II SA/Po 157/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi U.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Decyzją z dnia 14 listopada 2017 r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. działając z upoważnienia Wójta Gminy W. odmówił przyznania U. D. (zwanej dalej "Skarżącą") świadczenia wychowawczego na dziecko - R. D.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na udokumentowany dochód rodziny składa się dochód córki M. D., która uzyskała rentę od listopada 2016 r. stąd jej dochód opodatkowany [...] zł : 2 miesiące = [...] zł, dochód niepodlegający opodatkowaniu z gospodarstwa rolnego [...] zł: 8 miesięcy = [...] zł, dochód opodatkowany syna G. D. w kwocie [...]zł - dochód utracony, dochód opodatkowany Skarżącej w kwocie [...]zł : 5 miesięcy = [...] zł uzyskany z tytułu renty, dochód nieopodatkowany uzyskany z gospodarstwa rolnego za okres od stycznia 2016 r. do kwietnia 2016 r. w wysokości [...] zł : 4 miesiące = [...] zł oraz dochód od maja 2016 r. do grudnia 2016 r. w kwocie [...]zł: 8 miesięcy = [...] zł. Organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł) co w przeliczeniu na osobę stanowi [...] zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego określonego art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851; zwanej dalej "ustawą"). W odwołaniu U. D. zakwestionował sposób w jaki ustalony został dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego podnosząc, że został on naliczony dwukrotnie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że Skarżąca złożyła wniosek na pierwsze dziecko. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił dochód rodziny w przeliczeniu na osobę ustalając, iż wynosi on [...] zł. Na dochód rodziny składa się dochód córki M. D.: [...] zł (renta od XI 2016 czyli [...] zł: 2 miesiące) oraz [...] zł (dochód z gospodarstwa rolnego [...] zł : 8 miesięcy). Na dochód rodziny składa się również dochód syna G. D.: [...] zł (dochód utracony) oraz dochód U. D.: [...] zł (renta [...] zł : 5 miesięcy), [...] zł (dochód z gospodarstwa rolnego od I 2016 do IV 2016 = [...] zł : 4 miesiące), [...] zł (dochód z gospodarstwa rolnego od V 2016 do XII 2016 = [...] zł : 8 miesięcy). Zdaniem Kolegium miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł (282,00 zł + [...] zł +[...] zł + [...] zł + [...] zł). Dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł. Kryterium dochodowe wynoszące [...] zł zostało wobec tego przekroczone o [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu U. D. ponownie zakwestionował sposób obliczenia przez organy administracji dochodu uzyskanego przez rodzinę. W ocenie Skarżącej kwota miesięcznego dochodu z całego gospodarstwa, powinna być równa sumie miesięcznego dochodu uzyskanego przez nią oraz przez córkę. Wyjaśniła, że od 1 stycznia 2016 r. wraz z mężem prowadziła gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Gospodarstwo to stanowiło współwłasność: [...] ha przeliczeniowych przypadało Skarżącej, a [...] ha jej mężowi. Po śmierci męża na mocy postanowienia Sądu Sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2016 r. własność gospodarstwa rolnego męża - [...] ha przeliczeniowych, przypadła po [...] ha Skarżącej oraz córkom R. D. i M. D.. Ponieważ córka R. jest niepełnoletnia, do dochodu przypada Skarżącej [...] ha. Zdaniem Skarżącej dochód rodziny powinien kształtować się następująco: - dochód córki M. D.: [...] zł (renta od listopada 2016 r., czyli [...] zł: 2 miesiące), [...] zł (dochód z gosp. rolnego [...] zł : 8 miesięcy) - dochód syna G. D.: [...] zł (dochód utracony) - dochód Skarżącej: [...] zł (renta córki R. [...] zł : 5 miesięcy), [...] zł (dochód z gospodarstwa rolnego styczeń - grudzień 2016r. [...] zł : 12 miesięcy), [...] zł (dochód z gosp. rolnego maj - grudzień 2016 r. [...] zł : 8 miesięcy). Tym samym zdaniem Skarżącej miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł ([...]), a dochód w przeliczeniu na jedną osobę wynosi [...] zł ([...] zł : 4 osoby). Kwota ta uprawnia do otrzymania świadectwa wychowawczego w okresie zasiłkowym [...]. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowoadministracyjnej skarżąca podtrzymując skargę wyjaśniła , że aktualnie ona wraz z dziecmi SA właścicielami gospodarstwa rolnego. Najstarszy syn G. wprawdzie odrzucił spadek po zmarłym ojcu, ale faktycznie pracuje na gospodarstwie. Wszyscy mieszkają razem i utrzymują się z tego gospodarstwa. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. ( Dz.U. z 2017 poz. 1851 ) Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 2 i 3). Zgodnie z wolą ustawodawcy świadczenie to niezależnie od dochodu rodziny przysługuje na drugie i kolejne dziecko w rodzinie, zaś na pierwsze jedynie wówczas, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 złotych, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne 1200,00 złotych (art. 5 ust. 3 i 4 ustawy). Natomiast przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 (art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). W art. 7 ust. 1 ustawy przewidziano, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei w myśl art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Art. 7 ust. 5 ustawy określa sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Zgodnie z tym przepisem w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 624, 1282 i 1529). Z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2017 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 hektara przeliczeniowego w 2016 r. (M.P. z 2017 r. poz. 884) wynika, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 hektara przeliczeniowego w 2016 r. wynosi 2577 zł. Mając powyższe regulacje na uwadze, Sąd stwierdził, iż organy obu instancji nieprawidłowo dokonały ustalenia dochodu rodziny Skarżącej. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że w skład rodziny Skarżącej wchodzą 4 osoby, gdyż mąż Skarżącej zmarł w dniu 20 kwietnia 2016 r. Uwzględniają treść art. 7 ust. 1 ustawy, w związku z utratą przez G. D. zatrudnienia, organy prawidłowo uznały osiągnięty przez niego w 2016 r. dochód jako utracony. Ponadto zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu córek Skarżącej – M. oraz R. uzyskanego z tytułu renty. Spór w rozpoznawanej sprawie zarysował się natomiast w zakresie ustalenia dochodu członków rodziny pochodzącego z gospodarstwa rolnego. Podejmując próbę ustalenia dochodu członków rodziny Skarżącej pochodzących z gospodarstwa rolnego organy ustaliły wysokość udziałów poszczególnych członków rodziny Skarżącej we współwłasności gospodarstwa rolnego, a następnie odpowiednio do przypadających im udziałów we współwłasności gospodarstwa rolnego ustaliły wysokość dochodu poszczególnych członów rodziny. Organy ustalając dochód Skarżącej z gospodarstwa rolnego dokonały odrębnych obliczeń dla okresu, w którym współwłaścicielem gospodarstwa rolnego pozostawał mąż Skarżącej oraz odrębnego obliczenia za okres po podziale spadku po zmarłym mężu Skarżącej. Następnie średni miesięczny dochód ustalony za pierwsze cztery miesiące 2016 r. (przed śmiercią męża Skarżącej) oraz za kolejne 8 miesięcy 2016 r. organy zsumowały i kwotę tą uznały za dochód Skarżącej z gospodarstwa rolnego. Organ I instancji, a z za nim również Kolegium nie dostrzegły jednak, że tak ustalona kwota nie stanowiła dochodu członka rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy, a sumę średnich dochodów uzyskanych przez Skarżącą w dwóch przyjętych przez organ okresach. Powyższe doprowadziło w istocie do błędnego ustalenia dochodu uzyskanego przez Skarżącą. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie, dla ustalenia dochodu członka rodziny nie zachodziła konieczność dokonywania obliczeń tego dochodu odpowiednio do przypadającego każdemu z członków rodziny Skarżącej udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego. Zauważyć bowiem trzeba, że zgodnie z oświadczeniem Skarżącej złożonym na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. całe gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha pozostaje własnością rodziny Skarżącej (współwłasność Skarżącej oraz jej dwóch córek). Oznacza to, że dla ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego uzyskanego przez rodzinę Skarżącej wystarczającym było ustalenie zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy wysokości dochodu z całego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Na potrzeby ustalenia dochodu rodziny Skarżącej z gospodarstwa rolnego, uwzględniając treść obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2017 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 hektara przeliczeniowego w 2016 r. przyjąć należało, że rodzina Skarżącej uzyskała miesięczny dochód z 1 ha w wysokości [...] zł ([...] zł : 12). W konsekwencji miesięczny dochód rodziny Skarżącej z gospodarstwa rolnego wynosił [...] zł ([...] ha x [...] zł), a nie jak przyjęły to organy administracji rozpoznające niniejszą sprawę [...] zł. Błędnie ustalony dochód rodziny Skarżącej skutkować musiał uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie prowadząc postępowanie obowiązkiem organu będzie ustalenie wysokości dochodu członka rodziny Skarżącej z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Sąd w niniejszym wyroku. Po dokonaniu tych ustaleń organ raz jeszcze rozpatrzy zasadność przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz .1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.