II SA/Po 145/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-05-08
Skład orzekający: Arkadiusz Skomra, Izabela Paluszyńska, Jacek Rejman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił przyznania świadczenia wychowawczego, opierając się wyłącznie na postanowieniu sądu o powierzeniu opieki nad dziećmi ojcu, mimo złożenia przez matkę wniosku o zmianę tego postanowienia i twierdzeń o faktycznym sprawowaniu przez nią opieki nad dziećmi od daty późniejszej niż postanowienie sądu?Ratio decidendi
Organ rentowy, odmawiając przyznania świadczenia wychowawczego, naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego, ograniczając się do stwierdzenia braku odpowiedzi na wezwanie i opierając się wyłącznie na prawomocnym postanowieniu sądu o powierzeniu opieki ojcu. Sąd uznał, że organ powinien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe w celu ustalenia faktycznego sprawowania opieki nad dziećmi przez jednego z rodziców, zwłaszcza gdy istnieją twierdzenia o zmianie sytuacji faktycznej od daty wydania postanowienia sądu.Stan faktyczny
Skarżąca M. J. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując na postanowienie sądu z 3 sierpnia 2023 r. powierzające pieczę nad dziećmi ojcu i brak dostarczenia przez skarżącą aktualnych dokumentów potwierdzających sprawowanie przez nią wyłącznej lub naprzemiennej opieki. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca podała, że od 15 lutego 2025 r. faktycznie sprawuje wyłączną opiekę nad dziećmi i ponosi ich koszty utrzymania, a wniosek o zmianę postanowienia sądu jest w toku. Skarżąca wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 grudnia 2025 r. i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2025 r.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II SA/Po 145/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2026 roku Wojew�dzki S�d Administracyjny w Poznaniu w sk�adzie nast�puj�cym: Przewodnicz�cy S�dzia WSA Arkadiusz Skomra S�dziowie S�dzia WSA Izabela Paluszy�ska (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w post�powaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2026 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzj� Prezesa Zak�adu Ubezpiecze� Spo�ecznych z dnia 16 grudnia 2025 r. nr [...] post�powanie [...] w przedmiocie �wiadczenia wychowawczego uchyla zaskar�on� decyzj� i poprzedzaj�c� j� decyzj� Zak�adu Ubezpiecze� Spo�ecznych z dnia 29 maja 2025 r., nr [...] post�powanie [...].
Decyzją z dnia 29 maja 2025r. znak: [...] (postępowanie [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. J. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. J. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2024r. do 31 maja 2025r.
Przyczyną odmowy był fakt, że nie ustalono czy skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad córką gdyż skarżąca nie dostarczyła aktualnych dokumentów z sądu potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem ani nie złożyła pisemnego oświadczenia wskazującego jak sprawowana jest opieka nad dzieckiem – dotyczy wezwania z dnia 27 marca 2025r.
Organ podał, że zgodnie z postanowieniem sądu z dnia 3.08.2023r., sygn. [...] sąd powierzył pieczę nad małoletnimi dzieckiem ojcu.
Organ wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do rozstrzygania kwestii związanych z ustaleniem sprawowania opieki nad dzieckiem, należy zatem wystąpić do sądu o zmianę postanowienia w zakresie opieki nad dzieckiem.
W odwołaniu skarżąca podała, że od 15. 02. 2025r. sprawuje faktyczną opiekę nad córkami. Dzieci mieszkają z nią, ona ponosi wszelkie koszty utrzymania córek. Ojciec dzieci M. J. nie partycypuje w żaden sposób w tych kosztach. Podała, że jest z mężem w trakcie rozwodu, mąż posiada postanowienie sądu o opiece nad dziećmi z dnia 3.08.2023r. Ona złożyła do sądu wniosek o zmianę tego postanowienia lecz do dnia składania odwołania sąd wniosku nie rozpatrzył. Oświadczyła, że od 15.02.2025r. sprawuję wyłączną opiekę nad dziećmi, które z nią mieszkają i pozostają na jej utrzymaniu, ojciec córek tego nie robi. W związku z tym zwraca się o przekazanie jej świadczenia za okres od kiedy córki są z nią ponieważ ojciec dzieci nie wykorzystuje tych świadczeń w żadnym stopniu na dzieci.
