II SA/Po 1444/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 października 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. - Zakładu Linii Kolejowych w G. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania niezwłocznej odbudowy dna rzeki i zabudowy wyrwy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w Z. z dnia [...] marca 2002r. Nr [...] w pkt. 1 ppkt. 1; II. w pozostałym zakresie postępowanie umarza; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ R.Batorowicz /-/ J.Stankowski /-/ B.Drzazga Starosta Powiatowy w Z. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. d, pkt 2 i 3, art. 64 ust. 1 i 2, art. 127 ust. 6, art. 206 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115 poz. 1229) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. - Inspektoratu w Z. z dnia [...] marca 2002 r. o wszczęcie postępowania wodnoprawnego w sprawie uszkodzenia brzegu rzeki Nysy Łużyckiej w m. Z. w obrębie mostu kolejowego w km. [...] + [...] biegu rzeki Nysy Łużyckiej zobowiązał Zakład Linii Kolejowych w G. - właściciela urządzenia wodnego - mostu kolejowego w Z., na rzece Nysie Łużyckiej w km [...] + [...] do niezwłocznej odbudowy ubezpieczenia dna rzeki w prawym przęśle mostu kolejowego (pomiędzy filarem mostu nr [...] i nr [...]), niezwłocznej zabudowy wyrwy na prawym brzegu rzeki, pod mostem oraz 10 m poniżej filara nr [...]. Wskazano nadto, że wszystkie prace należy prowadzić po uprzednim uzgodnieniu z RZGW we W. - Inspektoratem w Z. Zobowiązano również Zakład Linii Kolejowych w G. do utrzymywania brzegów rzeki Nysy Łużyckiej pod mostem oraz na odcinku 10 m powyżej oraz 10 m poniżej mostu kolejowego w Z. Okres obowiązywania decyzji w tej części ustalono do dnia [...] grudnia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że właścicielem mostu kolejowego w miejscowości Z. są PKP - Zakład Linii Kolejowych w G. Zgodnie z art. 64 Prawa wodnego utrzymywanie urządzeń wodnych, polegające na zapewnieniu obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania urządzenia wodnego należy do właściciela tego urządzenia. Starosta - ustalając zakres prac do wykonania przez Zakład Linii Kolejowych w G. uznał, że istniejące i zdewastowane ubezpieczenie dna rzeki w prawym przęśle mostu kolejowego jest integralną częścią mostu kolejowego - a więc jest też urządzeniem wodnym stanowiącym własność ZLK w G. Nie wykonanie ubezpieczenia dna rzeki oraz zabudowy wyrwy na prawym brzegu pod mostem oraz 10 m poniżej filara nr [...], stwarza realne zagrożenie dla konstrukcji filara nr [...] mostu oraz coraz to większą wyrwę w prawym brzegu rzeki Nysy Łużyckiej, a dalej grozi przerwaniem wału przeciwpowodziowego, co stanowiłoby zagrożenie dla mieszkańców m. Z. Niewykonanie ubezpieczenia dna rzeki uniemożliwia podjęcie prac przez RZGW w Z., związanych z trwałą likwidacją wyrwy w prawym brzegu rzeki o długości 45 m i szerokości 15 m oraz zabezpieczeniem wału przeciwpowodziowego. Ustalając 10 metrowe odcinki powyżej i poniżej mostu związane z utrzymywaniem brzegów rzeki Nysy Łużyckiej (obowiązek utrzymywania brzegów rzeki zarówno po stronie polskiej jak i stronie niemieckiej, ciąży na właścicielu mostu, co wynika z umowy polsko-niemieckiej w sprawie podziału obowiązków utrzymywania mostów kolejowych na wodach granicznych), organ wydający decyzję wodnoprawną uznał, że są to odległości bezpośrednio związane z negatywnym oddziaływaniem mostu na przepływ wody w rzecze oraz na brzegi i nie przychylił się do wniosku RZGW w Z., aby te wartości ustalić na 25 m. W związku z tym, że Zakład Linii Kolejowych w G. nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na budowę i eksploatację urządzeń wodnych - mostu kolejowego oraz budowli wodnej - ubezpieczenia dna rzeki w postaci kamieni opartych na palach drewnianych posadowionych w korycie rzeki - decyzję wydano zgodnie z art. 206 Prawa wodnego. W odwołaniu od powyższej decyzji PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. podała, że jest właścicielem mostu kolejowego w km [...] linia [...]