II SA/Po 153/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2019 r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta P. decyzją z [...] 2018 r. o nr [...], przyznał G. M. specjalny zasiłek na miesiąc sierpień 2018 r. w wysokości [...] zł płatny przelewem do końca miesiąca, w tym na zakup leków – [...] zł oraz na energię elektryczną - [...] zł. Jednocześnie wskazano, iż kwota [...]zł zostanie przekazane na konto E. . W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wnioskami z dnia 03 lipca 2018 r. oraz 09 lipca 2018r. G. M. zwróciła się z prośbą o pomoc finansową m.in. na zakup lekarstw według załączonej kserokopii recept z wycena na kwotę [...]zł oraz opłacenie bieżącego rachunku za energie elektryczną w wysokości [...] zł. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. czerwcu 2018 r. stanowiło świadczenie ZUS w wys. [...] zł netto i przekracza kryterium dochodowe o kwotę [...]zł. Dalej wskazano, że zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi". Z uwagi na stan zdrowia wnioskodawczyni i wydatki związane z opłacaniem czynszu, energii elektrycznej, gazu, telefonu, zasadne jest przyznanie zasiłku celowego specjalnego zgodnie z wnioskiem. Jednym pismem z 21 sierpnia 2018 r. G. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji jak też decyzji Prezydent Miasta P. decyzją z [...] 2018 r. o nr [...], którą umorzono postępowanie administracyjne w wniosku G. M. z 3 lipca 2018 r. w części dotyczącej pomocy na zakup lekarstw w kwocie [...] Strona skrząca zarzuciła sprzeczność decyzji z jej żądaniem w zakresie leków. Podniosła też, iż przyznano jej kwotę [...]zł, a wypłacono [...] zł. Nie rezygnował też ze złożonego wniosku o pomoc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (w skrócie: "SKO" lub "Kolegium"), decyzją z [...] 2019 r. o nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium zauważyło, że wnioskami z dnia 03 lipca 2018 r. i 09 lipca 2018 r., G. M. zwróciła się z prośbą o o udzielenie pomocy, między innymi na zakup leków według załączonej kserokopii recept wystawionych dnia 29 czerwca 2018 r. i 09 lipca 2018 r. z wyceną na kwotę [...]zł oraz opłacenie bieżącego rachunku za energię elektryczną w wysokości [...] zł. Zauważono, że G. M. deklaruje prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego, jest osobą bierną zawodowo, nie pracuje i nie podejmuje prac dorywczych. G. M. została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł brutto. Po odliczeniu podatku w wysokości [...] zł i składki zdrowotnej w wysokości [...] zł, dochód netto wynosi [...] zł. Z kwoty emerytury potrącana jest kwota [...]zł z tytułu zwrotu zasiłku stałego, który był pobierany przez skarżącą jednocześnie ze świadczeniem emerytalnym przyznanym przez ZUS. Kwota w wysokości [...] zł nie podlega odliczeniu od dochodu, nie jest to bowiem potrącenie alimentacyjne. Zaakcentowano, że G. M. regularnie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.. Systematycznie też otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł miesięcznie. Dalej SKO zauważyło, że godnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z wyjątkiem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza [...] zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym spełnieniu przynajmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy. Dochód G. M. przekracza kryterium dochodowe o kwotę [...]zł. Niemniej organ I instancji, na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, biorąc pod uwagę stan zdrowia i wydatki związane z eksploatacją mieszkania, uznał za zasadne przyznanie G. M. pomocy na zakup leków w kwocie [...]zł oraz opłacenie bieżącego rachunku za energię elektryczną w wysokości [...] zł. Przyznana pomoc jest zgodna z wnioskiem. W tej sytuacji Kolegium orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. G. M. pismem z 24 stycznia 2019 r. wniosła skargę m.in. na powyższą decyzję zarzucając naruszenie przepisów dotyczących pomocy społecznej, tendencyjność i zwłokę w rozpoznawaniu jej spraw, dyskryminację jej osoby przez organy pomocy społecznej, co prowadzi do stałego pogarszania się jej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Wskazała, iż jest osobą schorowaną posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności od 1996 r. Odpowiadając na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu 11 lipca 2019 r. do Sądu wpłynęło pismo G. M., do którego załączono kopię jej wniosku z dnia 9 lipca 2018 r. zawierającego prośbę o pomoc na opłacenie rachunku za energię elektryczna. Skarżąca wskazał, iż każdorazowo po złożeniu takiego wniosku jest zastraszana groźbą odcięcia energii elektrycznej. Wskazała, iż we wniosku z 9 lipca 2018 r. podała kwotę [...]zł , która ta kwota został pominięte przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 28 listopada 2016 r., nr [...], którą przyznano G. M. zasiłek celowy na zakup leków w wysokości [...] zł oraz zasiłek celowy na opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości [...] zł. Natomiast pozostałe decyzje objęte skarga z 24 stycznia 2019 r. są przedmiotem kontroli w odrębnych postępowaniach sądowych. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w piśmie z 3 lipca 2019.r wniosła m.in. o środki na zakup leków w tym zakup leków zgodnie z załączonymi "nowymi" receptami do realizacji w miesiącu lipcu 2018 r. Ponadto w piśmie z 9 lipca 2018 r. wniosła o pomoc na "opłatę za prąd" na kwotę [...]zł oraz o "przyspieszenie rozpatrzenia wniosków o prąd na kwotę: maj [...] zł, czerwiec [...] zł i lipiec [...] zł. W toku postępowania przedłożono recepty na leki z dnia 29 czerwca 2018 r. i 09 lipca 2018 r. wraz z wyceną dokonaną przez pracownika apteki na łączną kwotę [...]zł. oraz bieżący rachunek za energie elektryczną wystawiony 29 czerwca 2018 r. na kwotę [...]zł. Jak wynika z ustaleń organu G. M. jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności na stałe, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia 16 października 2013 r., [...]. Skarżąca posiada niewielki, ale stały dochód w postaci świadczenia emerytalno-rentowego, które to świadczenie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekraczało kryterium dochodowe ubiegania się o zasiłek celowy. Dochód ten po potrąceniach wynosi [...] zł, a więc przekracza kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które na dzień orzekania przez organ I instancji wynosiło 634,- zł, a na dzień orzekania przez SKO w P. – [...] zł. Tym samym skarżąca nie kwalifikowała się do uzyskania pomocy w oparciu o przepis art. 39 powołanej ustawy. W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z powołanego art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Mimo przekroczenia kryterium dochodowego organ I instancji przyznał skarżącej wnioskowaną pomoc w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy pomocy społecznej, zgodnie z których w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznane świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. W tym miejscu zważyć należy, iż art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". W doktrynie przyjmuje się, iż przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki z 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07 oraz z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, z dnia 16 maja 2018 r. o sygn. akt I OSK 179/18, czy z dnia 16 listopada 2018 r. o sygn. akt I OSK 3072/18 – opublikowany na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej ). W ocenie organów obu instancji wobec G. M. zaistniała taka sytuacja i z tej też przyczyny przyznano jej pomoc w oparciu o powołany wyżej przepis. Skarżąca w swoich pismach i środkach odwoławczych zdaje się kwestionować wysokość przyznanej pomocy. Niemniej analiza akt sprawy, a w szczególności wniosków skarżącej z 3 i 9 lipca 2018 r. i załączonych do nich dokumentów w postaci recept i rachunku za energię elektryczną prowadzi do konkluzji , iż pomoc został jej przyznana zgodnie ze zgłoszonych żądaniem. Załączone do akt sprawy, wyżej opisane recepty wraz z wycena leków, opiewały na kwotę [...]- zł i taką też pomoc przyznano skarżącej zaskarżoną decyzja. Powyższa uwaga dotyczy także pomocy na opłacenie bieżacego rachunku za energię elektryczną, który opiewał na kwotę [...]zł. Odnosząc się do uwag skarżącej zawartych w piśmie z 11 lipca 2019 r. zauważyć należy, iż we wniosku z 9 lipca 2018 r. skarżąca poprosiła o pomoc w opłaceniu rachunku za prąd w kwocie [...]- zł i ten wniosek został rozpoznany zgodnie z jej żądaniem, oraz o "przyspieszenie rozpatrzenia" jej wniosków o pomoc na łączne kwoty [...]zł. Nieodniesienie się przez organu odwoławczy w swojej decyzji do kwestii przyspieszenia rozpoznania innych wniosków o pomoc w opłaceniu rachunku za energie elektryczna, nie świadczy o wadliwości przedmiotowej decyzji. Strona postępowania administracyjnego, której wnioski nie są rozpoznawanej w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych może skorzystać z odrębnych środków zaskarżenia, o których mowa w 37 K.p.a. oraz z skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja SKO w P. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydent Miasta P. decyzją z [...] 2018 r. o nr [...] wydane zostały bez naruszenia prawa skutkującego koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W tych okolicznościach sprawy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) jako całkowicie bezzasadną.