II SA/Po 155/07
WyrokWSA w Poznaniu2007-06-20
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Barbara Kamieńska, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały roboty budowlane jako "budowę" i orzekły nakaz rozbiórki, nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i nie oceniając zebranego materiału dowodowego zgodnie z przepisami KPA?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organy nie ustaliły jednoznacznie stanu faktycznego, nie oceniły dowodów zgodnie z art. 80 KPA, a uzasadnienia decyzji były lakoniczne i nie odnosiły się do konkretnych dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym na zakres nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki garażu wybudowanego przez G. M. Organy nadzoru budowlanego uznały roboty za budowę, powołując się na oświadczenia sąsiadów i lakoniczne protokoły oględzin. Strona skarżąca twierdziła, że roboty stanowiły remont, a nie budowę, i podnosiła zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego i oceny materiału dowodowego przez organy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną z powodu naruszenia przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot wpisu sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi G. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej G. M. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska
Pismem z dnia [...] grudnia 2004r. I. i R.G. poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o dokonanej przez G. M. częściowo na ich działce przy ul. [...] w O. samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu garażu.
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2005r. stwierdzono wybudowanie na nieruchomości przy ul. [...] w O. garażu o długości [...] m ze ścianą frontowa stanowiącą bramę garażową o długości [...] m i wysokości [...] m, pokrytego dachówką ceramiczną i widoczną boczną ścianą zbudowaną z desek. Osoby obecne w trakcie oględzin – I. i R.G. oświadczyli, że garaż został wybudowany w 2000r. I.G. podała, że nie wyrażała zgody na jego budowę.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał G. M. rozbiórkę samowolnie pobudowanego garażu drewnianego w O. przy ul. [...] ([...]). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że przedmiotowy garaż – jak ustalono – ma kształt trapezu o szerokości [...] m i długości jednego boku ok. [...] m, drugiego ok. [...] m, posiada drewnianą konstrukcję dachu z pokryciem dachówką ceramiczną. Przednia ściana garażu ma wysokość ok. [...] m i znajduje się w niej brama garażowa. Ustalono również, że przednia ściana garażu z bramą oraz pokrycie dachowe wykonane są nowych materiałów, co wskazuje, że budynek wybywano około 3-5 lat temu. Organ podważył stanowisko G. M. jakoby garaż wybudowano przed 1998r., albowiem w tymże roku – jak wynika z mapy sytuacyjnej – na tym terenie usytuowana była drewniana szopa pokryta papą z prostą ścianą frontową o wysokości od [...] do [...] m. Ponadto fakt budowy garażu w latach 2000-2001 potwierdzają mieszkańcy nieruchomości przy ul. [...] oraz pani I.G.. Potwierdzenie powyższych ustaleń odzwierciedla także szkic polowy (katastralny) z [...] 04.1997r., z którego wynika, że przedmiotowy budynek miał ścianę przednią prostą, nie zaś jak obecnie ustawioną pod kątem. Teren przedmiotowej nieruchomości znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej i nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W planie szczegółowym śródmieścia O. obowiązującym do [...].12.2003r. teren ten był obszarem o dominującej funkcji usług centrotwórczych, w strefie ochrony i konserwacji dziedzictwa kulturowego, o wysokości budynków dostosowanej do wysokości zabudowy sąsiedniej istniejącej w pierzei. W ocenie organu – wobec braku planu miejscowego i stwierdzenia samowoli budowlanej – należało orzec rozbiórkę obiektu.
W wyniku odwołania G. M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji błędnie zastosował przepisy Prawa budowlanego, nie przeprowadził bowiem postępowania określonego w art. 48 ust. 2 ustawy. W ocenie organu odwoławczego brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie upoważnia organu do automatycznego orzekania nakazu rozbiórki. Organ I instancji winien zobowiązać inwestora do przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Dopiero nie wywiązanie się przez inwestora z powyższych obowiązków w wyznaczonym terminie stanowi podstawę do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Ponadto wskazał, iż organ ponownie rozpoznając sprawę winien rozważyć charakter przedmiotowego budynku, gdyż jak podaje odwołująca nie był on i nie jest użytkowany jako garaż. Nie wiadomym jest także, na jakiej podstawie organ I instancji ustalił wymiary obiektu. Wskazane w decyzji rozmiary nie wynikają z żadnego z protokołów sporządzonych w trakcie oględzin.
Postanowieniem z [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał budowę przedmiotowego garażu oraz nałożył na G. M. obowiązek przedłożenia w terminie do [...].03.2006r. zaświadczenia z Urzędu Miejskiego w O. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania w 2000 i 2001r. oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego tj. dokumentacji powykonawczej (4 egz.) na budynek garażowy wraz z opiniami, uzgodnieniami, zaświadczeniami oraz oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
G. M. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia G. M. na postanowienie organu I instancji z [...].
Następnie decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał G. M. rozbiórkę samowolnie pobudowanego drewnianego garażu. Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że z oględzin wynika, iż budowy garażu o wymiarach [...] m x [...] m dokonano bez wymaganego pozwolenia na budowę i projektu budowlanego. Nakaz rozbiórki wydano na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego - w związku z niewykonaniem przez inwestora obowiązków wynikających z postanowienia z [...] 11.2005r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. M..
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie organu I instancji z dnia [...]. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznał, że organ I instancji w postanowieniu z dnia [...]. błędnie zobowiązał inwestora do przedłożenia zaświadczenia, z którego wynikałoby, iż przedmiotowy obiekt zgodny jest z planem miejscowym obowiązującym w 2000 i 2001r. W art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego mowa jest bowiem o przedłożeniu planu miejscowego obowiązującego w czasie prowadzenia postępowania, ewentualnie ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu. Organ I instancji zaś, pomimo, iż z urzędu powziął wiadomość, że na dzień [...].08.2005r. brak było dla działki nr [...] obowiązującego planu miejscowego, nie nałożył na G. M. obowiązku przedłożenia ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy. Tym samym organ nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, by inwestor nie legitymował się taką decyzją. Ponadto w ocenie organu odwoławczego niezrozumiałe jest nakazywanie inwestorowi rozbiórki garażu, przy jednoczesnym stwierdzeniu, iż bezsporne jest nieużytkowanie budynku jako garażu.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 123 kpa postanowił wstrzymać prowadzenie robót budowlanych na przedmiotowym obiekcie. Jednocześnie zobowiązał G. M. do przedłożenia w terminie do 12 grudnia 2006r. zaświadczenia Prezydenta Miasta O. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a także 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniami o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Uzasadniając wskazał, że przeprowadzone oględziny potwierdziły budowę budynku gospodarczego z elementów drewnianych o długości od [...] m do [...] m i szerokości [...] m i wysokości średniej około [...] m, z pokryciem dachowym z dachówki ceramicznej. W pomieszczeniu gospodarczym w dniu kontroli trwały prace wydzielające z płyt kartonowo-gipsowych dodatkowe pomieszczenie wc o wymiarach 1,93 m x 1,20 m. W trakcie oględzin inwestor oświadczył, że nie posiada pozwolenia na budowę obiektu. Stwierdzono również brak zgłoszenia. Inwestor nie posiada też decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie z oświadczeniem I.G. budowa przedmiotowego obiektu została rozpoczęta w latach 2000-2001. Powyższe jest zgodne z materiałem dowodowym. Ze zgromadzonych dowodów wynika, że w 2000r., przy okazji budowy budynku A.K. – córki G. M., przedmiotowy budynek gospodarczy - szopa drewniana został rozebrany. Wspomniany nowy budynek mieszkalny nie mógł powstać bez rozbiórki przeszkadzającej w budowie szopy drewnianej. Po wybudowaniu budynku mieszkalnego przez A.K. możliwe było wybudowanie w latach 2000-2001 nowego budynku gospodarczego, a następnie wykańczanie obiektu aż do chwili obecnej.
