II SA/Po 160/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M.S. kwotę 265,- zł (dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/ G.Radzicka /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska Dnia [...] r. Starosta decyzją nr [...] udzielił M. S. pozwolenia na użytkowanie budynku garażowego, zrealizowanego w m. S. na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. W uzasadnieniu nadmieniono, że obiekt nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. Według dostarczonych dokumentów, w tym oceny technicznej budynek nadaje się do użytkowania, spełnione zostały inne przesłanki określone w art. 49 i art. 55 ustawy Prawo budowlane. Obowiązkiem organu było więc udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Z.M. od decyzji Starosty Powiatowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu wywiódł, że z treści przepisu § 270 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wynika, że budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego od strony sąsiedniej działki. Z inwentaryzacji spornego obiektu wynika, że nie posiada on własnej ściany od strony istniejącego budynku w granicy sąsiada, co jest niezgodne z wyżej wymienionym przepisem. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zdaniem organu II instancji jest niewystarczające. Nie zawiera żadnej argumentacji dotyczącej przesłanek jakimi kierował się organ I instancji wydając decyzję legalizująca samowolę. Nie odnosi się do zarzutów Z.M., która od chwili wszczęcia postępowania zgłaszała swoje uwagi dotyczące braku ściany w spornym budynku od strony istniejącego w jej granicy budynku. Ponadto zważyć należy, iż w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu lub jego części jeżeli upłynęło 5 lat od zakończenia budowy organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien stwierdzić protokolarnie zgodność wykonania obiektu, czy robót z przepisami, obowiązującymi normami i zasadami wiedzy technicznej oraz uporządkowanie terenu. Obowiązek ten nie wynika wprawdzie bezpośrednio z obowiązujących przepisów, ale w sytuacji braku określenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, warunków pozwolenia na budowę, nie może wyłączyć podstawowej zasady ogólnej zawartej w art. 5 ust. 1 prawa budowlanego. Częściowo tego rodzaju ocena powinna być zawarta w dołączonej do wniosku ekspertyzie technicznej, potwierdzającej przydatność obiektu do użytkowania (art. 58). Z pisma inwestora M.S. wynika, że Z.M. nie jest stroną w przedmiotowej sprawie. Brak w aktach sprawy dokumentów określających właścicieli działki nr [...] nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy zostały ustalone prawidłowo wszystkie strony postępowania. W ocenie organu II instancji powyższe okoliczności wskazują, że sprawa wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Stąd należało orzec jak w sentencji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył M.S. Wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji. Zdaniem skarżącego decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów kpa, zwłaszcza art. 134, art. 136 gdyż organ II instancji nie uwzględnił zasadniczego zarzutu, że Z.M. nie ma legitymacji do występowania w sprawie jako strona, a więc także do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącego organ II instancji na samym wstępie powinien dokonać ustaleń, czy wnosząca odwołanie Z.M. jest stroną w sprawie, tym bardziej, że w odwołaniu został podniesiony brak jej legitymacji. Zarzut ten znajduje zdaniem skarżącego uzasadnienie w fakcie, że wyżej wymieniona umową darowizny przekazała sąsiadującą nieruchomość córce. Ponadto nie sposób zgodzić się z następującymi tezami uzasadnienia zaskarżonej decyzji: – jakoby uzasadnienie decyzji organu I instancji nie zawierało żadnej argumentacji dotyczącej przesłanek, jakimi kierował się ten organ, wydając decyzję legalizującą samowolę budowlaną, bowiem w/w decyzja jest konsekwencją wcześniejszej decyzji organu nadzoru budowlanego, – błędne jest również przyjęcie, że "z inwentaryzacji spornego obiektu wynika, że nie posiada on własnej ściany od strony istniejącego budynku w granicy sąsiada", – całkowicie nietrafny jest argument, że art. 5 ust. 1 prawa budowlanego nakłada obowiązek na organ stwierdzenia protokolarnego zgodności wykonania obiektu z przepisami. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał do tej pory prezentowaną argumentację. Dodatkowo poinformował, że skarżący nie negował do pewnego momentu zasadności udziału Z.M. jako strony. Wątpliwości te pojawiły się po zawiadomieniu organu odwoławczego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Stąd w uzasadnieniu decyzji Wojewody zwrócono uwagę na fakt braku dokumentów określających właścicieli działki sąsiedniej, co nie pozwalało na jednoznaczne stwierdzenie, czy strony postępowania zostały prawidłowo ustalone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W istocie bowiem każdorazowo podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy winno poprzedzać postępowanie wstępne. W jego trakcie organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Odstąpienie od przeprowadzenia czynności wstępnych w świetle jednoznaczności przepisu art. 134 kpa nie jest możliwe. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Przyczyny podmiotowe obejmują sytuację wniesienia odwołania przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka, albo też wniesienie odwołania przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Na powyższą okoliczność winno zostać przeprowadzone badanie. Brak legitymacji do wnoszenia odwołania skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania. Za sprzeczne z powyżej opisaną zasadą jest nakazanie zbadanie legitymacji odwołującej się w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu decyzji organu II instancji wskutek odwołania wniesionego przez tę osobę. Nie może być objęte badaniem (rozpoznanie merytoryczne) odwołania jeżeli osoba, która je wnosiła nie miała do tego legitymacji. W niniejszej sprawie organ II instancji przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania winien najpierw zażądać dokumentacji, z której wynikałyby prawa właścicielskie odwołującej się, a przez to jej legitymacja do wniesienia tego środka zaskarżenia. Fakt podniesienia tej okoliczności (braku legitymacji) przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ II instancji powoduje konieczność jej uwzględnienia. Organ odwoławczy ma bowiem kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (art. 138 § 1 kpa). Ponadto zgodnie z art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony, wstępują jej następcy prawni. Nie zbadanie przez organ odwoławczy, czy w istocie, a jeśli tak, to kiedy doszło do przekazania praw właścicielskich przez odwołującą się stanowi naruszenie powyżej zacytowanych przepisów. Naruszenie to wypełnia dyspozycję przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) i dlatego zaskarżoną decyzję należało uchylić jak w pkt. I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z art. 134 kpa przeprowadzi badanie legitymacji wnoszącej odwołanie, w szczególności zaś prawdziwości zarzutu o przekazaniu przez nią uprawnień właścicielskich, co do działki nr [...]. Materiał dowodowy winien zostać uzupełniony o dokumentację obrazującą przekształcenie właścicielskie w stosunku do działki nr [...], poczynając od daty wszczęcia postępowania administracyjnego przed organem I instancji. Jak w pkt. II orzeczono na zasadzie art. 152 cyt. ustawy. Jak w pkt. III w oparciu o art. 200 ustawy jak wyżej. W sprawie zastosowanie miały przepisy art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). /-/ G.Radzicka /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska MK