II SA/Po 150/20

Dnia 1 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania R. B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (z jego up. Kierownik Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]) z [...] grudnia 2019 r., nr [...] o przyznaniu skarżącej [...] zł miesięcznie zasiłku rodzinnego w okresie od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] sierpnia 2019 r. R. B. zwróciła się do Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie zasiłku rodzinnego w okresie [...] r. Z wniosku wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córkami E. (rocznik 2001) i K. (rocznik 2003). Skarżąca wskazała, że w 2018 r. osiągnęła dochód [...] zł brutto, co na osobę daje kwotę [...]zł. W aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów z ZUS z których wynika, że córki skarżącej trzymywały do podziału rentę rodzinną po zmarłym ojcu (płatną do rąk skarżącej), a od [...] stycznia 2019 r. z uwagi na osiągnięcie pełnoletności przez córkę skarżącej E. renta jest jej wypłacana oddzielnie w części, a w pozostałej części na ręce skarżącej jako opiekuna prawnego córki K. .. Następnie organ I instancji wydał [...] października 2019 r. decyzję o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia w wysokości [...] zł miesięcznie, która uchylona została przez SKO w [...] z uwagi na nieodniesienie się przez organ do kwestii uzyskania i utraty dochodu oraz zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6, art. 8, art. 11 a, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2, art.32.ust. 1d ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz.2220 ze zm. dalej u.ś.r.) przyznał skarżącej [...] zł zasiłku rodzinnego miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca spełnia warunki do otrzymania w/w świadczeń. Organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny, wynoszący [...] zł, przekracza kwotę kryterium dochodowego dla rodziny wynoszącą [...] zł (t.j. [...] zł x 3 osoby) o kwotę [...]zł, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami ( [...] zł= zasiłek rodzinny [...] zł+ [...] zł+ dodatki z tytułu samotnego wychowywania 2x[...] zł + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2x [...] zł), a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny([...] zł) i wynosi [...] zł ( art. 5 ust.3 i 3a u.ś.r.). Organ wskazał, że po śmierci Pana J. G. córki skarżącej zostały uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Ze względu na fakt, iż uprawnione do renty zostały osoby niepełnoletnie, renta rodzinna została wypłacona w całości skarżącej na dwójkę dzieci. Od lutego 2019 czyli miesiąca, w którym córka E. G. osiągnęła pełnoletność nastąpiła zmiana sposobu wypłaty renty rodzinnej, tj. część renty przysługująca na wyżej wymienione pełnoletnie dziecko została wypłacona bezpośrednio E. G., a część renty rodzinnej przysługująca na drugą z córek nadal jest wypłacana skarżącej. Przy wyliczeniu kryterium dochodowego rodziny nie uwzględniono utraty i uzyskania dochodu związanego z częścią renty rodzinnej przysługującej córce E. G., która do stycznia 2019 była wypłacana Pani w całości, a z dniem osiągnięcia pełnoletności przez córkę w części przeszła na nią, ponieważ jest ona wypłacana w ciągłości od roku 2016. Organ wskazał, że od dnia śmierci ojca, to jest [...] października 2016 r. córki E. i K. G. w ciągłości posiadają uprawnienie do renty rodzinnej, która podlega corocznej waloryzacji oraz okresowym przeliczeniom na wniosek skarżącej oraz wstrzymaniu w związku z koniecznością przedłożenia zaświadczeń o kontynuacji nauki przez córki. Od miesiąca lutego 2019 r. ZUS z urzędu ponownie przeliczył rentę rodzinną w związku z osiągnięciem pełnoletności przez córkę E. i zmianę sposobu realizacji świadczenia bezpośrednio dla pełnoletniej osoby uprawnionej. Wypłata świadczenia z tytułu części renty rodzinnej bezpośrednio córce E. pociągnęła za sobą przeliczenie części renty rodzinnej dla uprawnionej córki K. , która jest wypłacana opiekunowi prawnemu - skarżącej. Organ stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania definicja utraty i uzyskania dochodu. Podsumowująco organ w decyzji przedstawił formie tabeli zestawienie kwot do wypłaty za okres od listopada 2018 r. do października 2019 r. oraz dane uwzględniony przy ich wyliczeniu. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła, że organ źle wyliczył dochód rodziny, winien był zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie utraty i uzyskania dochodu w związku z tym, że po uzyskaniu pełnoletności przez jedną z córek renta została przeliczona, co jej zdaniem wpływa na ogólny dochód rodziny, poza tym zmieniło się opodatkowanie i potrącenia ww. świadczenia. W ocenie skarżącej ona utraciła dochód tj. część renty rodzinnej która była jej wypłacana na córkę E. ., a jej córka go uzyskała z dniem osiągniecia pełnoletności, a organ nie wziął tego pod uwagę. W odwołaniu podnosiła również, że jej sytuacja powinna być potraktowana tak jakby jej córka mieszkała oddzielnie - tj. uzyskała swój własny dochód, a skarżąca go utraciła. Jej zdaniem nie ma znaczenia to, że córka nadal z nią mieszka. Opisaną we wstępie decyzją SKO w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z dość lakonicznego uzasadnienia decyzji SKO wynika, ze przychyliło się do ustaleń organu I instancji co do braku podstaw do zastosowania art. 3 u.ś.r. o uzyskaniu i utracie dochodu w sytuacji skarżącej. Zdaniem SKO prawidłowo ustalono kryterium dochodowe, jak i ostatecznie kwotę przysługującego skarżącej świadczenia. W skardze do WSA R. B. powtórzyła argumenty odwołania, wskazując że organ źle wyliczył dochód jej rodziny i powinna otrzymać zasiłek rodzinny w wyższej kwocie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1267 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest decyzja SKO w [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] grudnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r. Skarżąca kwestionuje obliczenie przez organ dochodu rodziny tj. przez jej zdaniem nieuprawnione niezastosowanie przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu w związku z tym, że z miesiącem osiągnięcia pełnoletności przez jej córkę renta rodzinna po zmarłym ojcu jest w połowie odbierana przez skarżącą (w imieniu młodszej córki) a w połowie jest przekazywana bezpośrednio córce E. .. W przypadku skarżącej nie było sporne, że co do zasady zasiłek rodzinny jej przysługuje, jednak został on jej wypłacony z uwzględnieniem art. 5 ust. 3 u.ś.r. Wobec skarżącej zastosowano bowiem mechanizm pozwalający na przyznanie zasiłku rodzinnego przy przekroczeniu kryterium dochodowego (art. 5 ust. 3 u.ś.r.), który ulega zmniejszeniu do wysokości różnicy pomiędzy łączną kwotą zasiłków a kwotą, o którą przekroczone zostało kryterium dochodowe dla rodziny (tzw. złotówka za złotówkę). Z obliczeń organu wynika, że miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego dla rodziny wynoszącą [...] zł (tj. [...] zł x 3 osoby) o kwotę [...]zł. Obliczając kwotę zasiłku rodzinnego organ odjął od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami ([...] zł) kwotę o którą został przekroczony dochód rodziny ([...] zł) i wyliczył [...] zł zasiłku rodzinnego. W ocenie Sądu prawidłowo również organ ustalił miesięczny dochód rodziny. O ile rację ma skarżąca, że z momentem uzyskania przez jej córkę E. pełnoletności tj. lutym 2019 r. wypłata tego świadczenia następuje oddzielnie na rzecz każdej z córek (E. bezpośrednio, a świadczenia przypadającego młodszej córce - do rąk matki), to nie ma racji, że powyższe ma wpływ na obliczanie dochodu rodziny. Otóż wbrew twierdzeniom podnoszonym na etapie odwołania (str. 3 odwołania). miałoby to znaczenie gdyby starsza z córek prowadziła oddzielne gospodarstwo domowe. Wówczas faktycznie doszłoby do utraty dochodu - w rozumieniu u.ś.r., ale i zmiany ilości członków rodziny, gdyż dochód skarżącej ustalano by na gospodarstwo dwu, a nie trzy osobowe. W niniejszej sprawie zaś, mimo rozdziału środków z ZUS na obie z córek nadal renta po zmarłym ojcu stanowi jeden ze składników dochodu rodziny skarżącej. Inaczej mówiąc, nie ma znaczenia okoliczność wypłaty córce E. ie jej części renty rodzinnej, gdyż mieszkając nadal z matką i siostrą nadal jest ona członkiem rodziny i co za tym idzie uzyskiwany przez nią dochód jest składnikiem dochodu rodziny. Powyższe wynika wprost z art. 3 pkt 2 u.ś.r. Podkreślić przy tym trzeba, iż kryterium ustawowe o jakim mowa w art. 5 ust. 1 określone jest poprzez wskazanie nie dochodów poszczególnych członków rodziny, lecz dochodu rodziny jako całości (czyli sumy dochodów członków rodziny) w przeliczeniu na osobę. Co za tym idzie podzielić należy stanowisko organów, że w niniejszej sprawie nie stosuje się przepisów o uzyskaniu i utracie dochodu (art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r.), gdyż od 2016 r. renta rodzinna przypadająca córkom skarżącej jest stałym składnikiem dochodu rodziny, a to komu jest aktualnie wypłacana pozostaje bez wpływu na ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie stanowiącego o spełnieniu przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego. Odnosząc się do zgłoszonej w skardze argumentacji dotyczącej wysokości otrzymywanej przez córkę E. renty rodzinnej netto, zauważyć należy, iż wielkość ta wynika z faktu podlegania przez E. B. po uzyskaniu pełnoletniości ubezpieczeniu społecznemu, która to zmiana nie została przez prawodawcę uwzględniona w definiujących utratę i uzyskanie dochodu przepisach art. 3 pkt 23 i pkt 24 u.ś.r. Co za tym idzie mimo wypłacania E. B. renty rodzinnej w wysokości netto nieznacznie niższej niż renta rodzinna jaką otrzymywała jako osoba niepełnoletnia w okresie, gdy świadczenie to wypłacane było do rąk skarżącej, w sprawie nie zaistniała wskazana w art. 5 ust. 4 u.ś.r. przesłanka weryfikacji wysokości dochodów członków ustalonych zgodnie z generalną zasadą wynikającą z art. 4 pkt 2a u.ś.r., zgodnie z którą dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nie zasługiwał także na uwzględnienie argument skarżącej co do braku uwzględnienia przez organy dochodu z pracy sezonowej wykonywanej w czasie wakacji przez jej córkę E. . Zgodnie bowiem zarówno z art. 5 ust. 4a, jak i ust. 4b u.ś.r. warunkiem uwzględnienia tego rodzaju uzyskania dochodu przez członka rodziny jest okoliczność, by dochód ten był uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych, co jak wynika z wniosku złożonego przez skarżącą w niniejszej sprawie nie zaistniało. Powyższe oznacza, że wobec ustalenia prawidłowo wszystkich zmiennych obliczenia organu co do wysokości świadczenia uznać należy za prawidłowe prawidłowe. Podsumowując Sąd uznał, że procedujące w sprawie organy nie naruszyły prawa materialnego, a postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów procesowych. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Mimo dość lakonicznego uzasadnienia decyzji organów obu instancji (w szczególności SKO) ich konstatacja była prawidłowa, co nakazywało utrzymać zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia w mocy. Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.