-[...] (nr inw. [...]). Nie jest natomiast jej własnością ubezpieczenia dna rzeki (palisada). Ubezpieczenie dna rzeki jest odrębną budowlą nie związaną z mostem kolejowym. W dokumentacji technicznej i utrzymaniowej mostu nie ma wzmianki o budowie palisady, ani o jej utrzymywaniu przez PKP. W takiej sytuacji błędny jest pogląd Starosty Powiatowego, że ubezpieczenie dna rzeki jest integralną częścią mostu kolejowego. Ubezpieczenie dna rzeki Nysy Łużyckiej jest elementem koryta rzeki, które w profilu podłużnym rzeki w obrębie mostu ma znaczny spadek - stopień wodny. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy Prawo wodne obowiązek utrzymywania tego typu urządzeń należy do właściciela, którym jest Skarb Państwa reprezentowany przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we W. Inspektorat w Z. Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podał, że zniszczona osłona stanowiła zabezpieczenie konstrukcji nośnej mostu kolejowego. Odsłonięcie filaru mostowego nr [...] (licząc od strony polskiej) i brak osłony powoduje systematyczne podmywanie fundamentu filaru, co w konsekwencji może doprowadzić do katastrofy budowlanej. Zniszczone ubezpieczenie spowodowało nierównomierny rozkład przepływów wody w rzecze, który jest przyczyną wymywania wyrwy w brzegu rzeki Nysa Łużycka i stwarza niebezpieczeństwo przerwania wału przeciwpowodziowego. W skardze PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Na rozprawie skarżąca oświadczyła, iż zaskarża jedynie decyzję w pkt. I.1. ppkt 1, a w pozostałej części skargę cofa. Ponadto podała, że nie było jakichkolwiek ubezpieczeń dna rzeki. Na jej dnie znajdują się jedynie pozostałości po zniszczeniu mostu w czasie działań wojennych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 64 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. Nr 115 poz. 1229 ze zm.) utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań z warunków utrzymywania wód. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ppkt d ustawy Prawo wodne przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do prowadzonych przez wody oraz wały przeciwpowodziowe obiektów mostowych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że skarżąca jest właścicielem mostu kolejowego. Nie wynika natomiast, aby skarżąca była właścicielem ubezpieczenia dna rzeki, które zdaniem organu jest integralną częścią mostu. Z wyjaśnień skarżącej złożonych na rozprawie wynika, że nie było jakiegokolwiek ubezpieczenia dna rzeki, a na jej dnie znajdują się jedynie pozostałości po zniszczonym moście. Wyjaśnienia zatem wymaga kwestia w jakim zakresie może odpowiadać skarżąca, a w szczególności, czy ta odpowiedzialność może odnosić się również do utrzymania wód. Przepis art. 22 nie wymienia czynności, które realizowane są w ramach utrzymania wód, lecz określa jakiemu celowi mają służyć realizowane działania. Zakresy czynności, który może być realizowany w ramach utrzymania wód jest bardzo szeroki, i wynika z warunków jakie występują na danym odcinku rzeki Zatem organ rozpatrując ponownie sprawę winien ustalić w sposób szczegółowy zakres odpowiedzialności właściciela mostu i właściciela wód, a następnie na określone podmioty nałożyć stosowne obowiązki. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że to skarżąca ma obowiązek odbudować ubezpieczenia dna rzeki. Należy wyjaśnić w pierwszej kolejności, czy takie ubezpieczenie istnieje i czy wykonanie takiej czynności nie jest związane "z utrzymaniem wód". Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Z uwagi na skuteczne cofnięcie skargi w pozostałym zakresie umorzono postępowanie na podstawie art. 161 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy. /-/ R.Batorowicz /-/ J.Stankowski /-/ B.Drzazga MK