II SA/Po 146/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ M. Kwiecińska Wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. skarżący T. K. zwrócił się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...] zł w związku z suszą w [...] roku. We wniosku podał, iż jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha użytków rolnych, w tym upraw rolnych o powierzchni [...] ha, szkody w uprawach rolnych i w użytkach rolnych w jego gospodarstwie rolnym w wyniku zaistniałej w [...] r. suszy przekroczyły 30% i zostały oszacowane przez komisję powołana przez Wojewodę. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy O. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił przyznania T. K. wnioskowanego zasiłku. W uzasadnieniu decyzji podjętej na podstawie art. 7 pkt 15, art. 24 ust. 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.) oraz z §2 pkt 1,2 i 3, §3 ust. 1 i 2, §4 ust. 1 i 2, §5 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w [...] r. (Dz.U. Nr 173 poz. 1079) organ wyjaśnił, iż wnioskodawca nie jest ubezpieczony jako rolnik w KRUS S. co ustalono na podstawie pisma z dnia [...]października 2008 r., tym samym nie są spełnione wymogi ustawowe do otrzymania przedmiotowego świadczenia. Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. T. K. zaskarżył powyższą decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu podnosząc, iż od lat 90-tych opłaca składkę do KRUS za córkę M.. Wyjaśnił, iż jest wdowcem i dlatego codzienna pomoc córki w jego gospodarstwie jest konieczna. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, iż odmowa przyznania wnioskowanego zasiłku podyktowania jest tym, że wnioskodawca oraz żadna z osób jego rodzinie nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Wskazano, iż córka wnioskodawcy podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy jako domownik, nie jest więc rolnikiem w rozumieniu przepisów. Wnosząc w ustawowym terminie skargę na powyższą decyzję T. K. podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca, opłaca bowiem składkę na ubezpieczenie za córkę, której pomoc w gospodarstwie jest konieczna, ponieważ od 1994 r. jest wdowcem. Podkreślił, ze jest rolnikiem, zasiłek z tytułu poniesionych strat z powodu suszy mu przysługuje, a otrzymaną pomoc zamierza przeznaczyć na zakup paszy dla inwentarza. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn, aniżeli wskazano w jej treści. Rolą Sądu jest kontrola zaskarżonego orzeczenia z prawem. Sąd sprawując kontrolę sprawdza, czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego a także, czy postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami proceduralnymi. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wydając zaskarżoną decyzję dopuściło się naruszenia art. 7 i 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej w skrócie kpa), Kolegium nie zbadało bowiem, czy odwołanie od decyzji organu I instancji wniesiono w terminie. Z analizy akt sprawy wynika, iż decyzję z dnia [...] października 2008 r. doręczono do rąk własnych skarżącego w dniu [...] października 2008 r., co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem (karta nr 8 akt administracyjnych organu I instancji), a akta sprawy nie zawierają dowodu oraz informacji, aby do doręczenia decyzji doszło w inny sposób i w innym terminie. Jednocześnie decyzja organu I instancji opatrzona była prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie jej zaskarżenia. Natomiast odwołanie datowane jest na dzień [...]listopada 2008 r. i ta data zamieszczona jest na prezentacie jego wpływu do organu I instancji (dowód – akta organu II instancji). Warunkiem skuteczności czynności procesowej jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 §2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tej czynności, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Z uwagi na powyższe obowiązkiem organu rozpatrującego odwołanie jest w pierwszej kolejności zbadanie, w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem z decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Stwierdzenie nieważności decyzji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób bezsporny dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wyliczonych w art. 156 §1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie akta administracyjne sprawy nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, czy zaskarżoną decyzją rozpatrzono odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony. W aktach brak bowiem informacji organu I instancji o sposobie doręczenia decyzji skarżącemu i dacie tego doręczenia. Wskazać należy, iż w treści pisma przewodniego, wraz z którym akta sprawy z odwołaniem przekazano Kolegium, informacji takiej również nie zawarto. W świetle powyższego obowiązkiem Kolegium było poczynienie ustaleń na wskazaną okoliczność. Zaniechanie przeprowadzenia w tym zakresie ustaleń naraża organ odwoławczy na zarzut naruszenia art. 7 i 77 §1 k.p.a. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji z przyczyn wyżej wskazanych ocenie merytorycznej Sądu nie podlegają podniesione w skardze zarzuty. W sytuacji bowiem, gdy w wyniku postępowania wstępnego organ odwoławczy ustali ponad wszelką wątpliwość, iż odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu, zobligowany jest wydać postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. Jeżeli natomiast z poczynionych ustaleń wynikać będzie, iż odwołanie wniesiono w terminie, zobowiązany będzie rozpatrzeć je merytorycznie, przy czym na marginesie Sąd zauważa, iż dla rozpatrzenia wniosku koniecznym będzie ustalenie, czy zmarła żona skarżącego była współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, o pomoc na które skarżący wystąpił. Nie można bowiem wykluczyć, iż córka skarżącego, która podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik rolnika, jest także rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pomimo nieuregulowanych spraw spadkowych. Tylko w takim przypadku możliwe byłoby pozytywne rozpatrzenie wniosku o zasiłek celowy z tytułu suszy, bowiem wskazać należy, iż skarżący nie może skutecznie wywodzić uprawnienia do otrzymania zasiłku z faktu podlegania jego córki jako domownikowi ubezpieczeniu społecznemu rolników. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka M. Kwiecińska Za nieobecnego sędziego korzystającego za zwolnienia lekarskiego uzasadnienie wyroku podpisał sędzia /-/ J. Szaniecka