II SA/Po 162/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi B. A. działającego przez opiekuna prawnego M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "K.p.a.") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 27 listopada 2017 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia B. A. uprawnień do kierowania pojazdami. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] kwietnia Prokuratur Okręgowy w O. zwrócił się o skierowanie B. A. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W rezultacie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta K. skierował B. A. na opisane powyżej badania lekarskie, przy czym decyzja powyższa została skierowana i doręczona bezpośrednio B. A.. Po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2017 r. wydanego przez W. Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. oraz orzeczenia lekarskiego z dnia [...] października 2017 r., wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w [...] zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2017 r. poinformowano B. A. o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcie mu uprawnień do kierowania pojazdami. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], Prezydent Miast K., działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) cofnął B. A. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, C, D, B+E, C+E, D +E, T. Zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i decyzję z dnia [...] listopada 2017 r. doręczono B. A.. W ustawowym terminie do wniesienia odwołania, odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. wniósł B. A. reprezentowany przez opiekuna prawnego M. A.. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że B. A. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, co oznacza, że czynności dokonane z jego udziałem są nieważne. M. A. wskazała, że nie odwoływała się od decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., gdyż nic o niej nie wiedziała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2017 r., w przedmiocie cofnięcia B. A. uprawnień do kierowania pojazdami podtrzymując stanowisko organu I instancji, iż wobec wydania orzeczeń lekarskich o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, obowiązkiem organów było wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia B. A. uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzję powyższą doręczono M. A.. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. B. Adamczyk reprezentowany przez opiekuna prawnego M. A., podnosząc, że wydane w sprawie decyzje uznać należało za nieważne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości cofnięcia B. A. uprawnień do kierowania pojazdami. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że okolicznością bezsporną pozostaje, że B. A. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Zgodnie z art. 30 § 1 § 2 oraz § 3 K.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Tym samym stwierdzić należy, iż osoby fizyczne pozbawione zdolności do czynności prawnych działają, przez przedstawicieli ustawowych, którymi będą rodzice (przysposobiający) lub ustanowieni przez sąd opiekunowie (art. 13 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm., dalej jako "k.c."). W związku z powyższym zgodnie z art. 14 § 1 k.c. czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 1986 r., SA/Wr 403/86 (niepubl.) stwierdził także, że "osoba pozbawiona zdolności do czynności prawnych nie może sama w postępowaniu administracyjnym podejmować żadnych czynności prawnych, ponieważ nie wywierają one skutku procesowego". Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie adresatem wydanych decyzji powinien być B. A., przy czym ich doręczenie powinno nastąpić – zgodnie z dyspozycją art. 40 § 1 K.p.a. – do rąk jego opiekuna, ponieważ tylko on, wobec ubezwłasnowolnienia strony, może odebrać adresowane do niej pismo z pełnym skutkiem prawnym (por. J.Borkowski w B.Adamiak, J.Borkowski , Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, 2 wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2000, s. 257). Tymczasem jedynym rozstrzygnięciem, jakie doręczono opiekunowi była zaskarżona decyzja. Powyższy sposób procesowania organów nie tylko narusza powołanym powyżej przepis art. 40 § 1 K.p.a. ale przede wszystkim uniemożliwił zagwarantowanie czynnego udziału strony w postępowaniu. W szczególności zakwestionować można czynności podejmowane w związku ze skierowaniem na badanie lekarskie, a co za tym idzie, wątpliwości budzi wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w obrocie prawnym nie może ustać się nie tylko zaskarżona decyzja ale również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 27 listopada 2017 r., w przedmiocie cofnięcia B. A. uprawnień do kierowania pojazdami oraz decyzja z dnia 06 lipca 2017 r., o skierowaniu B. A. na badania lekarskie. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej zobowiązane są do uwzględnienia faktu, że skarżący jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie i powinien działać przez opiekuna.