Decyzją z dnia 16.12.2025r. Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych znak: [...] (postępowanie: [...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024r., poz. 1576 ze zm., dalej: p.p.w.d) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że 25 marca 2025r. skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2024r. do 31 maja 2025r. Świadczenie za ten okres zostało przyznane ojcu dzieci w związku z wnioskiem drugiego rodzica z 4.03.2024r. oraz dołączonym postanowieniem sądu z dnia 3 sierpnia 2023r., sygn. [...]., z którego wynika, że sprawowanie bezpośredniej pieczy nad małoletnimi dziećmi powierzono ojcu.
W związku z powyższym 27 marca 2025r. organ wezwał o dostarczenie prawomocnych dokumentów z sądu opatrzonych pieczęciami sądowymi, potwierdzającymi sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem, o ile zostały wydane z datą późniejszą niż w/w postanowienie. Ze względu na brak odpowiedzi na wezwanie nie ustalono, czy skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, gdyż nie dostarczyła ona aktualnych dokumentów z sądu potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem ani nie złożyła pisemnego oświadczenia. Wobec faktu, że w sprawie jest wyrok sądowy, w którym wprost określono zasady sprawowania opieki nad dzieckiem w tym konkretnie ustalono, że pieczę nad dziećmi: M. i M. J. sprawować będzie ojciec, ZUS jako organ administracyjny zobowiązany jest do uwzględniania prawomocnych orzeczeń sądu przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczenia wychowawczego. Organ podał, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w świetle przytoczonych przepisów oraz orzeczenia sądowego decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Świadczenie wychowawcze nie przysługuje skarżącej na okres świadczeniowy [...], ponieważ nie zostały spełnione przesłanki z art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2a oraz art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 20216r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, gdyż dziecko miało zamieszkiwać z ojcem zgodnie z wyrokiem sądowym.
W terminowo wniesionej skardze M. J. podała, że nie odpowiedziała na wezwanie organu z 27 marca 2025r., gdyż 25 marca 2025r. wysłała do ZUS wyjaśnienie sytuacji dzieci a w dniu otrzymania wezwania zwróciła się o podanie, co ma zrobić w sytuacji gdy nie posiada orzeczenia sądu o powierzenie jej pieczy nad dziećmi. Otrzymała odpowiedź, że złożyła wniosek i wstrzyma on wypłatę świadczenia do wyjaśnienia sprawy. Zrozumiała, że wszystko do ZUS dostarczyła i czeka na wyjaśnienie sprawy. Z uwagi na brak informacji udała się do placówki organu w [...] i otrzymała informację, że jej pismo POG z 25 marca 2025r. nie było potraktowane jako oświadczenie w sprawie pieczy nad dziećmi i ma złożyć odwołanie, w którym opisze sytuację, co uczyniła. Podała, że postępowała zgodnie z informacjami, które otrzymywała od organu i jej zdaniem złożyła oświadczenie o pieczy nad dziećmi. Wyjaśniła, że córki od 15 lutego 2025r. faktycznie mieszkają z nią i pozostają na jej wyłącznym utrzymaniu. Ojciec dzieci nie sprawuje nad nimi opieki ani nie partycypuje w żaden sposób w kosztach ich utrzymania. Nie otrzymała zmiany postanowienia o pieczy nad dziećmi z sądu, gdyż kolejny termin rozprawy rozwodowej nie został jeszcze wyznaczony. Uważa, że świadczenie za okres od 15 lutego 2025r. do 31 maja 2025r. powinna otrzymać ona, gdyż sprawowała faktyczną opiekę nad dziećmi a organ powinien wyegzekwować zwrot świadczenia za ten okres od ojca dzieci, gdyż pobrał je nienależnie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymał dotychczasową argumentację. Podał, że po wpływie wniosku skarżącej jako drugiego rodzica wszczął postępowanie wyjaśniające, w którym strona wezwana do złożenia dokumentów w celu wyjaśnienia sposobu sprawowania opieki nad małoletnim nie złożyła wyjaśnień. Drugi rodzic przedłożył natomiast postanowienie sądu, zgodnie z którym to jemu powierzono sprawowanie opieki nad dziećmi. Skarżąca natomiast nie zaoferowała dowodu na potwierdzenie tego, że w/w postanowienie sądu nie jest realizowane. W tych okolicznościach, zdaniem organu, brak było podstaw do innego rozstrzygnięcia wniosku niż oddalenie wniosku strony o świadczenie, jako drugiego w kolejności w sytuacji uprzedniego przyznania świadczenia na dzieci na podstawie wcześniej złożonego wniosku.
