II SA/Po 152/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia (...) sierpnia 2014 r., nr (...), Burmistrz N., działając na podstawie art. 5 ust. 3a w związku z art. 3 ust. 5, art. 8b ustawy z dnia 08 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", orzekł o uznaniu R. K. za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że pismem z dnia (...) lutego 2014 r. organ wezwał R. K. do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania R. K. nie stawił się w wyznaczonym terminie, uniemożliwiając tym samym przeprowadzenie wywiadu. Następnie organ przytoczył treść art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyjaśniając, że odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w sytuacji, gdy R. K. nie wywiązywał się w okresie ostatnich 6 miesięcy z obowiązku alimentacyjnego na rzecz swoich dzieci, stanowi podstawę uznania go za osobą uchylającą się od obowiązku alimentacyjnego. Odnosząc się do podnoszonej w trakcie postępowania okoliczności, że R. K. pozostawał w Zakładzie Karnym, wyjaśniono, że zgodnie z pismem z dnia (...) maja 2014 r. z Aresztu Śledczego, w chwili wysłania wezwania do osobistego stawiennictwa, R. K. miał przerwę w odbywaniu kary. W ocenie organu, w tych okolicznościach faktycznych należało uznać R. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. K., wyjaśniając, że przebywa w Zakładzie Karnym z uwagi na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego oraz wskazując na swoją trudną sytuację życiową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) stycznia 2015 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. K. wskazując, że w dniu (...) lutego 2014 r. zostało doręczone wezwanie do stawiennictwa w siedzibie organu, które miała odebrać jego matka, przy czym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje nieczytelne imię i nazwisko. Tymczasem jego matka – M. P. – mieszka w P. i przebywała w mieszkaniu skarżącego tylko jeden raz w niedzielę. Tym samym nie mogła odebrać przedmiotowego wezwania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia uznania skarżącego za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do treści art. 5 ust. 3 powołanej powyżej ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie administracyjne w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się może zostać wszczęte, gdy wystąpi chociażby jedna z przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak wskazuje analiza akt sprawy, podstawą uznania skarżącego za osobę uchylającą się od obowiązku alimentacyjnego było stwierdzenie przez organy, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Pomimo prawidłowego doręczenia mu pismem z dnia (...) lutego 2014 r. wezwania do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, skarżący nie stawił się w wyznaczonym terminie, uniemożliwiając tym samym przeprowadzenie wywiadu. W tym miejscu należy podkreślić, że stwierdzenie, jakoby skarżący rzeczywiście uchylał się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, musiałoby zostać potwierdzone faktem doręczenia mu wezwania do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Tymczasem, uważna analiza załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do osobistego stawiennictwa (k. 11 akt organu I instancji) nie daje podstaw do wyciągnięcia powyższego wniosku. Po pierwsze, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje niewyraźny podpis (przy czym podane nazwisko to prawdopodobnie nazwisko Kamiński), pod którym w nawiasie dopisano matka. Jak wskazuje sam skarżący, jego matka nazywa się M. P. Pomijając w tym miejscu kwestię rzeczywistej możliwości odbioru przesyłki przez matkę skarżącego (która zgodnie z jego oświadczeniem mieszka w P. i nie odwiedza syna), niezgodność podpisu znajdującego się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru z nazwiskiem matki, już sama w sobie poddaje w wątpliwość prawidłowość doręczenia wezwania do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu, w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Dodatkowo wskazać należy, że stosownie do treści art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie sądów administracyjnych dla skutecznego doręczenia pisma w omawianym trybie niezbędnym jest, aby na podpisywanym potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 K.p.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1099/14, Baza NSA). W przedmiotowej sprawie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano, że przesyłka została doręczona adresatowi, co stanowi kolejną wadę doręczenia. Choć adresatem pisma był skarżący, a niewątpliwie pismo nie zostało mu osobiście doręczone, jednakże na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano, że odebrał on je osobiście. Sąd podkreśla, że dla zaistnienia skutków związanych z uznaniem danej osoby za osobę uchylającą się od obowiązków alimentacyjnych niezbędne jest jednoznaczne wykazanie, że przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do osobistego stawiennictwa została doręczona prawidłowo, w sposób określony przepisami K.p.a. Jakiekolwiek wątpliwości dotyczące prawidłowości doręczenia muszą przy tym zostać rozwiązane w drodze stosownego postępowania administracyjnego, a więc przy zachowaniu reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że w treści zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie przyjęło, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uznania skarżącego za osobę uchylającą się obowiązku alimentacyjnego. W szczególności stwierdzone wadliwości dotyczące skutecznego doręczenia mu pisma wzywającego do osobistego stawiennictwa przesądzają, iż zaskarżona decyzja Kolegium nie odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę zobowiązane jest do przeprowadzenia postępowania dowodowego, w ramach zakreślonych przepisem art. 136 K.p.a., w celu ustalenia, czy skarżącemu skutecznie doręczono przesyłkę, zawierającą wezwania do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.