowieniem [...] w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu organ podał, że postanowieniem [...] inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] nałożył na [...] sp. z o.o w [...] grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 5000 zł. Grzywna została nałożoną w związku z niewykonaniem decyzji wskazanych w pkt 1, 2, 3, nakazu [...] W/w decyzje nakazywały: 1. wypłacić wynagrodzenie za pracę w następujących kwotach brutto: [...], 2. wypłacić A. G. wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy za miesiąc czerwiec 2013r. w wysokości 1493,34 zł, 3. wypłacić W. J. pozostałą część wynagrodzenia za miesiąc czerwiec 2013r. w wysokości 856 zł netto oraz wypłacić W. D. pozostałą cześć wynagrodzenia za miesiąc czerwiec 2013r. w wysokości 1287 zł netto. Z uwagi na zrealizowanie przez zobowiązaną decyzji określonych w pkt 2 , 3 nakazu inspektor pracy postanowieniem z dnia 17.11.2014r. umorzył postępowanie egzekucyjne w tej części. Przeprowadzona kontrola wykazała, że wynagrodzenia za pracę wymienione w pkt 1 nakazu zostały wypłacone z wyjątkiem części wynagrodzenia M. Ś., do wypłaty pozostało [...] zł brutto za miesiące : marzec (część), kwiecień, maj i czerwiec 2013r. Pismem z dnia [...] lipca 2015r. (data stempla pocztowego) [...] sp. z o.o (dalej powoływana jako Skarżąca, Zobowiązana, spółka).wniosła o umorzenie grzywny orzeczonej tytułem wykonawczym ([...]) wystawionym przez Państwową Inspekcje Pracy w wysokości 5000 zł na podstawie art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podając, że wszystkie zaległości spłaciła za wyjątkiem wynagrodzenia M. Ś., który z tego tytułu nie składa żadnych roszczeń. Skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, w związku z czym [...] lutego 2015r. złożyła wniosek o upadłość. Organ rozpoznając negatywnie ten wniosek wskazał, że częściowa zapłata należności w egzekwowanym nakazie inspektora pracy nie może stanowić podstawy do umorzenia nałożonej grzywny, gdyż częściowa realizacja obowiązku, choćby dokonana w znacznym stopniu nie uzasadnia twierdzenia o wykonaniu tego obowiązku w rozumieniu art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natura nałożonego na spółkę obowiązku wypłacenia pracownikom wynagrodzenia jest niepodzielna, co oznacza, że dopóty, dopóki pracodawca nie wypłaci ostatniej należnej pracownikowi kwoty, obowiązek ten pozostaje niewykonany (por. wyrok NSA z 1 marca 2011r., I OSK 2077/10). W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wnosiła o zmianę postanowienia poprzez umorzenie grzywny nałożonej postanowieniem z [...] czerwca 2014r. w wysokości 5000 zł i o wstrzymanie wykonalności decyzji z [...] czerwca 2014r. do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego w sprawie [...] przez Prokuraturę Okręgową w [...] w sprawie nadużycia udzielonych uprawnień i niedopełnienia ciążących obowiązków przez M. Ś. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że faktycznie nadal nie wypłaciła wynagrodzenia za miesiące luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2013r. M. Ś. , ale on nie zgłasza żadnych roszczeń w tym zakresie. Wynagrodzenie to w ocenie Skarżącej było niezasadne w związku z działaniami na szkodę spółki wskazanymi w sprawie [...]. Spółka podała, że wynagrodzenie M. Ś. zmieniane było co parę miesięcy, nadto zostało mu przyznane przez nieuprawnioną osobę, niezgodnie z umową spółki i było nieważne. Spółka podała, że wynagrodzenie było M. Ś. wypłacone w części ważnej, tj w kwocie 2500 zł miesięcznie, czego on nigdy nie kwestionował. Nadto spółka podkreśliła swoją trudną sytuację materialną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. [...] Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 263 z późń. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że z uwagi na brak wykonania w całości obowiązku określonego w tytule wykonawczym nie ma podstaw do umorzenia grzywny w rozumieniu art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organy prowadzące postępowanie egzekucyjne nie mają możliwości uznania, że wypłata świadczeń ze stosunku pracy w stopniu opisanym przez Skarżącą stanowi podstawę do umorzenia nałożonej grzywny. Wskazane przez Skarżąca spółkę okoliczności związane z brakiem podstaw do wypłaty tak wysokiego wynagrodzenia [...] dotyczą nie tyle przesłanek umorzenia grzywny w celu przymuszenia, ile zasadności samego egzekwowanego obowiązku, tj decyzji określonej w pkt 1 nakazu z [...] lipca 2013r. i nie mogą być badane przez organ egzekucyjny. Organ podał, że badając zażalenie na postanowienie odmawiające umorzenia grzywny ma zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Gdyby tym się zajmował wkraczałby w merytoryczne badania zasadności egzekwowanego obowiązku, podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Odnosząc się do wskazanej trudnej sytuacji materialnej spółki organ wskazał, że nawet gdy pracodawca znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, pracownicy nie powinni ponosić ujemnych konsekwencji z tego tytułu. Samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie wywiera bezpośrednich skutków w prowadzonym wobec wnioskodawcy postępowaniu egzekucyjnym a jak organ ustalił nie zostało jeszcze wydane orzeczenie w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w [...] dokonał zabezpieczenia majątku dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, co do czasu rozpatrzenia wniosku zobowiązanej o ogłoszenie upadłości daje częściową gwarancję zabezpieczenia środków posiadanych przez zobowiązaną na wypłacenie w przyszłości niewypłaconych należności pracowniczych objętych egzekwowanymi decyzjami. Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest zdaniem organu podstawą do wstrzymania na postawie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na czas określony, czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, nie uzasadniają natomiast uchylenia postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego jakim jest grzywna w celu przymuszenia ani umorzenia grzywny w celu przymuszenia czy umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Z tych względów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. organ wstrzymał postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2014r. do dnia [...] maja 2016r. i nie znalazł podstaw do umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Skargę na to postanowienie – w terminie i formie prawem przewidzianej złożyła spółka wnosząc o: 1. uchylenie postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2015r. i poprzedzającego go postanowienia Okręgowego Inspektoratu Pracy z dnia 30 września 2015r i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, 2. wstrzymanie wykonalności postanowienia z 30 września 2015r. wydanego przez inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Poznaniu, 3. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa mające wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wnikliwego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż umorzenie grzywny wymierzonej Skarżącej nie było zasadne, 2. naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia odnośnie celowości i zasadności odmowy umorzenia grzywny celem przymuszenia. W uzasadnieniu spółka podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Podkreśliła, że nie uchyla się od wykonania ciążących na niej obowiązków. Wynagrodzenie dla byłego Prezesa spółki M. Ś. w wysokości 25.000 zł było ustalone w sposób nieważny przez członka Rady Nadzorczej, który nie miał umocowania w uchwale Zgromadzenia Wspólników. M. Ś. zostało wypłacone wynagrodzenie w kwocie 2500 zł, czego nigdy nie kwestionował. Spółka podała, że wymierzając grzywnę organ winien kierować się zasadą celowości i skuteczności, czego w przedmiotowej sprawie nie wykazał. Spółka podała, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, czego organ nie ustalał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podał, że zła sytuacja finansowa pracodawcy nie oznacza, że pracownicy winni ponieść ujemne konsekwencje tej sytuacji. Samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie wywiera bezpośrednich skutków w prowadzonym wobec wnioskodawcy postepowaniu egzekucyjnym a jak organ ustalił Sąd Rejonowy [...] nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia w zakresie złożonego przez zobowiązaną wniosku o ogłoszenie upadłości. Organ podał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r. wstrzymał postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2014r. do dnia [...] maja 2016r. na podstawie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu nie wykonanie obowiązku w całości nie uzasadnia umorzenia grzywny na podstawie art. 125 w/w ustawy. Organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wykonalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, nie może badać, czy decyzja na mocy której nałożono obowiązek, była zgodna z prawem i słuszna. Organ podał również, iż w jego ocenie instytucja zażalenia na postanowienie o odmowie umorzenia zastosowanego środka egzekucyjnego, z jakiego w niniejszej sprawie skorzystała zobowiązana, nie służy kwestionowaniu egzekwowanego obowiązku, a jedynie weryfikacji prawidłowości zastosowania przez organ egzekucyjny odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2016r. Spółka podała, że nie powinna ponosić konsekwencji opieszałości sądu orzekającego w przedmiocie ogłoszenia upadłości, że nie posiada majątku ani środków finansowych umożliwiających uregulowanie grzywny a nie należności pracowniczych, że wykonała obowiązki wypłaty wynagrodzenia. Podała, że nie była zobowiązana do wypłaty [...] podwyżek niezgodnych z prawem, czego w/w nie kwestionuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, w tym postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności postanowień organów w zakresie negatywnego rozpoznania wniosku Skarżącej spółki z dnia [...] lipca 2015r. o umorzenie na podstawie art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2014.1619, powoływanej dalej jako u.p.e.a.) grzywny w kwocie 5000 zł nałożonej postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. celem przymuszenia wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym [...] Bezspornie ustalono, że obowiązek wskazany w tym tytule dotyczył wypłacenia wynagrodzenia za pracę osobom wskazanym na wstępie uzasadnienia. Bezspornie ustalono również, że obowiązek ten spółka zrealizowała za wyjątkiem świadczenia na rzecz [...] w kwocie [...] zł. Bezsporne było również ustalenie, że spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, a do dnia wydania zaskarżonych postanowień i w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie zostało wydane orzeczenie o ogłoszenie upadłości. Organ postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015r. na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. wstrzymał postępowanie egzekucyjne do dnia 31 maja 2016r. Spółka podkreślała, że nie wykonanie obowiązku na rzecz [...] nie wynikało z jej złej woli a z faktu, że wynagrodzenie to było bezzasadne, ustalone w sposób nieważny, czego sam [...] nie kwestionuje. Powoływała się również na trudną sytuację materialną. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 11 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy. Jak wynika z akt sprawy w związku z niewykonaniem obowiązku nałożonego orzeczeniem z [...] lipca 2013r. nakazującym Skarżącej spółce m.in. wypłacić wynagrodzenie za pracę [...] w wysokości 25.000 zł brutto za każdy z miesięcy luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2013r.organ będący zarówno wierzycielem obowiązku jak i organem egzekucyjnym, po wystosowaniu upomnienia o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. z dnia 18 listopada 2013r., wystawił tytuł wykonawczy z dnia 5 lutego 2014r. obejmujący ten obowiązek i wszczął na jego podstawie postępowanie egzekucyjne. W toku postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 119 § 1 u.p.e.a. została nałożona grzywna w celu przymuszenia postanowieniem z dnia 5 lutego 2014r. w kwocie 5000 zł. . Po zrealizowaniu obowiązku wskazanego w w/w tytule wykonawczym, za wyjątkiem wypłaty wynagrodzenia [...] w kwocie przekraczającej 2500 zł miesięcznie brutto Skarżąca zgłosiła zarzuty, który nie były przedmiotem niniejszego postępowania oraz wniosek o umorzenie na podstawie art. 125 § 1 u.p.e.a nałożonej grzywny. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 125 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Dla umorzenia grzywny istotne jest ustalenie, czy obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego został w całości wykonany. Jasność i jednoznaczność powyższej reguły nie pozwala na wiązanie możliwości takiego umorzenia z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok NSA z 24.02. 2012 r. sygn.. akt II OSK 233/10). Nie może zatem budzić wątpliwości, że jedynie wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym powoduje umorzenie nałożonych a nieuiszczonych lub nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 maja 2014r., II SA/Kr 393/14) . W tej sytuacji organy obu instancji wydały prawidłowo kontrolowane przez Sąd postanowienia. Przedmiotowy obowiązek nie został wykonany w całości. Jak wskazał NSA w wyroku z 1 marca 2011r., I OSK 2077/10, które to stanowisko w pełni znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie, wystawiony przez inspektora tytuł wykonawczy niewątpliwie dotyczy obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zobowiązana spółka jako pracodawca obciążona została na mocy tego tytułu obowiązkiem skonkretyzowanym jako "wypłacenie pracownikom wynagrodzenia". Natura tego obowiązku jest niepodzielna, co oznacza, że dopóty, dopóki zobowiązany nie wypłaci ostatniej należnej pracownikowi kwoty, obowiązek ten pozostaje niewykonany. Już choćby z tego względu trudno mówić nawet o częściowym wykonaniu obowiązku. W związku z powyższym nie mogą zostać uwzględnione zarzuty wywiedzione w skardze, tym bardzie niezasadne, że kwestionujące prawidłowość tytułu wykonawczego i postanowienia nakładającego grzywnę, które w postepowaniu w zakresie umorzenia grzywny na podstawie art. 125 § 1 u.p.e.a. nie mogą być rozpatrywane. Sąd podziela pogląd organu, że obowiązujące przepisy nie przewidują okoliczności, w których fakt kwestionowania wskazanej w tytule wykonawczym kwoty czy trudna sytuacja materialna zobowiązanej powodowałby umorzenie w całości czy części grzywny. Nie powoduje umorzenia grzywny również okoliczność prowadzenia przez Prokuraturę Okręgową [...] w związku z działaniami [...] na szkodę spółki. Okoliczności te mogłyby być ewentualnie oceniane jako błędy ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organ Państwowej Inspekcji Pracy skutkujące wydaniem wadliwego orzeczenia z [...] lipca 2013r.Nakaz inspektora pracy mógłby zostać uchylony w trybie postępowania odwoławczego albo sądowoadministracyjnego, bądź też w ramach zastosowania jednej z instytucji nadzwyczajnej weryfikacji decyzji ostatecznych przewidzianych w przepisach K.p.a., jednakże takowe okoliczności w przedmiotowej sprawie nie nastąpiły. Nie wydano również decyzji stwierdzającej wygaśnięcie ww. decyzji. I w tym więc zakresie zarzuty skargi dotyczącego braku uwzględnienia wszystkich okoliczności i dowodów w sprawie, czy wydania postanowienia w okolicznościach nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego były bezzasadne. Zarazem Sąd z aprobatą ocenia wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Jakkolwiek wstrzymanie postępowania jest czasowe, do dnia 31 maja 2016 r., to jednak organ wyraźnie podkreśla, że właśnie wskutek uwzględnienia tych okoliczności i dowodów postępowanie egzekucyjne zostało wstrzymane i w kontrolowanym stanie faktycznym organ egzekucyjny nie podejmował żadnych środków zmierzających do przymuszenia Skarżącej do wykonania egzekwowanego obowiązku. Bezzasadny były więc zarzuty skargi o braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, pominięcia okoliczności i dowodów korzystnych dla Skarżącej. W razie wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd upadłościowy organ dostosuje postępowanie do zmienionego stanu, zależnie od treści orzeczenia. Sumując nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.