II SA/Po 145/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2012 r. w sprawie ze skargi G. C. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] 2012 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o wydanie decyzji w sprawie uchylenia tytułu wykonawczego i wykreślenie hipoteki postanawia odrzucić skargę. /-/ J. Zieliński Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. wydanym na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: K.p.a.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. zwrócił G. C. jej wniosek z 19 listopada 2011 r. o uchylenie tytułu wykonawczego nr [...] i wykreślenie hipoteki oraz wystąpienie do Sądu Rejonowego o zawieszenie postępowania w sprawie nadania klauzuli wykonalności tytułowi o nr [...]. Skargę na powyższe postanowienie G. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zobowiązania organu rentowego do wydania lub odmówienia wydania decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącej. Odpowiadając na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Organ podniósł, iż zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2003 r. nr 153, poz. 1270 ze zm: dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Ponadto skarga przysługuje na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Natomiast na zaskarżone postanowienie, zgodnie z treścią art. 83b ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – System ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) zażalenie nie przysługuje, a postanowienie to nie jest postanowieniem kończącym postępowanie, nie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty ani postanowieniem wydanym w toku postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego. Dalej organ wskazał, iż sprawa rozpatrywana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest co do zasady poddawana kontroli sądu powszechnego, a jedynie na podstawie przepisu szczególnego kognicji sądu administracyjnego. Takim przepisem szczególnym jest 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna jednakże z innych powodów niż zostało to wskazane w odpowiedzi na skargę. W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, iż po wniesieniu skargi, Sąd z urzędu bada jej dopuszczalność. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a) Sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, przedmiotowa sprawa należy do właściwości sądów administracyjnych. Jak słusznie zauważył organ, zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. W ostatnim zdaniu tego przepisu ustawodawca przewidział, iż na postanowienie o zwrocie podania stronie przysługuje zażalenie. Jednak należy także zauważyć, iż postanowienie to zostało w rzeczywistości wydane w trybie postępowania egzekucyjnego. Analizując bowiem treść wniosku G. C. z dnia 19 listopada 2011 r. należy stwierdzić, iż intencją strony było wniesienie do organu egzekucyjnego zarzutów dotyczących toczącego się postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują kwestii zwrotu wniosku w sytuacji, gdy organ do którego kierowane są zarzuty uzna się za niewłaściwy, w tej sytuacji zgodnie z treścią art. 18 tej ustawy, odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem art. 66 § 3 K.p.a. Nie rozstrzygając w tym momencie czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział II w P. był organem właściwym do rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów (czy jest w organem egzekucyjnym) uznać należy, iż wydane przez niego zaskarżone postanowienie wydane było w ramach postępowania egzekucyjnego i podlega ono kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Na właściwość sądu administracyjnego nie ma w tym wypadku wpływu brzmienie przepisu art. 83b ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem sądu przepis ten odnosi się bowiem do postanowień wydanych w toku postępowań prowadzonych przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, dotyczących spraw określonych w art. 83 ustawy o ubezpieczeniach społecznych i nie dotyczy postanowień wydawanych przez Zakład w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. skargę do sadu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W rozpatrywanej sprawie G. C. przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia – nie wniosła zażalenia od postanowienia z dnia [...] 2012 r. Zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny, na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej. Zatem G. C. od zaskarżonego postanowienia przysługiwało zażalenie do właściwego dyrektora izby skarbowej. Niewyczerpanie przez stronę środków zaskarżanie przed wniesienie skargi do sądu administracyjnego czyni jej skargę niedopuszczalną i obliguje Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd informuje skarżącą, że fakt mylnego pouczenia przez organ strony o trybie i sposobie złożenia zażalenia nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Oznacza to, że strona, od momentu, w którym dowiedziała się o możliwości skorzystania z przysługujących jej praw, może złożyć zażalenie do właściwego organu załączając do powyższego środka wniosek o przewrócenie terminu do jego wniesienia. /-/ J. Zieliński