Sprawa dotycząca świadczenia wychowawczego na małoletnią M. J. toczy się pod sygn. II SA/Po 146/26.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Organ w odpowiedzi na skargę złożył taki wniosek a skarżąca po otrzymaniu tego wniosku i zawiadomieniu w terminie 14 dni nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W POZNANIU ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE:
Skarga okazała się zasadna.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. wskazuje natomiast, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. W art. 22 p.p.w.d. ustawodawca wskazał, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2025 r., I OSK 2198/23 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, iż rezultat wykładni językowej, celowościowej i systemowej wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że świadczenie wychowawcze przysługuje temu z rodziców (bądź opiekunowi faktycznemu dziecka), z którym dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu tego z rodziców bądź opiekuna faktycznego. Za taką wykładnią opowiada się również doktryna. Świadczenie wychowawcze jest kierowane do rodzin mających na utrzymaniu dzieci, a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowawczych dzieci. Stanowi ono realizację zasady pomocniczości państwa względem rodziny (red. P. Daniel, P. Ławrynowicz, A. Skomra, Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Komentarz, PRESSCOM Wrocław 2016, s. 16-17). Art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. w odniesieniu do matki i ojca dziecka wprowadza jako warunek uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego wymóg wspólnego zamieszkiwania i pozostawania przez dziecko na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a p.p.w.d., który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Oznacza to, że aby matka czy ojciec dziecka uzyskali prawo do świadczenia wychowawczego, to dziecko, którego wniosek dotyczy musi z danym rodzicem nie tylko zamieszkiwać, ale także pozostawać na jego utrzymaniu. Warunek wspólnego zamieszkiwania i pozostawania przez dziecko na utrzymaniu matki albo ojca musi zostać spełniony jednocześnie (M. Kucharska w: red.: J. Blicharz, J. Gumińska-Pawlic, L. Zacharko, Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Komentarz, w. II, LEX/el 2019, uw. do art. 4).
Art. 22 p.p.w.d. w zdaniu drugim wyraźnie określa obowiązki organu, w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem. Organ obowiązany jest do przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia kto sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. Temu ma służyć m.in. procedura przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w przypadku wątpliwości związanych z osobą, która sprawuje opiekę nad dzieckiem. Chodzi zatem o sytuację, gdy dwie lub więcej osób składają wnioski o ustalenie prawa do świadczenia na to samo dziecko, ale faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje tylko jedna z nich. Sytuacja, w której oboje rodzice składają wniosek o przyznanie świadczenia obliguje organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność tego, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem. Dopiero bowiem ustalenie, że opieka jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców daje organowi podstawę do stwierdzenia, że świadczenie powinno być wypłacone temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Gdy zmianie ulega sytuacja dzieci w trakcie trwania okresu świadczeniowego organ po ustaleniu tej okoliczności może dokonać stosownej zmiany.
Zgodnie z art., 27 ust. 1 p.p.w.d. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.
