II SA/Po 1594/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędzia WSA Bożena Popowska ( spr. ) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ B. Popowska /-/ A. Zieliński /-/ J. Stankowski 4/II SA/Po 1594/02 Uzasadnienie Starosta Powiatu [...] w dniu [...]. decyzją nr [...] orzekł o utracie przez A. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. Decyzja wydana została na wniosek Skarżącego, który motywuje swą wolę rezygnacji ze statusu bezrobotnego "wyjazdem w poszukiwaniu pracy". Jako podstawę materialno-prawną organ wskazał art. 13 ust. 3 pkt 7 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 14.12.1994r. (tekst jedn. Dz. U. z 2001r., nr 6, poz. 56 ze zm.). [...] wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] "Oświadczenie" z Zakładu[...], o zatrudnieniu w w/w Zakładzie bezrobotnego bez prawa do zasiłku A. M. z dniem[...]. W związku z powyższym Starosta Powiatu [...] wydał w dniu [...] postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie podjęcia pracy przez Skarżącego. W tym samym dniu Starosta [...] wydał decyzję nr [...] uchyleniu w całości decyzji wcześniejszej nr [...] z dnia[...]. oraz orzekł o utracie przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem[...]. z powodu podjęcia pracy. Podstawą materialnoprawną decyzji Starosty był art. art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 14.12.1994r. (tekst jedn. Dz. U. z 2001r., nr 6, poz. 56 ze zm.). Jako motyw decyzji wskazano treść zaświadczenia o zatrudnieniu Skarżącego. Od w/w decyzji Skarżący złożył odwołanie składając także zażalenie na postanowienie z[...]. W odwołaniu wskazuje, iż otrzymał decyzję z dnia[...] . wydaną na jego wniosek. Natomiast wydane w dniu[...]. postanowienie i decyzję Skarżący "uważa za nieuzasadnione i wielce rażące". Skarżący wskazuje, iż powiadomił Powiatowy Urząd Pracy w terminie obowiązującym 7 dni. A. M. dodaje, iż sam załatwił sobie pracę i w każdym czasie może zostać jej pozbawiony. W dniu [...] Wojewoda [...] decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu w [...] nr [...] z[...]. Jako podstawę materialnoprawną wskazał art. 13 ust.3 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 14.12.1994r. (tekst jedn. Dz. U. z 2001r., nr 6, poz. 56 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, iż Skarżący nie poinformował we wskazanym w w/w ustawą terminie 5 dni o fakcie podjęcia zatrudnienia z dniem[...]. W związku z powyższym decyzja z [...] Starosty Powiatu [...] jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym. W dniu[...]. A. M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z [...]. Skarżący wykazuje, iż zachował 5-dniowy termin, jaki ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 14.12.1994r. wyznacza bezrobotnemu na powiadomienie o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji powtarza argumentację faktyczną i prawną zawartą w swojej decyzji i wnosi o oddalenie skargi. Sąd zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa przez organy I i II instancji, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji obu organów. Naruszone zostały przepisy proceduralne: art. 145 oraz 149 ustawy z 14.06.1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm. zwane dalej kpa). Istota rzeczy polega na tym, że Starosta Powiatu [...] podjął w dniu[...] . decyzję uchylającą swoją wcześniejszą decyzję z[...]., wskazując jako podstawę proceduralno-prawną art. 104, 145 i 151 kpa. Organ działał zatem w trybie wznowienia postępowania. Popełnił jednak poważne błędy. Wadliwe jest postanowienie o wszczęciu postępowania z[...] . i decyzja z[...]. Postanowienie wskazuje, jako podstawę art. 61 §1 i art. 123 kpa nie wskazuje natomiast mającego w takich przypadkach zastosowanie art. 149 kpa. Wszczęte w/w postanowieniem postępowanie było też wadliwie przeprowadzone, skoro doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji. W myśl doktryny, przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania powinno być w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145§1 i art. 145 c (B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, 4 wydanie, wydawnictwo CH. Beck Warszawa 2002 str. 650). Zatem już na tym etapie organ powinien stwierdzić niedopuszczalność prowadzenia postępowania co do przyczyny wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy z uwagi na fakt, że decyzja Starosty Powiatu [...] wydana[...] ., w dniu[...] ., to jest w dniu podjęcia decyzji w trybie wznowienia postępowania, nie była decyzją ostateczną. Postępowanie zaś, w myśl art. 145 kpa wznawia się wyłącznie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Decyzją ostateczną jest decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 kpa). Prawo odwołania (prawo zaskarżenia) należy do podstawowych praw obywatelskich gwarantowanych Konstytucją RP (art. 78). Prawo do odwołania wyznacza zasada dwuinstancyjności (art. 15 kpa). Zasada dwuinstancyjności stwarza stronie szerokie możliwości obrony interesu prawnego. Dlatego też postępowanie odwoławcze ma pierwszeństwo przed nadzwyczajnymi trybami postępowania administracyjnego (B. Adamiak, j.w. str. 95). Wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej w kpa jest postępowanie odwoławcze. Prawo odwołania od decyzji nieostatecznej nie może być zatem ograniczone przez zastosowanie przez organ nadzwyczajnych trybów postępowania. (B. Adamiak, j.w. str. 548). Wspomniany art. 15 k.p.a. doczekał się dość bogatego orzecznictwa sądowego. Uznany przez prawodawcę za zasadę ogólną kodeksu, także przez organy wymiaru sprawiedliwości jest interpretowany bardzo rygorystycznie. Tytułem przykładu można przytoczyć tezę jednego z wyroków NSA, że wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywateli i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 1989r., II SA 1198/88 (w:) E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1994, s. 92). W myśl tezy wyrażonej w wyroku NSA z dnia 29 września 1987r., (IV SA 588/87, GAP 1988, nr 11), naruszenie art. 15 k.p.a. przez organy administracji skutkuje kwalifikowaną wadą ich decyzji (nieważność) i obliguje NSA nie do zwykłego ich uchylenia, lecz do stwierdzenia ich nieważności, co świadczy o fundamentalnej funkcji odwołania w postępowaniu administracyjnym (Wojciech Taras w: K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne i postępowanie egzekucyjne w administracji, Wydawnictwo Zakamycze Kraków 2002, str. 100). W judykaturze i doktrynie utrwalił się pogląd, iż pogwałcenie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest rażącym naruszeniem prawa (B. Adamiak j.w. str. 93, 95). W takich sytuacjach zastosowanie znajduje art. 156 §1 pkt 2 kpa, który zgodnie z orzecznictwem NSA nie zawęża rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, do uregulowań materialnoprawnych i nie wyklucza wobec tego przypisania decyzji wady nieważności w przypadku ujawnienia rażącego naruszenia przepisów proceduralnych (wyrok z 04.09.2002r., sygn. IV SA 2326/04, podobnie w wyroku NSA z 21.08.2001r. sygn. akt II SA 1726/00, LEX nr 51233). Wobec powyższego, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 152, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej upsa) w związku z art. 97 §1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwane dalej Przepisami wprowadzającymi, należało orzec jak w sentencji. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 upsa. Przepisu art. 152 upsa nie zastosowano, jako w tej sprawie bezprzedmiotowego. /-/B. Popowska /-/ A. Zieliński /-/ J. Stankowski MK