II SA/Po 149/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania; oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...], w przedmiocie wymeldowania H. L. oraz J. L. wraz z jego małoletnimi córkami – L. L. i M. L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy [...] w W.. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania H. L. oraz J. L. wraz z jego małoletnimi córkami – L. L. i M. L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy [...] w W.. wszczęto z urzędu, po informacji Administracji Budynków Komunalnych w W. - zarządcy mieszkaniowego zasobu Gminy W.. Zarządca nieruchomości że nie zamieszkują oni pod wskazanym adresem. Administracja Budynków Komunalnych w W. dodatkowo podała, że zainteresowany mieszka w W. przy ul. [...]. W Sądzie Rejonowym w T. toczy się sprawa o eksmisję powyższych osób, z powodu zaległości czynszowych i niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz W. wymienioną decyzją z dnia [...] października 2017 r. orzekł o wymeldowaniu H. L. i Jrosława Lejkowskiego wraz z jego małoletnimi córkami: L. L. i M. L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy [...] w W., w trybie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 657). W ocenie organu I instancji nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, gdyż zainteresowany opuścił przedmiotowy lokal bez wymeldowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. L.. Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda przytoczył w pierwszej kolejności treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a następnie wskazał, że organ prowadzący postępowanie był obowiązany jedynie do ustalenia, czy zainteresowany faktycznie opuścił lokal nr [...] przy u. R. 35 w S., bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w tym lokalu. Zdaniem Wojewody przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że doszło do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Fakt ten został potwierdzony na podstawie: podania Administracji Budynków Komunalnych w W. z dnia [...] marca 2017 r. informującego, że odwołujący się wraz z rodziną nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, lecz mieszka w W. przy ul. [...]. W Sądzie Rejonowym w T. toczy się sprawa o eksmisję osób wskazanych we wniosku z powodu zaległości czynszowych i niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu; zeznań odwołującego z dnia [...] maja 2017 r. potwierdzającego, że nie mieszka pod adresem stałego zameldowania, lecz mieszka u sąsiada, tj. w W. przy ul. [...]. Do spornego lokalu posiada klucze i dogląda go. W przedmiotowym lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste i nie zamierza się wymeldować z miejsca pobytu stałego, gdyż nie ma w obecnej chwili wyroku sądowego zmuszającego go do wymeldowania. Nie ma możliwości zamieszkania w przedmiotowym lokalu, gdyż brak jest w nim ogrzewania i energii elektrycznej. Z zeznań świadka (sąsiada) z dnia [...] maja 2017 r. wynika, że od paru lat nikt nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Świadek wskazał, że w przedmiotowym lokalu nie ma ogrzewania, gdyż widział jak sąsiedzi wynosili z lokalu materiały z pieca, tj. kafle. Natomiast z zeznań świadka (sąsiadki) z dnia [...] maja 2017 r. wynika, że zainteresowani nie mieszkają w lokalu nr [...] od ponad 20 lat, czasem przyjeżdżali po korespondencję. Obecnie nikt tam nie mieszka i nie przebywa w ciągu dnia. Do protokołu oględzin lokalu z dnia [...] maja 2017 r. strony oświadczyły, że nie mieszkają w lokalu nr [...] w W. przy ul. [...] z powodu złego stanu technicznego lokalu: braku ogrzewania, energii elektrycznej (nie są uregulowane należności za korzystanie z energii elektrycznej). Podczas wizji stwierdzono, że w lokalu znajdują się meble, częściowo zapełnione odzieżą oraz sprzęt AGD i RTV. Z protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym w T. z dnia [...] lipca 2016 r. sygn. akt [...] wynika, że odwołujący nie przebywa w przedmiotowym lokalu od lat. Zeznania dwóch świadków (sąsiadów) z dnia 12 września 2017 r. potwierdziły, że zainteresowany nie mieszka w tym lokalu.Pismem zainteresowanego z dnia 08 września 2017 r. skierowanym do Burmistrza W. poinformowano organ o fatalnym stanie technicznym przedmiotowego lokalu. W piśnie tym odwołujący zadeklarował chęć dalszego mieszkania w spornym lokalu, pod warunkiem przywrócenia mu stanu umożliwiającego zamieszkania w nim. Z zeznań świadka (sąsiadki) z dnia [...] września 2017 r. wynika, że od 7 lat nie widział on odwołującego. Podobnie z zeznań dwóch świadków (sąsiadów) z dnia [...] września 2017 r. wynika, że jeden z nich mieszkający od około 6 lat w budynku nr [...] nie zna i nie widział zainteresowanego, natomiast drugi nie widział go od 7 lat. Natomiast z zeznań świadka (sąsiadki) z dnia [...] września 2017 r. wynika, że nie widziała ona zainteresowanego od 14 lat. W piśmie zainteresowanego z dnia [...] października 2017 r. poinformowano organ, że z powodu rozebrania pieców kaflowych i odcięcia prądu nie ma możliwości korzystania z przedmiotowego lokalu, a obecnie przebywa u sąsiadów. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że Sąd Rejonowy w T. – Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia [...] listopada 2017 r. nakazał odwołującemu się opróżnienie, opuszczenie i wydanie Gminie W. - Administracja Budynków Komunalnych lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w W. przy [...], stwierdzając brak uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego; wyrok jest nieprawomocny. Organ odwoławczy uznał zgromadzone w niniejszej sprawie dowody (wymienione powyżej), które potwierdziły, że zainteresowany od wielu lat nie mieszka w spornym lokalu, a opuszczenie lokalu przez niego miało charakter trwały i dobrowolny. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach stron i świadków. W stanie faktycznym niniejszej sprawy odwołujący się bezspornie spełnił fizyczną przesłankę opuszczenia lokalu nr [...] przy [...] w W.. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdził istnienie po stronie zainteresowanego woli koncentracji własnych spraw życiowych w innym miejscu niż przedmiotowy lokal. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. L. podnosząc, że rozpoznając przedmiotową sprawę dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, a opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek działań Gminy. Jak podkreślono, skarżący chce powrócić lokalu jak najszybciej, jednakże jest to utrudnione z uwagi na brak ogrzewania (demontaż piecy kalfowych przez Gminę), a w przedmiotowym lokalu pozostawił swoje rzeczy osobiste i sprzęty, jak również na ten adres kierowana jest cała jego korespondencja. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia 28 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zawarte w skardze, wskazując na zarzut naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie zaszły podstawy do wymeldowania skarżącego oraz naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez przyjęcie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. Jak wyjaśniono w treści pisma, skarżący przebywa w W. na ul. [...], skąd dozoruje lokal w którym jest zameldowny. Opuszczenie lokalu było podyktowane trudną sytuacją życiową skarżącego oraz brakiem wykonywania naprawa lokalu przez Gminę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy [...] w W.. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej również jako: "ustawa"), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK- A 2002, Nr 3, poz. 34), w którym wskazano, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu – w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności – została wypracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Nie może ona jednak doprowadzać do tego, że ewidencja ta będzie - nawet przez wiele lat – niezgodna ze stanem faktycznym. Sąd zauważa, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09 , Baza NSA). Równocześnie Sąd podkreśla, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swojej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, jak również sytuacja, gdy środki te nie odniosły zamierzonego skutku tj. nie doszło do przywrócenia posiadania (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, Baza NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2015 r. II OSK 29/35, Baza NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3151/13, Baza NSA). W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla dokonania oceny, że skarżący nie zamieszkuje od kilku lat pod adresem zameldowania w lokalu nr [...] przy [...] w W.. I tak, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że fakt wydania prawomocnego wyroku dotyczącego eksmisji z przedmiotowego lokalu nie stanowił podstawy wydania kwestionowanej decyzji. Wymeldowanie skarżącego było wynikiem dokonanej przez organy oceny, że doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Argumentami przemawiającymi za powyższym, są spójne i pokrywające się ze sobą zeznania świadków – sąsiadów (opisane szeroko w decyzji organu II instancji) zajmujących lokale obok lokalu skarżącego, z których jednoznacznie wynika, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu oraz nie jest tam widziany. Co więcej, stan techniczny lokalu uniemożliwia obecnie w nim zamieszkiwanie – brak jest w nim ogrzewania i energii elektrycznej. Odpowiada to oświadczeniom samego skarżącego, który wskazał, że z powodu rozebrania pieców kaflowych i odcięcia prądu nie ma możliwości korzystania z przedmiotowego lokalu, a obecnie przebywa u sąsiadów, co dodatkowo potwierdził jego pełnomocnik, wskazując jednak, że skarzący "dozoruje" przedmiotowy lokal. Okolicznością bezsporna pozostaje zatem fakt dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu. W ocenie Sądu opuszczenie lokalu ma też charakter trwały. Fakt, że podczas oględzin dokonanych w dniu [...] maja 2017 r. w lokalu znajdują się meble, częściowo zapełnione odzieżą oraz sprzęt AGD i RTV nie oznacza bowiem, że opuszczenie lokalu miało charakter czasowy, tym bardziej, że podczas trwania powyższej wizji skarżący sam oświadczyły, że nie mieszka w lokalu nr [...] w W. przy ul. [...] z powodu złego stanu technicznego lokalu: braku ogrzewania, energii elektrycznej, przy czym pozostały zgromadzony materiały dowodowy wskazuje, że stan powyższy trwa już od lat. Sąd nie kwestionuje faktu, na którym opierało się argumentacja skarżącego, że stan techniczny mieszkania, za który, w jego ocenie powinna odpowiadać Gmina, uniemożliwia mu pobyt w przedmiotowym lokalu. Jednakże w toku prowadzonego postępowania ustalono jednoznacznie, co zostało dodatkowo potwierdzone przez skarżącego, że niniejszej sprawie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu, co powoduje, że prowadzone postępowanie odpowiadało podstawowym zasadom postępowania administracyjnego określonym w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Sąd jeszcze raz podkreśla, że dokonane ustalenia były wystarczające do przyjęcia, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji zaszły okoliczności dające podstawę do wymeldowania skarżącego w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.