Zgodnie z art. 20. ust. 1 i 2 w/w ustawy w przypadku zmiany informacji przekazanych we wniosku lub w dołączonych do niego załącznikach osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do powiadomienia o tym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na swoim profilu informacyjnym w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zmian.(ust. 1) Osoby ubiegające się lub otrzymujące świadczenie wychowawcze, instytucje publiczne i organizacje pozarządowe są obowiązane do udzielania, na żądanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyjaśnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2)
ZUS jako organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego obowiązany jest stosować przepisy k.p.a., w szczególności w zakresie postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie stanu faktycznego, który stanie się podstawą zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego i wydania decyzji. (art. 28 ust. 1 p.p.w.d). I tak, zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie przy tym do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei, wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, co oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów. Organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (wyrok WSA w Rzeszowie z 6.08.2024 r., II SA/Rz 352/24, LEX nr 3754317).
Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Sąd stwierdził, że organy ograniczając się do stwierdzenie, że skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie z 27 marca 2025r. a tym samym nie wykazała zmiany sytuacji dzieci i to ojcu nadal należy się świadczenie jako osobie, której sądownie powierzono pieczę nad dziećmi przedwcześnie dokonały ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności wskazanych w art 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. oraz w zdaniu drugim art. 22 p.p.w.d. Tymczasem już na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji, w sytuacji gdy organ ten dysponował wnioskiem skarżącej z 25 marca 2025r. (k. 17 akt adm.), w którego uzasadnieniu podała, że sytuacja dzieci po wydaniu postanowienia sądu zmieniła się, gdyż od 15.02.2025r. pozostają pod jej pieczą i na jej wyłącznym utrzymaniu, obowiązany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, z którym z rodziców dziecko zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Z kolei na etapie postępowania odwoławczego, znając stanowisko prezentowane przez skarżącą ZUS miał już pełną świadomość, iż w niniejszej sprawie kwestia ta nie jest jednoznaczna, a reguła oparcia się na orzeczeniu sądowym nie może znaleźć zastosowania. Podkreślenia wymaga, że skarżąca nie tylko zakwestionowała w piśmie z 25.03.2025r. i w odwołaniu fakt sprawowania opieki nad dzieckiem przez ojca, ale wyjaśniła, że sprawa rozwodowa jej w toku, termin nie został wyznaczony i sytuacja dzieci od 15.02.2025r. uległa zmianie, przeszły bowiem pod jej wyłączną opiekę i na jej utrzymanie. W tym miejscu należy podać, że orzeczenia sądów w przedmiocie sprawowania pieczy nad dzieckiem są istotnym ale nie jedynym dowodem dotyczącym sytuacji dzieci, która mimo wydanych orzeczeń faktycznie może wyglądać inaczej. Świadczenie wychowawcze przeznaczone jest dla dzieci i powinna je otrzymywać osoba, która faktycznie sprawuje nad nimi opiekę i je utrzymuje.
Organ i instancji prawidłowo zwrócił się do obojga rodziców pismem z 27 marca 2025r. i prawidłowo zobowiązał ojca i matkę dzieci do dostarczenia prawomocnych dokumentów z sądu potwierdzających sprawowanie opieki nad dziećmi, o ile zostały wydane z datą późniejszą niż postanowienie Sądu Okręgowego z 3 sierpnia 2023r. a w przypadku braku takiego dokumentu do złożenia pisemnego oświadczenia wskazującego jak sprawowana jest opieka nad dzieckiem.