Następnie w wyniku niedopełnienia przez G. M. nałożonego na nią postanowieniem z dnia [...]. obowiązku decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego oraz art. 104 kpa nakazał inwestorowi rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego usytuowanego w O. przy ul. [...] działka nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. M.. Zarzuciła organowi I instancji niedopuszczenie do złożenia wyjaśnień w trakcie oględzin przez A.K. – pełnomocnika inwestora. Zdaniem odwołującej się stanowisko organu I instancji, iż budynek mieszkalny A.K. nie mógł powstać bez rozbiórki istniejącej szopy drewnianej nie zostało poparte żadną argumentacją, ani dowodami. Podała, że przedmiotowy obiekt wybudowany był w ten sposób, że jego dach opierał się o ścianę budynku gospodarczego Państwa G. , ścianę budynku znajdującego się w granicy działki (z tyłu budynku gospodarczego) oraz na słupach drewnianych obitych deskami tworzących drewnianą ścianę. W trakcie budowy budynku mieszkalnego A.K. ściana drewniana została rozebrana, na czas budowy dach budynku gospodarczego został podparty, a po wybudowaniu ściany budynku mieszkalnego, dach ponownie oparto na nowej ścianie i istniejących słupach drewnianych. Ściana frontowa istniejącego budynku gospodarczego z uwagi na upływ czasu uległa zniszczeniu, w związku z tym została rozebrana, a w jej miejsce odwołująca się wstawiła dwuskrzydłowe wrota. Utworzyły one linię prostą, w przeciwieństwie do stanu poprzedniego, kiedy to ściana frontowa tworzyła linię łamaną. Z uwagi na rozmiary wrót dobudowano fragment ściany bocznej (po lewej stronie patrząc od frontu), aby wypełnić prześwit pomiędzy nimi, a ścianą. Ponadto wykonano nowe pokrycie dachu dachówką. Tym samym roboty te – zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego - mają cechy remontu.
G. M. podniosła również, że ostatnio przeprowadzona wizja nie pomogła w ustaleniu, czy dach jest elementem nowym budynku, czy istniał poprzednio. Ustalono natomiast, że w budynku ułożono instalację wodno-kanalizacyjną oraz aktualnie trwają prace polegające na wydzieleniu dodatkowych pomieszczeń. W jej ocenie, gdyby podczas poprzednich wizji dokonano prawidłowych ustaleń, stwierdzono by istnienie instalacji wodno-kanalizacyjnej, którą założono przed wszczęciem postępowania, co pozwoliłoby na ustalenie, że w rzeczywistości budynek ma charakter gospodarczy, a nie garażowy.
W uzupełnieniu odwołania G. M. przesłała organowi kopię zgłoszenia remontu dachu przedmiotowego budynku z dnia [...] sierpnia 1998r. oraz kopię odręcznego szkicu wykonaną przez inspektora Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Z.S. , przedstawiającego budynek gospodarczy. Jednocześnie poinformowała, że w dołączonym zgłoszeniu wystąpił błąd pisarski polegający na wskazaniu działki nr [...], zamiast działki nr [...].
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zastosował się do wskazań organu odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...]. Ustalony stan faktyczny nie pozostawia żadnych wątpliwości co do kwalifikacji przedmiotowych robót budowlanych jako budowy. Wskazany przez inwestora w odwołaniu przebieg procesu budowlanego świadczy o powyższym. Nie można bowiem rozebrania ścian i dachu budynku oraz wykonaniu nowych uznać za remont. Ponadto z oświadczeń sąsiadów wynika, że obiekt nie wyremontowano, a wybudowano na nowo. Skoro zatem przedmiotowe roboty stanowią budowę, zastosowanie znaleźć musiał art. 48 Prawa budowlanego.
Ponadto bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że pismem z dnia [...] sierpnia 1998r. A.K. poinformowała Urząd Miasta w O. o zamiarze remontu dachu w lokalu użytkowym na działce nr [...], ponieważ pismo nie pochodzi od inwestora i dotyczy lokalu użytkowego na działce nr [...]. Błędne określenie numeru działki, na której realizowane mają być roboty nie stanowi oczywistej omyki. Organ odwoławczy nie przyznał mocy dowodowej również dołączonemu do odwołania szkicowi, który niejako miał stanowić przyzwolenie na wykonanie prac remontowych. Rysunek ten nie jest opatrzony żadną datą, ani podpisem, nie można zatem przypisać mu żadnej wartości dowodowej.
Za bezzasadne organ II instancji uznał również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczące uniemożliwienia pełnomocnikowi inwestora czynnego udziału w czynnościach dowodowych tj. oględzinach w dniu [...].08.2006r. Z protokołu tychże oględzin wynika, że A.K. miała możliwość wypowiedzenia się. Zgłoszone przez nią uwagi zostały włączone do protokołu.
Skargę na powyższą decyzję złożyła G. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podniosła, że przedmiotowy budynek istniał zanim skarżąca nabyła działkę. Fakt ten jest bezsporny i nie był nigdy kwestionowany. Budynek składa się ze ściany bocznej prawej (patrząc od frontu), którą stanowi ściana budynku gospodarczego Państwa G.. Ściana ta nie została rozebrana i na nowo wybudowana, tym samym nieprawdziwe jest ustalenie organów o rozebraniu tej ściany. Ścianę tylną stanowi ściana budynku znajdującego się na sąsiedniej działce. Ściana ta również nie została rozebrana i wybudowana na nowo. Również w tym wypadku nieprawdziwe jest ustalenie organów o rozebraniu tej ściany. Boczną lewą ścianę (patrząc od frontu) stanowiła pierwotnie ściana budynku gospodarczego usytuowanego na działce A.K.. W trakcie budowy budynku mieszkalnego przez A.K., budynek gospodarczy został rozebrany. W miejscu ściany budynku gospodarczego powstała ściana budynku mieszkalnego. Na okres budowy budynku gospodarczego A.K. dach budynku gospodarczego G. M. został podparty. Z powyższego wynika, że nie została rozebrana ściana budynku gospodarczego G. M., ani nie została wykonana nowa ściana, bowiem ściana ta stanowi część budynku A.K. i roboty były wykonywane przez A.K.. Dlatego ustalenia organów o rozebraniu tejże ściany są nieprawdziwe. Odnośnie ściany frontowej wskazać należy, że uległa ona zniszczeniu i została rozebrana. W jej miejsce wstawiono dwuskrzydłowe drzwi. Nie można jednak uznać tychże robót za budowę. Jedyną ścianą jaką wybudowała G. M. jest kilkudziesięciocentymetrowy fragment pomiędzy ścianą budynku Państwa Grzywacz, a słupem, do którego zostało zamocowane skrzydło drzwi. Budowa ta polegała na obiciu deskami przerwy pomiędzy ścianą budynku Państwa G. a słupem.
Ponadto skarżąca zarzuciła, iż w trakcie oględzin nie sprawdzono czy konstrukcja dachu jest nowa, czy stara. Dach od zewnątrz pokryty jest dachówką, od wewnątrz zaś obity płytą kartonowo-gipsową. W czasie oględzin nie zdjęto nawet jednej płyty, aby sprawdzić, kiedy dach został zbudowany. Nie przeprowadzono również dowodu z opinii biegłego. Stwierdzono jedynie, że stary dach musiał zostać rozebrany. Organy nie wyjaśniły również, dlaczego dały wiarę oświadczeniom sąsiadów, zgodnie z którymi dach został na nowo wybudowany. W rzeczywistości skarżąca jedynie przykryła dach dachówką, zasłaniając stare pokrycie dachu papą. Możliwe jedynie, że w trakcie prac dekarskich dekarze wymienili niektóre stare deski na dachu, ale skarżąca nie jest w stanie wypowiedzieć się co do tego.
Skarżąca podniosła również, że organy orzekające nie wyjaśniły nawet, czy przedmiotowy obiekt jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Obiekt ten w zasadzie posiada tylko dach, gdyż trzy z przegród budowlanych są ścianami stanowiącymi konstrukcję innych trzech budynków. Ściany te mają swoje fundamenty, ale nie są to fundamenty obiektu będącego przedmiotem postępowania. Obiekt skarżącej składa się z dachu opartego na trzech ścianach bocznych sąsiednich budynków. Dodatkowo konstrukcję budynku oparto na słupach, zaś ściana przednia składa się z drzwi dwuskrzydłowych.
Skarżąca wskazała też, że organ II instancji błędnie odrzucił dowód w postaci zgłoszenia remontu dachu. Nie miał racji twierdząc, że zgłoszenia nie dokonał inwestor, bowiem osobą zgłaszającą była A.K. – pełnomocnik inwestora. Nadto organ nie sprawdził, czy w okresie, w którym dokonano zgłoszenia na działce nr [...] istniał budynek użytkowy, w którym konieczny był remont dachu. Na działce tej nie ma budynku użytkowego, a jedynie budynek mieszkalny A.K., co w zasadniczy sposób uprawdopodabnia, że w zgłoszeniu powstał błąd literowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona .
W niniejszej sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu przekroczono normy zawarte w art. 7, 77§1, 80, 107§3 kpa.
Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności są obowiązane dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45).
W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zebranie całego materiału dowodowego dotyczy wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Rozpatrzenie całego materiału dowodowego oznacza obowiązek rozpatrzenia wszystkich dowodów zgromadzonych lub odzwierciedlonych w aktach sprawy.
Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z przyjętą w k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), która zawsze musi się opierać na ocenie dowodów, wprawdzie swobodnej, lecz nie dowolnej. Dowody muszą być rozpatrzone we wzajemnej łączności Rozpatrując materiał dowodowy organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Istotą przedmiotowej sprawy było zbadanie, jaki był zakres samowolnie wykonanych przez G. M. robót budowlanych dotyczących budynku gospodarczego położonego w O. przy ul. [...] działka nr [...] oraz w jakim okresie wykonano roboty.
Od tego bowiem zależało, czy organy nadzoru budowlanego wobec przedmiotowego obiektu winny były orzec nakaz rozbiórki w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane( t. j. Dz. U. 06. 156. 1118. ze zm.)
W ocenie Sądu na obecnym etapie nie sposób zgodzić się z organem odwoławczym, iż ze zgromadzonego do tej pory materiału dowodowego, a w szczególności w oparciu o protokoły oględzin i znajdujące się w aktach wyjaśnienia mieszkańców sąsiednich nieruchomości wynika, że wykonane przez G. M. roboty budowlane polegały na wzniesieniu nowego obiektu.
Przede wszystkim zważyć trzeba, iż organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji sprzecznie z art. 107§3 kpa nie stwierdził jednoznacznie które dowody były podstawą ustaleń faktycznych, nie wskazał, którym dowodom i z jakich przyczyn odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Uzasadnienie decyzji Wojewódzkiego Inspektora zawiera lapidarne stwierdzenie, że ustalenia poczynione przez organ I instancji nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do kwalifikacji w/w robót budowlanych jako "budowy". Organ stwierdził w niej, że w aktach sprawy organu I instancji znajdują się złożone podczas oględzin przeprowadzonych na terenie działki oświadczenia sąsiadów, zgodnie z którymi przedmiotowy budynek gospodarczy jest obiektem nowo zbudowanym, a nie jedynie wyremontowanym. Wywiódł, że ze względu na spójność oświadczeń złożonych przez osoby biorące udział w oględzinach (z wyłączeniem A.K. ) organ I instancji dal im wiarę, gdyż znajdują one potwierdzenie w pozostałym, zebranym w sprawie materiale dowodowym. Nie wskazał przy tym jaki materiał dowodowy miał na względzie. Wywodów swych nie odniósł do konkretnych dowodów przeprowadzonych w sprawie, w tym do znajdujących się w aktach protokołów oględzin, oświadczeń skarżącej. Był do tego zobowiązany na mocy art.80 kpa.
Stwierdzić w tym miejscu należy, że protokół kontroli z dnia [...] sierpnia 2006r., przeprowadzonej przez pracowników powiatowego inspektoratu zawiera informacje nieprecyzyjne i zbyt lakoniczne by na ich podstawie czynić jakiekolwiek, istotne dla niniejszego postępowania ustalenia.
W protokole tym przedstawiciel organu stwierdził, że budynek gospodarczy pokryty jest nową dachówką ceramiczną, konstrukcja budynku jest z elementów drewnianych, od wewnątrz budynek obłożony jest płytami kartonowymi-gipsowymi, łącznie z sufitem. Budynek posiada nową drewnianą bramę dwuskrzydłową o wys. [...] i szer. [...] m i jest wyższy od sąsiadującego budynku gospodarczego. W oparciu o powyższe skonstatował, że budynek jest nowy. Tymczasem jedynie część odnosząca się do dachówek zawiera zapis spostrzeżeń co do tego faktu.
Protokół nie zawiera praktycznie żadnych informacji co do posadowienia budynku, czy jest on oparty o ściany budynków sąsiednich, czy też ma własną konstrukcję , do której przymocowano ściany. Zamieszczenie w protokole stwierdzenia, że sporny obiekt przybudowany jest do budynków sąsiednich nie wyjaśnia tych kwestii.
Nie zawiera też żadnych danych umożliwiających poczynienie ustaleń co do tego, kiedy budynek został wzniesiony np. opisu wbudowanych materiałów, z których wynikałoby ich zużycie, a przez to czas eksploatacji budynku i data jego wzniesienia. Identyczne uwagi co do braku istotnych faktów odnieść należy do zapisów pozostałych znajdujących się w aktach protokołów kontroli, których oceny organ odwoławczy sprzecznie z zacytowanymi przepisami zaniechał .
Organ odwoławczy, naruszając przepisy art. 7, 77§1, 80 kpa dokonał oceny oświadczeń złożonych w toku niniejszego postępowania przez – I.G., G. M. ’, J.P., I.W. oraz H.M.,.
Złożone oświadczenia były na zbyt lakoniczne, aby mogły stanowić podstawę do ustalenia przez organ, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony na nowo. Wymienieni ograniczyli się bowiem do podania roku wzniesienia obiektu, a także do sformułowania twierdzenia co do tego że obiekt jest nowy. Część oświadczeń pozostawała ze sobą w sprzeczności. I tak I.G. w trakcie kontroli w dniu [...] sierpnia 2006r. podała, że "nowy budynek gospodarczy został pobudowany w lipcu 2000r., który przed budową był pobudowany z materiału takiego jaki do dzisiaj prezentuje budynek G.. Wjazd pobudowano ukośnie w stosunku do starego budynku, zamykając bramę w lipcu 2001r.". Z kolei J.P., I.W. oraz H.M. wskazali, że budynek powstał w 2000r. Jednocześnie złożyli oni oświadczenia sprzeczne z tym co podali w odrębnie spisanych tego samego dnia oświadczeniach pisemnych, znajdujących się na kartach 33-35. I.W. nie wskazała wówczas kiedy zakończyła się budowa obiektu (k. 35 akt adm. I instancji), a H.M. i J.P. oświadczyli, że budowę zakończono około 2001 i 2002r. (k. 33 i 34 akt adm. I instancji).
Aby dochować normom z art., 7, 77§1,80 kpa organ odwoławczy winien był wyjaśnić sprzeczności, a także uzyskać pełniejsze oświadczenia co daty wzniesienia obiektu, jego obecnej i poprzedniej konstrukcji, stopnia zużycia wbudowanych materiałów.
W okolicznościach niniejszej sprawy organ winien był też rozważyć przeprowadzenie rozprawy, w trakcie, której na okoliczności istotne mogliby zostać przesłuchani świadkowie ewentualnie w warunkach art. 86 kpa strony niniejszego postępowania w tym G. M..
Wobec stwierdzonych uchybień w istocie niemożliwym było ustalenie na obecnym etapie czy skarżąca dokonała budowy nowego obiektu . Postępowanie dowodowe winno wyjaśnić zakres dokonanych robót.
W niniejszej sprawie jest to okoliczność istotna, albowiem ma wpływ na zakres postępowania rozbiórkowego.
Decyzja winna wskazywać, czy skarżąca dokonała przebudowy, rozbudowy, odbudowy, nadbudowy bądź też wzniesienia nowego obiektu.
W tym względzie zatem skarżona decyzja wymyka się spod kontroli. Ustalenia faktyczne poczynione na niekompletnym i nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym jako dowolne nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu już na obecnym etapie postępowania przesądzić można było, że wykonane przez skarżącą roboty nie stanowiły "remontu" w rozumieniu art. 3pkt.8 cyt, ustawy prawo budowlane, którego wykonanie w istniejących obiektach budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę.
Do takiego przekonania Sąd doszedł na podstawie analizy oświadczenia skarżącej , która zaprzeczając wzniesieniu nowego obiektu, w istocie nie kwestionowała faktu dokonania wymiany przedniej ściany na nową, przedłużenia jednej ze ścian bocznych, przytwierdzenia doń wymienionej ściany przedniej, rozebrania i wzniesienia na nowo drugiej, bocznej ściany, przylegającej do budynku A. K.
Przyznane przez skarżącą roboty nie stanowiły "odtworzenia stanu pierwotnego" w rozumieniu pkt. 8 cyt. artykułu. Wskutek przedłużenia jednej ze ścian bocznych powierzchnia budynku została w istocie powiększona, jego przednia ściana została wobec tego osadzona w innym niż dotychczas miejscu. Rozebranie ściany bocznej przy budynku A. K. wiązało się z rozbiórką i wzniesieniem na nowo elementów konstrukcyjnych.
Na ich wykonanie zgodnie z art. 28 ust.1prawa budowlanego niezbędnym było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Za odpowiadające prawu uznać należało postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia [...].
Właściwy organ wstrzymuje bowiem prowadzenie robót i nakłada obowiązki z art. 48 ust.3 prawa budowlanego odnośnie obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie bądź wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Ustalenie zakresu samowolnie wykonanych robót każdorazowo wyjaśnić musi przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze.
Od poczynionych ustaleń zależy bowiem przedmiot decyzji rozbiórkowej, która jest konieczna w wypadku niewykonania zobowiązania z art. 48 ust. 3 .
Przy czym wydanie decyzji rozbiórkowej musi poprzedzać ustalenie zakresu samowolnie wykonanych robót.
Narusza bowiem przepis art. 48 ust. 1 prawa budowlanego nakazanie rozbiórki całego obiektu w sytuacji gdy samowolnie wzniesiono jego część.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy zdaniem Sądu że naruszenie przez organ odwoławczy przepisów procedury, zawartych w art. 7, 77§1, 80, 107§3 mogło w niniejszej sprawie mieć istotny wpływ na jej wynik( zakres nakazu rozbiórki) w rozumieniu art. 145§1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U.Nr 153 poz. 1270 ze zm.)
Stąd orzeczono jak w pkt.I sentencji wyroku.
.
Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę, winien przede wszystkim uwzględnić poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, w szczególności co do zachowania wyłożonych reguł procedury poprzez przeprowadzenie dowodów, ich ocenę zgodnie z art. 7,77§1,80 kpa .Oznacza to istocie konieczność ponowienia oględzin, przesłuchania świadków, rozważenia konieczności przesłuchania stron w trybie art.86 kpa oraz konieczności wyznaczenia rozprawy zgodnie zart.89 kpa.
Ponownie przeprowadzone dowody winny wyjaśniać wszystkie istotne okoliczności, których konieczność zbadania została wyłożona wyżej. W szczególności wyjaśnienia wymaga, czy wykonane roboty miały charakter rozbudowy , odbudowy, nadbudowy, przebudowy istniejącego budynku, czy też budowy nowego obiektu. W wypadku robót wykonywanych w odniesieniu do budynku istniejącego przedmiotem badania należy objąć poczyniony zakres prac.
Konieczne ustalenia powinny mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, która winna spełniać wymogi art. 107 §3 kpa
O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
/-/E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ A. Łaskarzewska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło