II SA/Po 151/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia WSA Joanna Wierchowicz(spr.) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie renty socjalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...] w tej tylko części, w której nie orzeczono o przyznaniu renty socjalnej w okresie od 01 czerwca 2002 r. do 30 września 2002 r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/J.Wierchowicz /-/M.Dybowski /-/P.Miładowski 4/II SA/Po 151/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...] przyznano skarżącemu A.S. świadczenie z pomocy społecznej w formie renty socjalnej od 1 października 2002r. do 30 września 2006 roku w wysokości 418,00 złotych miesięcznie tj. od miesiąca, w którym złożył wniosek o przyznanie renty socjalnej wraz z orzeczeniem lekarskim o niepełnosprawności. Powyższą decyzję zaskarżył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A.S. twierdząc, że wcześniej otrzymywał rentę socjalną do dnia 31 maja 2002r., że wniosek o ponowne przyznanie mu renty socjalnej złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej już 9 maja 2002r. oraz, że wezwanie na komisję lekarską otrzymał dopiero na 4 października 2002r. Uznając, że na termin wyznaczenia badania lekarskiego oraz termin wydania orzeczenia w przedmiocie określenia stopnia niepełnosprawności nie miał wpływu, wniósł o przyznanie mu renty socjalnej za okres od 1 czerwca 2002r. do 30 września 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Kolegium stwierdziło, że A.S. złożył wniosek o przyznanie renty socjalnej z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w dniu 16 października 2002r. i ponieważ spełniał warunki do jej otrzymania określone w art. 27a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 64 z późn. zm.). renta socjalna została mu przyznana na podstawie art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, od dnia złożenia wniosku wraz z wymaganą dokumentacją. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. W skardze skierowanej do Sądu Administracyjnego ponownie podniósł, że wniosek o rentę socjalną złożył 9 maja 2002r. oraz, że bez swojej winy oczekiwał na orzeczenie lekarskie aż do 16 października 2002r., a ponadto wskazał na ciężką sytuację rodzinną - sam choruje na cukrzycę, ma na utrzymaniu dwoje małych dzieci oraz żonę. Jedno dziecko choruje na nerki. Wniósł o przyznanie mu renty socjalnej za okres od 1 czerwca 2002r. do 30 września 2002r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze ani Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie ustosunkowali się do zarzutu skarżącego, iż wniosek o przyznanie renty socjalnej złożył w dniu 9 maja 2002r. Arbitralnie przyjęli, że nastąpiło to dopiero 16 października 2002r. Kolegium nie odniosło się również do zarzutu przewlekłości postępowania wyrażającego się w długim oczekiwaniu na orzeczenie Powiatowej Komisji ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Tymczasem wnikliwe rozpatrzenie tych okoliczności miałoby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W sprawie bezsporne jest, że A.S. otrzymywał rentę socjalną w okresie od 1 czerwca 2000 roku do 31 maja 2002r. w związku z niepełnosprawnością powstałą przed ukończeniem 16 roku życia. O tym, że istniał wniosek skarżącego z maja 2002r. świadczą pośrednio dokumenty organu pierwszej instancji. W aktach Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jest list przewodni Kierownika tego Ośrodka z datą 8 maja 2002r. skierowany do Powiatowej Komisji ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, do którego załączono dokumenty pana A.S. celem ustalenia stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu zaś Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 4 października 2002r. stwierdza się, że postanowienie o zaliczeniu A.S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności następuje w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 9 maja 2002r. Ponieważ Kierownik GOPS nigdzie nie twierdził, że wszczął postępowanie z urzędu, należy zatem wysnuć logiczny wniosek, że postępowanie w sprawie renty socjalnej wszczęte zostało rzeczywiście na wniosek Skarżącego, któremu nadano bieg w ten sposób, że przekazano dokumenty Skarżącego do Powiatowej Komisji celem wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które to orzeczenie było niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Wniosku tego, co prawda, brakuje w aktach organu I instancji, ale jego istnieniu żaden z organów orzekających nie zaprzeczył mimo powoływania się na ten wniosek przez Skarżącego w toku całego postępowania, kładąc w uzasadnieniach nacisk na datę złożenia wniosku wraz z orzeczeniem lekarskim. I na tym wniosku z dnia 16 października 2002r., organy orzekające oparły swoje rozstrzygnięcia uznając dopiero ten wniosek za kompletny. Za przyjęciem, że Skarżący złożył wniosek w maju 2002r., przemawia ponadto zwykłe doświadczenie życiowe - oczywiste jest, że Skarżący zmierzał do zapewnienia sobie ciągłości świadczeń w zakresie renty socjalnej przed terminem końcowym dotychczasowych świadczeń mając świadomość, że jest to jego jedyne źródło utrzymania, że stan jego zdrowia nie uległ radykalnej poprawie, a także znając złą sytuację zdrowotną i materialną swojej rodziny, potwierdzoną zresztą decyzjami Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] i [...] przyznającymi mu inne środki z pomocy społecznej. Świadczy to o ciągłej aktywności Skarżącego i jego dbałości o spełnienie wszelkich warunków od których zależało uzyskanie pozytywnej decyzji w sprawie. Na mocy wyraźnego przepisu ustawowego - art. 9 KPA organ pomocy społecznej powinien go wspierać. Artykuł ten stanowi wprost : "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ograny te czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992r., III ARN 49/92 przyjął nawet, że "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 KPA) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 KPA". W tym wypadku organ uznając, że rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, winien wszcząć postępowanie na podstawie złożonego wniosku, co faktycznie uczynił kierując sprawę do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności i na podstawie art. 97§1 pkt. 4) KPA zawiesić postępowanie w sprawie. Organ I instancji prowadzący profesjonalną działalność w zakresie pomocy społecznej miał przecież pełną świadomość, że na termin badania oraz wydania orzeczenia lekarskiego, a tym samym zgromadzenia pełnej dokumentacji, o której mowa w art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, strona nie ma wpływu. Jeżeli dopełniła wszelkich innych aktów staranności zależnych od niej, niezawinione działanie strony nie może niweczyć skutków jakie ustawa wiąże ze złożeniem wniosku do właściwego organu administracji we właściwym czasie dla zachowania prawa i godzić w interesy strony. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego znajduje również oparcie w wyroku NSA z dnia 25 kwietnia 2002r. -ISA 3443/01, gdzie NSA uznał, że "Zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64,poz. 141 ze zm.), stanowiącym lex specialis w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach z pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli stronie przysługuje również świadczenie za okres między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji" . Jeszcze dalej poszedł Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 20 lipca 200lr., I SA 2550/00. w identycznym niemal stanie faktycznym dotyczącym kontynuacji prawa do renty socjalnej. NSA w uzasadnieniu tego orzeczenia wyraził pogląd, że orzeczenie lekarskie potwierdza istnienie ciągłości w inwalidztwie skarżącej, które z kolei uprawnia ją do pobierania renty socjalnej. Złożenie zatem przez nią wniosku o kontynuowanie świadczenia nie wszczęło postępowania w odrębnej sprawie, a tylko stanowi kontynuację, w wyniku której została wydana decyzja przyznająca rentę socjalne.. Przepis art. 43 ust. 6 miał tylko jednorazowe zastosowanie, tj. wtedy kiedy Monika B. złożyła wniosek o przyznanie jej w ogóle renty socjalnej". Mimo, że orzeczenie to dotyczyło nieco odmiennego stanu faktycznego (skarżąca miała orzeczone trwałe inwalidztwo od samego początku z obowiązkiem stawiania się w wyznaczonych terminach do kontroli celem sprawdzenia czy stan jej zdrowia nie uległ poprawie) to w zakresie "ciągłości" i kontynuacji istnieje tak duża zbieżność obu stanów faktycznych, że nie sposób nie odnieść tego orzeczenia, w zakresie dotyczącym wykładni art. 43 ust.6 ustawy o pomocy społecznej, do przedmiotowej sprawy. Podobne stanowisko NSA zajął w orzeczeniach sygn. Akt ISA 2494/00 i ISA 2324/00. Z tych też powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64,poz. 414 ze zm.), na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uchylił obie zaskarżone decyzje w części, w której nie orzeczono o prawie do renty socjalnej w okresie od 1 czerwca 2002r do 30 września 2002r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej winien wziąć pod uwagę zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. /-/J.Wierchowicz /-/M.Dybowski /-/P.Miładowski KB/