W ocenie Sądu przedwcześnie ocenił ich zachowanie po wezwaniu. Jak wynikało z twierdzeń skarżącej nie zostało wydane orzeczenie o zmianie postanowienia z 3 sierpnia 2023r. o powierzeniu bezpośredniej pieczy nad dziećmi. Zmianie uległ stan faktyczny, bo od 15 lutego 2025r. obie córki przeszły pod wyłączną pieczę i na wyłączne utrzymanie skarżącej. Takim oświadczeniem w wersji elektronicznej organ dysponował w momencie kierowania wezwania do skarżącej. O ile chciał otrzymać oświadczenie w wersji pisemnej a nie elektronicznej winien o tym wyraźnie poinformować skarżącą, czego nie uczynił. Tym samym uznać należy, że skarżąca otrzymując wezwanie z 27 marca 2025r. a jednocześnie informację z ZUS z 27 marca 2025r., że wypłata będzie wstrzymana do czasu wyjaśnienia sprawy (k. 11 akt sądowych) mogła pozostawać w przekonaniu, że ponownie nie musi przesyłać oświadczenia. Informację z ZUS otrzymała po wysłaniu zapytania z 27 marca 2023r. co ma jeszcze w sprawie zrobić podając, że sprawa rozwodowa jest w toku, bez wyznaczonego terminu rozprawy, złożyła wniosek o zmianę postanowienia w sprawie pieczy nad dziećmi ale jeszcze nie ma rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji uznać należy, że złożyła oświadczenie o sprawowaniu przez siebie wyłącznej pieczy nad córkami od 15 lutego 2025r. i wyłącznym ich utrzymywaniu, czego organ nie uwzględnił. Natomiast ojciec dzieci na wezwanie (bardziej szczegółowe niż to kierowane do skarżącej) o nadesłanie dokumentów z sądu dotyczących sprawowania wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dziećmi o ile zostały wydane z datą późniejszą niż postanowienie z 3 sierpnia 2023r. a w przypadku ich braku o złożenie oświadczenia kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, kto ponosi koszty związane z wychowaniem dziecka, z kim i gdzie dziecko zamieszkuje, w jakim okresie dziecko przebywało pod jego wyłączną opieką, ponownie przesłał postanowienie z 3 sierpnia 2023r. Organ nie wyciągnął z tego w istocie niewykonania wezwania przez ojca dzieci żadnych wniosków. Przesłanie przez ojca dzieci ponownie postanowienia sądu z 3 sierpnia 2023r. świadczyło o tym, że innego nie posiada a nie odpowiedział na pytanie dotyczące tego kto sprawuje opiekę nad dziećmi, czyli nie wykonał wezwania.
Oświadczenia złożonego przez skarżącą w piśmie z 25 marca 2025r. i w odwołaniu organy nie oceniły, nie dokonały też własnych ustaleń faktycznych na okoliczność który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. Z nadesłanych akt sprawy nie wynika także aby którykolwiek z organów zwrócił się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego czy uzyskanie informacji dotyczącej faktycznej opieki nad dziećmi. Nie wynika również, by organy zwróciły się do ojca dzieci o podanie czy od 15 lutego 2025r. zaprzestał sprawowania pieczy nad dziećmi i ich utrzymywania.
Powyższe świadczy o naruszeniu przez organ art. 22 p.p.w.d. w zw. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy co skutkowało uwzględnieniem skargi. Ponownie prowadząc postępowanie organ obowiązany będzie przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność, który z rodziców sprawował faktyczną opiekę nad dzieckiem w okresie świadczeniowym. W szczególności organ odniesie się do twierdzeń skarżącej o sprawowaniu przez nią pieczy nad dzieckiem. Gdyby organ uznał, że sporne okoliczności nie są w dalszym ciągu należycie wyjaśnione, powinien skorzystać z możliwości ponownego zwrócenia się do ojca dzieci o zajęcie stanowiska w przedmiocie pieczy nad dziećmi od 15 lutego 2025r. czy do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego bądź nadesłania przez rodziców informacji, o tym który z rodziców sprawował faktyczną opiekę nad dziećmi, np. z sądu (potwierdzenie złożenia wniosku do sądu o zmianę postanowienia z 3 sierpnia 2023r.) czy szkoły dzieci. Skarżąca winna skorygować wniosek i podać, że wnosi o wypłatę świadczenia za okres od 15 lutego do 31 maja 2025r. a nie za cały okres świadczeniowy jak podała we wniosku.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło