II SA/Po 1428/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Słupczyński Sędziowie WSA Beata Sokołowska Marzenna Kosewska Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 20 października 2004r. sprawy ze skargi H. Sz. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...]. /-/M. Kosewska /-/ R. Słupczyński /-/ B. Sokołowska Powiatowy Inspektor Sanitarny Oddział decyzją z dnia [...] roku – [...] na podstawie art. 104 kpa, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz.U. z 1998r., Nr 90, poz. 575) oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zmianami) nie stwierdził u H. Sz. choroby zawodowej pod postacią zawodowego uszkodzenia słuchu. Organ II instancji ustalił, że w okresie od 1 stycznia 1968 roku do 31 grudnia 1997 roku H. Sz. pracował w Elektrowni [...] na stanowisku spawacza z tym, że od 1 stycznia 1989 roku był zatrudniony jako spawacz z uprawnieniami specjalnymi na oddziale remontów kotłów ARW-1. Natężenie poziomu hałasu kształtowało się w granicach 81-91 dB (A). Ponieważ [...]Ośrodek Medycyny Pracy w [...] w dniu [...] roku i Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w dniu [...] roku stwierdził u badanego H. Sz. obustronny niedosłuch typu mieszanego oraz uznał, że tego rodzaju ubytek słuchu nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego i nie wykazuje związku przyczynowego z narażeniem na hałas organ orzekający nie znalazł podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Od powyższej decyzji odwołał się H. Sz. podnosząc miedzy innymi, że poważne zmiany słuchu ujawniły się u niego już w latach osiemdziesiątych i mają one związek z narażeniem na hałas ( przez kilkanaście godzin dziennie przez okres 30 lat). Do odwołania dołączył zaświadczenie otolaryngologa R. G. z podejrzeniem uszkodzenia słuchu na tle zawodowym. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] roku – [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na orzeczenia uprawnionych jednostek medycznych z dnia [...] roku i [...] roku oraz na dodatkowe orzeczenie Konińskiego Ośrodka Medycyny Pracy z [...] roku, stwierdził, że zmiany chorobowe rozpoznane u H.Sz. nie spełniają kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych upoważniających do uznania ich jako choroby zawodowej. Na skutek skargi wniesionej przez H.Sz. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2001 roku – sygn. akt II SA/Po 59/01 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] roku. Sąd wskazał na lakoniczność uzasadnień orzeczeń lekarskich, na których oparł się organ administracji publicznej wydając zaskarżoną decyzję, uniemożliwiającą dokonanie oceny, czy odrzucenie zawodowego charakteru schorzenia było prawidłowe. Sąd zwrócił też uwagę na konieczność skonfrontowania wyjaśnienia zawartego w uzupełnieniu orzeczenia- pismo z dnia 16 listopada 2000 roku a mianowicie, że uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem charakteryzuje odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego z towarzyszącym mu upośledzeniem społecznej wydolności słuchu, który u H. Sz. nie występuje, z treścią wcześniejszych orzeczeń obu specjalistycznych placówek służby zdrowia a zwłaszcza ze stwierdzenia, że zmiany w narządzie słuchu skarżącego "nie są charakterystyczne dla uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem". Nadto według Sądu wątpliwości pogłębia określenie schorzenia rozpoznanego u H. Sz. jako dwustronnego niedosłuchu typu mieszanego, bo może to wskazywać na występowanie niedosłuchu, w którego powstaniu współdziałały różne czynniki. Reasumując Sąd podał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uzyskać uzupełniające orzeczenie właściwej jednostki służby zdrowia, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach wyroku. Orzeczenie powinno też zawierać odniesienie do złożonej przez skarżącego w postępowaniu sądowym karty informacyjnej leczenia w klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu z dnia [...] roku, zwłaszcza do dokonanego rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] roku – [...] nie stwierdził u H.Sz. choroby zawodowej- uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu wymienionego w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku. Uzasadniając decyzję organ I instancji powołał się na uzupełniające orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy z dnia [...] roku, w którym podano, że badania specjalistyczne nie potwierdziły występowania u H. Sz. odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego charakterystycznego dla przewlekłego urazu akustycznego, a pogłębienie niedosłuchu w latach 1999-2001 nie wykazuje związku przyczynowego z wykonywaną pracą zawodową z narażeniem na hałas, które ustało 31 grudnia 1997 roku. Ponadto przywołano treść orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 29 października 2001 roku, w którym powyższa placówka medyczna podtrzymała swe orzeczenie z dnia 16 sierpnia 2000 roku i dodatkowo wskazała, że ponowne badania lekarskie nie potwierdzają rozpoznania "hypoacusis perceptiva partim cohlearis bil. professionalis" postawionego w klinice Foniatrii i Audiologii. U H.Sz. stwierdzono obustronny ubytek słuchu typu mieszanego z przewagą komponentu odbiorczego, a zarówno typ jak i stopień niedosłuchu występującego u badanego nie jest charakterystyczny dla następstw przewlekłego urazu akustycznego. Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił też uwagę na tę część odpowiedzi Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi, w której podano, iż narażenie na hałas w ostatnich 6-u latach pracy zawodowej wykazywało niewielkie przekroczenie NDN, co nie stwarzało istotnego ryzyka rozwoju przewlekłego urazu akustycznego i wobec tego stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą a przewlekłą choroba narządu słuchu H.Sz. W odwołaniu od tej decyzji H.Sz. powołał się w szczególności na fakt narażenia na hałas począwszy od 1968 roku oraz na wyniki badań klinicznych w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu przeprowadzane przez okres tygodnia, które potwierdziły zmiany narządu słuchu wywołane hałasem. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] roku - [...]uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wskazał na braki w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny oraz na konieczność uzupełnienia wywiadu dotyczącego warunków pracy odwołującego, wyjaśnienia zarzutów podniesionych w odwołaniu odnośnie poziomu hałasu a także na konieczność przesłania całości materiału dowodowego do WCMP w Poznaniu i do IMP w Łodzi w celu uzupełnienia opinii i określenia wpływu hałasu na stan narządu słuchu H. Sz. Decyzją z dnia [...] roku – [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny ponownie nie stwierdził u H.Sz. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku. W uzasadnieniu wskazał, że w przeprowadzonym dochodzeniu epidemiologicznym nie znaleziono dostatecznych dowodów uzasadniających uznanie choroby zawodowej narządu słuchu u H. Sz. Organ I instancji powołał się na pismo Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu z dnia 28 marca 2002 roku, w którym podtrzymano orzeczenie z dnia [...] roku i podkreślono, że podstawą do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu jest wykazanie uszkodzenia komórek słuchowych narządu Cortiego zlokalizowanego w ślimaku jako typowy skutek przewlekłego urazu akustycznego, a w przypadku H. Sz. warunek ten nie został spełniony. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. Sz. zwracając uwagę na to, iż w jego ocenie orzeczenia wydane przez uprawnione jednostki służby zdrowia nie są jasne i rzetelne oraz przede wszystkim różnią się z rozpoznaniem postawionym w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu. Odwołujący powołał się też na dokumentację lekarza laryngologa i zmiany w narządzie ślimaka stwierdzone w 1989 roku. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] roku- [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz w związku z § 10 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W motywach swego rozstrzygnięcia organ przedstawił sposób postępowania w niniejszej sprawie oraz wskazał, że oparł się na orzeczeniach dwóch jednostek właściwych do orzekania w sprawach chorób zawodowych, jego zdaniem nie budzących wątpliwości, w których wykluczono zawodową etiologię schorzenia słuchu rozpoznanego u H. Sz.. Od powyższej decyzji H. Sz. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu prosząc o wnikliwe i pozytywne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając skargę po raz kolejny wskazał ma rozpoznanie przedstawione w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu oraz na zmiany w ślimaku i w obrębie narządu Cortiego stwierdzone już we wcześniejszych latach. Skarżący podał też, że nie jest obciążony chorobą dziedziczną, a w Elektrowni [...] pracował z narażeniem na hałas przez 30 lat i dopiero w ostatnich 6- u latach zakład pracy był zobowiązany do wprowadzenia wyciszeń. H. Sz. podniósł również, iż nadal nie wyjaśniono co oznacza, że ubytek słuchu jest typu mieszanego z przewagą komponentu odbiorczego. Powołał się także na orzeczenie lekarskie wydane przez [...] Poradnię Laryngologiczną w [...] z dnia 23 czerwca 1986 roku i 23 stycznia 1989 roku, których kserokopie dołączył do skargi. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga H. Sz. jest zasadna. Zgodnie z § 1 ust 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z 1983 roku Nr 65 poz. 294 ze zmianami) obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, za chorobę zawodową uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeśli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rację ma skarżący, że nadal nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozpoznania sprawy i wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia u H. Sz. choroby zawodowej- uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, bądź braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych- stanowiących załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku. Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej podjęcia. Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2001 roku- sygn. akt II SA/Po 59/01 wyraźnie wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez uzyskanie uzupełniającego orzeczenia właściwej jednostki służby zdrowia, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach rozstrzygnięcia oraz które będzie zawierało odniesienie do karty informacyjnej leczenia H. Sz. w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2001 roku a zwłaszcza do dokonanego tam rozpoznania. Z naruszeniem powołanego wyżej przepisu organy administracji publicznej przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie zastosowały się w pełni do wytycznych zawartych w uzasadnieniu cytowanego wyroku. O chorobie zawodowej orzekają inspektorzy sanitarni obu szczebli a orzeczenia uprawnionych jednostek organizacyjnych służby zdrowia są jedynie elementem postępowania dowodowego i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają stosownej ocenie organu orzekającego, jak każdy inny dowód. Orzeczenie takiej uprawnionej jednostki medycznej powinno spełnić wymogi opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Jak już wcześniej słusznie zauważył w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, ale z samej istoty tego dowodu wynika, że konkluzja opinii winna zwierać uzasadnienie zajętego stanowiska a wnioski orzeczenia powinny być sformułowane w sposób jasny i logicznie wypływać z części wstępnej zawierającej rozpoznanie schorzenia występującego u badanego. Bezspornym jest, że H. Sz. przez cały okres zatrudnienia w Elektrowni [...] był narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci hałasu. Istota zagadnienia sprowadziła się natomiast do wyjaśnienia wątpliwości omówionych w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 kwietnia 2001 roku a dotyczących oceny charakteru schorzeń ujawnionych u skarżącego- w odniesieniu do rozpoznania przedstawionego w wyniku leczenia w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu w swym uzupełniającym orzeczeniu z dnia [...] roku stwierdziło, że badania specjalistyczne wykonane w Ośrodku nie potwierdziły występowania u badanego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego charakterystycznego dla przewlekłego urazu akustycznego oraz nie odniosło się szerzej do kwestii wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny ani do rozpoznania Kliniki Foniatrii i Audiologii w Poznaniu. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w piśmie z dnia 29 października 2001 roku stanowiącym uzupełnienie poprzedniej opinii podtrzymał, że u H. Sz. występuje obustronny ubytek słuchu typu mieszanego z przewagą komponentu odbiorczego. Podkreślono, również, że przeprowadzone badania nie potwierdzają rozpoznania "hypoacusis perceptiva partim cohlearis bil. professionalis" postawionego w Klinice Foniatrii i Audiologii. W omawianym orzeczeniu uprawniona jednostka organizacyjna nie przytoczyła jednak treści rozpoznania w języku polskim, a więc w sposób zrozumiały dla osób nie posiadających wiedzy medycznej i nie wyjaśniła jakie czynniki spowodowały ubytek słuchu typu mieszanego oraz z czego konkretnie wynika, że badania wykonane w Instytucie nie potwierdzają rozpoznania zawartego w karcie informacyjnej z dnia 19 stycznia 2001 roku. Lakoniczne stwierdzenie, że "zarówno typ jak i stopień występującego u p. H. Sz. niedosłuchu nie jest charakterystyczny dla następstw przewlekłego urazu akustycznego" nie może być, według Sądu przekonującym uzasadnieniem zajętego stanowiska. Zasadnie więc w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] roku Wojewódzki Inspektor Sanitarny nakazał Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu między innymi przesłanie całego materiału dowodowego do powyższych jednostek służby zdrowia w celu szczegółowego uzupełnienia opinii i wyjaśnienia określenia "przewaga komponentu odbiorczego" oraz określeń, na które zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniając swe rozstrzygnięcie. W toku ponownego rozpoznania sprawy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po uchyleniu jego decyzji z dnia [...] roku, uzyskał jednak uzupełniające orzeczenie jedynie z Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy, w którym- w piśmie z dnia 28 marca 2002 roku wskazano, że podstawą do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu jest wykazanie uszkodzenia komórek słuchowych narządu Cortiego zlokalizowanych w ślimaku jako typowy skutek przewlekłego urazu akustycznego, które nie występuje u H. Szelagowskiego. Decyzja organu I jak i II instancji została więc wydana ponownie bez pełnego uwzględnienia wskazań Sądu i bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności nie odniesiono się wnikliwie do informacji wynikających z karty informacyjnej z dnia 19 sierpnia 2001 roku, a głównie do rozpoznania w niej zawartego. Nie podano w sposób jasny treści rozpoznania w języku polskim oraz nie wyjaśniono czy w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu stwierdzono u skarżącego uszkodzenie komórek słuchowych narządu Cortiego, a jeżeli tak, to w oparciu o jakie badania. W tej sytuacji skoro zostały naruszone przepisy kpa ( art. 7, 77 § 1, 80) koniecznym jest uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] roku i decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] roku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej celem wyjaśnienia wszystkich wątpliwości wskazanych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w motywach niniejszego wyroku zwróci się do uprawnionej jednostki organizacyjnej, przykładowo do Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu, o wydanie orzeczenia, które spełni wymogi opinii biegłego. W orzeczeniu winno też zostać wytłumaczone, czy uszkodzenie komórek słuchowych narządu Cortiego jest jedynym typowym skutkiem przewlekłego urazu akustycznego i czy z dołączonych do akt kserokopii zaświadczeń z dnia 23 czerwca 1986 roku i 23 stycznia 1989 roku wynika, że już wtedy stwierdzono zmiany chorobowe narządu słuchu H. Sz. pochodzenia zawodowego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera c w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd odstąpił od wydania orzeczenia w trybie art. 152 cytowanej ustawy w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji z uwagi na jej treść. /-/ M. Kosewska /-/ R. Słupczyński /-/B. Sokołowska