II SA/Po 146/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt oddala skargę Wójt Gminy Cz., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2012r. na podstawie art. 7 ust. 1, 1a, 1b i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U.2003.106.1002 ze zm.) oraz art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000.98.1071 ze zm.) z urzędu: 1. Orzekł o czasowym odebraniu D. G. 21 psów utrzymywanych na terenie posesji zlokalizowanej w K. przy ulicy [...] i przekazaniu tych psów do Schroniska dla Zwierząt w P., ul. [...], prowadzonego przez firmę "X". 2. Obciążył D. G. kosztami transportu odebranych psów w kwocie [...] zł brutto i zobowiązuje do zapłaty tej kwoty na konto w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji lub od dnia jej uprawomocnienia się pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. 3. Obciążył D. G. kosztami poniesionymi przez Gminę Cz. na utrzymanie i leczenie (opieka weterynaryjna) odebranych psów w kwocie [...] zł brutto /1 pies/ 1 miesiąc. Nadto organ wskazała zasady wyliczenia powyższych kosztów i terminy ich zapłaty. 4. Stwierdził, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu. W motywach uzasadniających rozstrzygnięcie Wójt wskazał, że do Urzędu wpłynął wniosek z dnia [...] lipca 2012r. Powiatowego Lekarza Weterynarii o czasowe odebranie D. G. zwierząt utrzymywanych przez nią na terenie posesji zlokalizowanej w K. przy ul.[...]. Z wniosku oraz dołączonych do niego zdjęć wynikało, że D. G. utrzymywała psy na strychu oraz na terenie ogródka, stłoczone w prowizorycznych klatkach, w warunkach uniemożliwiających zapewnienie tym zwierzętom swobodnego ruchu i zmiany pozycji ciała. Również z notatki służbowej spisanej po kontroli przeprowadzonej przez Straż Gminną w dniu [...].08.2012r. wynikało, że psy utrzymywane były na strychu i w klatkach po kilka sztuk, bez możliwości swobodnego poruszania się. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz.U.2003.106.1002 ze zm.) zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji Wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia. W art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy za znęcanie się nad zwierzętami uznaje się między innymi utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Firma "X" prowadząca Schronisko dla Zwierząt w P. wyraziła zgodę na przyjęcie odebranych psów do swojego Schroniska i zobowiązała się do zapewnienia im właściwych warunków bytowania. Gmina Cz., po przeprowadzonym uprzednio rozeznaniu cenowym, w dniu [...] grudnia 2011 r. podpisała umowę z firmą "X" na przyjmowanie i utrzymywanie bezdomnych zwierząt wyłapanych z terenu Gminy Cz. w Schronisku. Aneksem z dnia [...] sierpnia 2012r. zakres umowy został poszerzony o zapisy dotyczące przyjmowania, utrzymywania i zapewnienie opieki weterynaryjnej dla zwierząt domowych czasowo odebranych właścicielowi lub opiekunowi. Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt obciąża się ich dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Miesięczny koszt utrzymania jednego czasowo odebranego zwierzęcia domowego wynosi, zgodnie z § 1 ust. 4 aneksu nr 1 z dnia 06 sierpnia 2012r. do umowy nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., [...] zł brutto. W przypadku, gdy pies przebywa w Schronisku przez niepełny miesiąc, opłatę za jego pobyt wylicza się dzieląc koszt miesięcznego utrzymania przez liczbę dni w danym miesiącu, a następnie mnożąc przez liczbę dni, w których zwierzę faktycznie przebywało w Schronisku. Firma "X" wyraziła zgodę na przewiezienie czasowo odebranych p. D. G. psów do Schroniska dla Zwierząt w P. Koszt transportu to [...] zł brutto /1 kilometr /1 samochód. Koszt transportu psów wynoszący [...] zł brutto został wyliczony w następujący sposób: Ilość samochodów konieczna do przewiezienia 21 psów: 2 Odległość P. - K. - P.: [...] km. Stawka za kilometr: [...] zł brutto [...] x [...] x [...] = [...] zł brutto. Biorąc pod uwagę powyższe, w dniu [...] sierpnia 2012r. Wójt Gminy Cz. wydał decyzję o czasowym odebraniu p. D. G. [...] psów utrzymywanych przez nią na posesji w K. przy ul. [...] i na jej podstawie, w dniu [...].08.2012r., po stwierdzeniu, że p. D. G. znęca się nad psami w sposób określony w art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy o ochronie zwierząt, odebrał czasowo zwierzęta. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. decyzja z [...] września 2012r. uchyliło decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. SKO w swojej decyzji podniosło, że organ I instancji: 1. Nie ustalił, czy D. G. jest właścicielką odebranych psów, 2. Nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania, 3. Oparł decyzję o czasowym odebraniu psów wyłącznie na nieopisanej dokumentacji fotograficznej, 4. Jako podstawowe dowody w sprawie przyjął dwie notatki służbowe, 5. Nie sporządził protokołu z czynności postępowania, 6. Nie zebrał dowodów z zeznań świadków. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę ustalił, że D. G. jest właścicielką psów odebranych z posesji w K. Fakt, że p. G. jest właścicielką zwierząt wynika bezpośrednio z jej pisma z dnia [...].08.2012r., w którym wskazała, że psy należą do niej oraz potwierdza, że są pozamykane na terenie posesji. Również z pisma p. G. wniesionego do Urzędu w dniu [...].08.2012r. wynika, że psy są jej własnością. Zauważono, że p. G. w żadnym ze swoich pism nie podnosi, że z terenu posesji zostały odebrane psy, które do niej nie należą. Wójt pismem z dnia [...].09.2012r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, o zebranych w sprawie materiałach przed wydaniem decyzji i możliwości zapoznania się z tymi materiałami. Pani D. G. nie odebrała zawiadomienia. Pismo było dwukrotnie awizowane ([...].09.2012r. i [...].10.2012r.) i w związku z niepodjęciem przez adresatkę w terminie, zostało odesłane do Urzędu. Zgodnie z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego pismo zostało uznane za doręczone. Organ i instancji opisał zebraną dokumentację fotograficzną. Opisany materiał fotograficzny nie pozostawia wątpliwości co do tego, że p. D. G. utrzymywała psy w niewłaściwych warunkach, tj. w stanie rażącego niechlujstwa i klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Uzupełniono materiał dowodowy między innymi o: protokół przesłuchania strony, protokoły przesłuchania świadków i protokół pokontrolny z kontroli przeprowadzonej w dniu odebrania psów. W protokole pokontrolnym z kontroli przeprowadzonej w dniu odebrania psów, tj. dnia [...].08.2012r. szczegółowo opisano warunki w jakich p. D. G. utrzymywała swoje zwierzęta. Zespół kontrolujący stwierdził, że psy przebywały stłoczone w klatkach po kilka sztuk, bez możliwości swobodnego ruchu i zachowania naturalnej pozycji, w stanie rażącego niechlujstwa, na nieuprzątniętych odchodach. Niektóre klatki były przykryte różnymi przedmiotami i odpadami, część z psów nie miała dostępu do światła dziennego. Psy były stłoczone w kojcu pełnym odchodów. Na strychu budynku mieszkalnego, w warunkach rażącego niechlujstwa, pośród szmat, odchodów i fruwającego pierza. Psy przebywające na strychu prawdopodobnie były pozbawione bliskiego kontaktu z człowiekiem, ponieważ na wszelkie próby zbliżenia się do nich reagowały ucieczką, jeden z psów próbował nawet wyskoczyć przez pozbawione szyby okno strychu. Na strychu znaleziono jedno martwe szczenię. Stan zastany w dniu kontroli w pełni pokrywał się z opisem sposobu utrzymania zwierząt przez p. G. zawartym we wniosku Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...].07.2012r. o czasowe odebranie zwierząt oraz z opisem warunków utrzymywania psów zawartym w notatce służbowej Straży Gminnej Gminy Cz. z dnia [...].08.2012r. Powyższe świadczy o tym, że p. G. utrzymywała psy w niewłaściwych warunkach przez dłuższy czas i mimo uprzednich kontroli nie zrobiła nic by zmienić warunki utrzymywania tych zwierząt na właściwe. Nadto Wójt zebrał dowody z zeznań stron, w tym sołtysa wsi K. - p. H.S., która potwierdziła, że jako reprezentantka lokalnej społeczności odbierała liczne skargi mieszkańców w sprawie psów p. G., że psy były stłoczone w prowizorycznych, niesprzątanych klatkach. Zebrano także dowody z zeznań świadków, którzy zeznali, że z terenu posesji wyczuwalny był nieprzyjemny zapach odchodów, że psy ujadały praktycznie nieustannie i z tego szczekania można było wywnioskować, że na posesji utrzymywana jest duża ilość psów. Świadkowie, którzy byli na terenie posesji oświadczyli do protokołów, że nie widzieli, by jakikolwiek pies biegał luzem po terenie nieruchomości - wszystkie były pozamykane w drewnianych skrzyniach zbitych z palet i skrzynie te były przykryte odpadami (w tym rozkładającym się jedzeniem), które zajmowały cały teren podwórza. Wg oświadczeń niektóre klatki były tak zabudowane, że psów nie było widać, było jedynie słychać dobiegające z klatek/skrzynek szczekanie. Zeznający oświadczali, że ilość odchodów w klatkach mogła świadczyć o tym, że nikt w nich nie sprzątał. Świadkowie zeznawali, że psy były poupychane w klatkach po kilka sztuk i miały tam bardzo ciasno. Jeden ze świadków oświadczył, że widok zwierząt utrzymywanych w tak strasznych warunkach był dla niego wstrząsający. Na szczególną uwagę zasługuje zeznanie jednego ze świadków, z którego wynika, że zwierzęta były utrzymywane w niewłaściwych warunkach bytowania przez długi czas. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. G. zarzucając niewłaściwe zebranie materiału dowodowego w sprawie i nieprawidłowe ustalenie, że zwierzęta przebywały w warunkach znęcania się nad nimi. Zarzuciła, że nie przestrzegano reguł postępowania administracyjnego, zatajono przed nią istotne fakty dotyczące przesłuchania świadków. Wskazała na dowolną interpretację pozyskanego materiału dowodowego. Nadto wskazała, że naruszono jej mir domowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] listopada 2012r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy i wskazało, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania. Kolegium w motywach rozstrzygnięcia wskazało, że z ustalonego w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy stanu faktycznego wynika, że zwierzęta przebywały na strychu budynku gospodarczego i na terenie ogródka w prowizorycznych klatkach w warunkach uniemożliwiających im zapewnienie swobodnego ruchu. Na podstawie tych okoliczności Wójt Gminy Cz. orzekł o czasowym odebraniu skarżącej zwierząt i przekazaniu ich do schroniska. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji wyeliminował wskazane uchybienia i ,w ocenie Kolegium, w sposób wystarczający wykazał, że w niniejszym przypadku zaistniały podstawy dla orzeczenia o czasowym odebraniu zwierząt odwołującej się. Mianowicie uzupełniono postępowanie wyjaśniające o protokół przesłuchania strony, przesłuchano kilkunastu świadków na okoliczność warunków bytowania psów na posesji odwołującej się, ponadto sporządzony został protokół pokontrolny z kontroli przeprowadzonej w dniu odebrania zwierząt a także zgodnie z zaleceniami Kolegium opisano zebraną w sprawie dokumentację fotograficzną. Zebrany materiał dowodowy potwierdza okoliczność niewłaściwego utrzymywania psów przez właścicielkę, co mogło zagrażać ich zdrowiu i życiu. Materiałnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r o ochronie zwierząt. Zgodnie z art. 6 ust. 1 a zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie należy, według art. 6 ust. 2 rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień zwierzęciu, w szczególności pkt. 10 tego przepisu/ utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Jakkolwiek w niniejszej sprawie nie sposób twierdząco wypowiedzieć się o znęcaniu się przez właściciela nad zwierzętami w dosłownym tego słowa znaczeniu -bicie, ranienie czy okaleczanie psów czy też, o wyczerpującym znamiona znęcania się, porzuceniem zwierzęcia gdyż psy w niniejszym przypadku otoczone były, choć swoiście rozumianą opieką ani głodzone, to na pewno, jak wynika z zgromadzonego materiału dowodowego zachowanie czy raczej zaniechanie właścicielki w stosunku do będących pod ich opieka zwierząt wyczerpuje wskazaną wyżej przesłankę. Ponad wszelka wątpliwość uznać należy, że psy na terenie posesji odwołującej się przetrzymywane były w warunkach odbiegających od ogólnie przyjętych, przebywały w budynku gospodarczym grożącym zawaleniem, mieszkały w prymitywnych klatkach, stłoczone po kilka sztuk, bez możliwości swobodnego ruchu wśród brudu i ekstrementów, nie były chronione przed zimnem, mrozem, deszczem, w miejscach ich przebywania panował rażący nieład. Wszystkie te okoliczności, które zostały potwierdzone w trakcie postępowania przed organem I instancji sprawiają, że zaistniały prawne podstawy do wydania orzeczenia o odebraniu psów właścicielce. Dalej wskazano, że odebranie to ma charakter czasowy i jest pewnego rodzaju środkiem dyscyplinującym podmiot zobowiązany do opieki nad zwierzęciem, zaś przedmiotem postępowania jest zadecydowanie o jego zwierzęciu, którego dobro należy przede wszystkim brać pod uwagę. W przypadku zatem gdy właścicielka odebranych zwierząt zapewni im odpowiednie warunki bytowania zaistnieją przesłanki do powrotu psów do miejsca ich przebywania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła D. G. zarzucając lakoniczność uzasadnienia, brak odniesienia się do zarzutów podnoszonych przez odwołującą się. Nadto zarzuciła błędne wnioski wyciągnięte z zebranego materiału dowodowego, co skutkowało ustaleniem błędnego stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania błędnej decyzji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydając kwestionowaną decyzję nie doszło do naruszenia prawa. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta stanowi art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.). W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: 1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2) państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne, jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Decyzję w niniejszej sprawie podjął organ z urzędu po uzyskaniu informacji od lekarza weterynarii postępując zgodne z dyspozycją art. 7 ust. 1a powyższej ustawy. Natomiast przepis art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy, do którego odwołuje się cytowany wyżej przepis art. 7 ust. 1, stanowi, m.in., że nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione (ust. 1), zaś przez znęcanie się nad zwierzętami nakazuje rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa (art. 6 ust. 2 pkt 10). Przepis art. 4 zawiera również szereg definicji legalnych takich pojęć jak: - "humanitarne traktowanie zwierząt" – przez które rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę; - "właściwe warunki bytowania" - oznaczające zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że D. G. jest właścicielką 40 psów (dorosłych i szczeniaków), które utrzymuje na terenie posesji zlokalizowanej w K. przy ul. [...]. Wszystkie psy były pozamykane w różnego rodzaju kojcach i klatkach zbitych z desek i palet. Część psów przebywała na strychu domu mieszkalnego. Kojce i klatki były umieszczone pośród znacznej ilości odpadów zgromadzonych na terenie posesji. Klatki były przykryte różnymi przedmiotami i odpadami, zabezpieczone deskami. Znajdujące się wewnątrz psy były stłoczone, nie maiły swobody poruszania się oraz dostępu do światła dziennego. Klatki były niesprzątane, pełne odchodów i resztek zepsutego jedzenia. Panował nieprzyjemny zapach tych odchodów. Psy przebywające na strychu utrzymywane były w stanie skrajnego niechlujstwa, w brudzie odchodów, wśród fruwającego pierza i ubrań zabrudzonych odchodami. Psy te reagowały tak, jakby nie miały zapewnionego bliskiego kontaktu z człowiekiem. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci zdjęć oraz protokołów z przesłuchania świadków i oględzin terenu bezsprzecznie wynika, że zwierzęta utrzymywane były w stanie brudu, w niewłaściwych pomieszczeniach i nadmiernej ciasnocie. Potwierdzono, że zwierzęta przebywały w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa w klatach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (k. 29, 47-36, 72, 76v). Z opinii pracowników schroniska do którego przewieziono psy wynika, że znajdowały się w stanie nieleczonych chorób (k. 91). Potwierdzeniem braku należytej dbałości o stan sanitarny zwierząt jest również brak szczepień jakimi winny zostać one poddane. Nie ulega wątpliwości, że psy były traktowane w sposób niehumanitarny, wbrew temu o czym mowa w art. 4 pkt 2 ustawy. Z akt sprawy wynika również, że psy przebywały w takich warunkach od dłuższego czasu i już wcześniej zwracano właścicielce uwagę na niewłaściwe postępowanie ze zwierzętami (k. 66, 68, 69, 70). Wszystkie te okoliczności były dowodem świadczącym nie tylko o braku sprawowania przez skarżącą właściwej opieki nad zwierzętami, ale wręcz znęcania się nad zwierzętami. Wypełnione zostały bowiem przesłanki opisane w art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy, uzasadniającym wydanie zaskarżonej decyzji. Nadto uzupełnione zostały uprzednio stwierdzone uchybienia. Uzupełniono materiał dowodowy, sporządzono protokół z czynności postępowania, dopełniono zasad wynikających z art. 10 §1 kpa. Nie znalazł także potwierdzenia zarzut skarżącej dotyczący braku należytego ustosunkowania się przez Kolegium do zarzutów odwołania. Organ zwięźle wskazał w oparciu o jakie dowody ustalił stan faktyczny sprawy i na podstawie jakich przepisów wydał swoje rozstrzygniecie. Uzasadnienie decyzji natomiast w wystarczający sposób odzwierciedla powyższe ustalenia organu, spełnia zatem wymogi przepisu art. 107 §1 i 2 kpa. W toku postępowania administracyjnego skarżąca miała prawo i korzystała z możliwości ustosunkowania się do podjętych czynności, do ustaleń organu I i II instancji, składała odwołania, z także za doręczone należy uznać zawiadomienie o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi oraz nie dostrzegł takich przesłanek z urzędu. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I, czy II instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił, jak orzekł w wyroku.