II SA/Po 156/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych; oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 7 lit. d, art. 12, art. 23 ust. 1 – 7, art. 25 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 489, dalej jako: "ustawa") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "K.p.a."), Prezydent Miasta P. ustalił, że kwota [...]zł pobrana przez K. M. tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. M. – L. w okresie od [...] grudnia 2016 r. do [...] kwietnia 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami (pkt 1 decyzji) oraz wskazał, że na dzień wydania decyzji odsetki wynoszą [...] zł (pkt 2 decyzji). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] maja 2017 r. przyznano K. M. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. M.- L. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. W dniu [...] kwietnia 2017 r. oraz [...] kwietnia 2017 r. K. M. złożyła siedzibie organu oświadczenie, z którego wynika, iż w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymała tytułem alimentów na rzecz N. M.- L.: w grudniu 2016 r. kwotę [...]zł, w styczniu 2017 r. kwotę [...]zł, w lutym 2017 r. kwotę [...]zł, w marcu 2017 r. kwotę [...]zł, w kwietniu 2017 r. kwotę [...]zł. Organ przytoczył następnie treść art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, zgodnie lnic którym świadczenia uważa się świadczenie nienależnie pobrane z funduszu alimentacyjnego jeżeli zostało ono wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. W ocenie Prezydenta przesłanki zawarte w tym przepisie zostały spełnione. W treści wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego znajduje się potwierdzone podpisem złożone przez K. M. oświadczenie o zapoznaniu się z warunkami uprawniającymi do świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego, jak również o zapoznaniu się z obowiązkiem wynikającym z art. 19 ust. 1 ustawy tj. niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do jego otrzymania. Ponadto w pouczeniu decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego K. M. została Pani również pouczona o treści art. 19 ust. 1 ustawy. W związku z powyższym kwota [...]zł pobrana przez K. M. tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. M. – L. w okresie od [...] grudnia 2016 r. do [...] kwietnia 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zgodnie z art. 23 ust. 1 w/w ustawy zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Jednocześnie organ podkreślił, że kwota świadczeń nienależnie pobranych odpowiada kwocie alimentów otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. M. wskazując na swoją trudną sytuację życiową. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. M. zarzucając jej niezgodność z prawem – naruszenie art. 2 pkt 7 lit d ustawy oraz art. 19 ust. 1 ustawy oraz wskazując na swoją trudną sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. ustalającą, że kwota [...]zł pobrana przez skarżącą tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. M. – L. w okresie od [...] grudnia 2016 r. do [...] kwietnia 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Okolicznością bezsporną w realiach przedmiotowej sprawy pozostaje, że skarżącej decyzją z dnia [...] maja 2017 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. M.- L. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Definicję "nienależnie pobranego świadczenia" z funduszu alimentacyjnego zawiera z kolei art. 2 pkt 7 ustawy, który wymienia sytuacje, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako świadczenie pobrane nienależnie. Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d, gdy mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Stosownie zaś do treści art. 19 ust. 1 ustawy w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Sformułowanie zawarte w art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. Zatem, obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. W niniejszych sprawach z prawidłowych (niekwestionowanych także przez skarżącą) ustaleń wynika, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymywała bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego alimenty na rzecz N. M.- L.: w grudniu 2016 r. kwotę [...]zł, w styczniu 2017 r. kwotę [...]zł, w lutym 2017 r. kwotę [...]zł, w marcu 2017 r. kwotę [...]zł, w kwietniu 2017 r. kwotę [...]zł. Ponadto bezsporne jest również to, skarżąca nie dopełniła wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy obowiązku poinformowania organu o otrzymywanych bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego kwotach. Podkreślić należy, że osoba pobierająca świadczenie z funduszu nie może pobrać od dłużnika alimentów przysługujących za czas trwania okresu świadczeniowego. Kumulacja tych świadczeń powoduje, że to pierwsze (świadczenie z funduszu) staje świadczeniem nienależnie pobranym. W istocie bowiem ustawodawca nie uzależnia uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty. Z istoty świadczenia alimentacyjnego wynika, że jest to świadczenie wypłacane zamiast alimentów, ale tylko w przypadku gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Natomiast gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy zaległe zobowiązania, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1345/11, Baza NSA). W tym zakresie skarżąca nie może się tłumaczyć, że nie miała świadomości, że przyjmuje świadczenie, które jej się nie należy. W decyzjach w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego zawarto pouczenie (pogrubioną czcionką) z przytoczeniem treści art. 19 ustawy i wskazaniem, że okolicznością podlegającą zgłoszeniu mającą wpływ na pobieranie zaliczki alimentacyjnej jest m.in. otrzymanie alimentów bezpośrednio od dłużnika. Skarżąca otrzymywała od dłużnika określone kwoty pieniężne tytułem alimentów, jednocześnie pobierając świadczenia z funduszu nie informując o tym fakcie właściwego organu. Zatem w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca pobierając alimenty z dwóch źródeł nie była świadoma bezprawnego działania. Reasumując, zdaniem Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy i w oparciu o jego analizę ustaliły stan faktyczny i prawny rozpatrzonych spraw, który nie budzi zastrzeżeń, a następnie wydały rozstrzygnięcia, zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.