II SA/Po 162/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant: st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] działając na podstawie przepisów art. 1, 17 ust. 1 i 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 17 pkt 1, 127 §2 i 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy T. C. (dalej jako strona lub skarżący). Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...].10.2017 r. do Starosty [...] wpłynął wniosek Prokuratora Okręgowego w [...] (sygn. akt [...] z dnia [...].10.2017 r., k. 1 akt) w którym zalecono skierowanie na badanie lekarskie Pana T. C. celem weryfikacji zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych z uwagi na zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W związku z przedmiotowym pismem w dniu [...].10.2017 r. Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie skierowania skarżącego na badanie lekarskie. Następnie dnia [...].12.2017 r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...] o skierowaniu na badanie lekarskie w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 poz. 978, dalej u.k.p.). W decyzji organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania o sygn. akt [...] skarżący został poddany badaniom w których ujawniono zaburzenia mogące mieć wpływ na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi. Z opinii sądowo- psychiatrycznej wynika, że biegli psychiatrzy stwierdzili u skarżącego zespół uzależnienia od alkoholu. Powyższe okoliczności nasuwają wątpliwości co do zdolności kierowania pojazdem. Ponadto w decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie [...] C. został pouczony o konieczności wykonania badania w [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji oraz o konieczności przedłożenia oryginału orzeczenia lekarskiego do tut. urzędu w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badania. W dniu [...].04.2018 r. zostało wszczęte przez Wydział Spraw Społecznych Referat Wydawania Uprawnień dla Kierowców Starostwa Powiatowego w [...] postępowanie w sprawie zatrzymania uprawnień z uwagi na brak dostarczenia w w/w okresie orzeczenia lekarskiego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania został wyznaczony nowy 14- dniowy termin dostarczenia orzeczenia lekarskiego. Skarżący w wyznaczonym terminie nie dostarczył wymaganego orzeczenia lekarskiego. Z tych względów decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt. 3 lit a u.k.p. orzekł zatrzymać prawo jazdy kategorii "B" nr [...] wydane dnia [...].09.2009 r. przez Starostę [...] do czasu ustania przyczyny, która spowodowała ich zatrzymanie, z zastrzeżeniem art. 102 ust. 1 pkt. 3 lit a u.k.p. (do dnia wydania decyzji skarżący nie dostarczył orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami). Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. matka skarżącego zwróciła się do Starosty z informacją, że syn od [...] lipca 2018 r. przebywa w areszcie śledczym w [...] w związku z czym zwraca się o kierowanie korespondencji do aresztu. Decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu [...] listopada 2018 r. (k. 15a). Skarżący pismem datowanym na [...] listopada 2018 r. odwołał się od decyzji, wyrażając swoje niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia Starosty (k. 16-16d). Opisaną we wstępie decyzją SKO z [...] stycznia 2019 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ podał, że decyzja Kolegium z [...] czerwca 2018r. została skarżącemu doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego po dwukrotnym awizowaniu dnia [...] i [...] czerwca 2018r. SKO wskazało, że zasady m.in. zatrzymywania dokumentów stwierdzających posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami zostały uregulowane w ustawie z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z przepisem art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) tej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych lub psychologicznych do kierowania pojazdem. Przepis powyższy ma charakter związany. Oznacza to, że właściwy organ administracji publicznej po stwierdzeniu wystąpienia przesłanki w nim wymienionej (np. w przypadku braku przedłożenia ww. orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego) jest zobowiązany wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Organowi nie pozostawiono w takiej sytuacji żadnej swobody działania w ramach tzw. luzu administracyjnego. Ze względu na ww. przepisy nie jest możliwe np. przedłużenie terminu do wykonania przedmiotowych badań. W związku z powyższym argumenty i zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Kolegium bez znaczenia pozostają przyczyny, dla których kierowca nie poddał się przedmiotowym badaniom. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, iż zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna. W skardze do WSA T. C. podnosił bezzasadność kierowania go na badania lekarskie, nieprawidłowe doręczenie decyzji. Podał, że nie miał możliwości poddania się badaniom gdyż w okresach [...].08.2017r. – [...].04.2018r., [...].07.2018r. do nadal przebywa w Areszcie. Nadto w okresie od [...]04. 2018r. do [...].07.2018r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, związanym z zabiegiem operacyjnym i również nie mógł poddać się badaniom. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Obecny na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnik skarżącego podał, że podtrzymuje skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji. Podniósł, że skarżący przebywa w zakładzie karnym począwszy od [...] lipca 2018 r. do chwili obecnej, natomiast decyzja o skierowaniu na badania doręczona została [...] czerwca 2018 r. więc skarżący rozpoczął odbywanie kary w okresie kiedy nie upłynął jeszcze termin do poddania się badaniom. Ponadto również we wcześniejszych okresach skarżący był pozbawiony wolności lub aresztowany- tak było w momencie wszczęcia postępowania- zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone w trybie awiza, a w tym czasie skarżący był tymczasowo aresztowany. Ponadto organ nie zastosował art. 10 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przedmiot sprawy dotyczy decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy, podjętej na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. 2019.341, powoływanej dalej jako: u.k.p.), zgodnie z którym, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Zgodnie z brzmieniem art. 79 ust. 2 u.k.p. uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. W myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przepis art. 101 ust. 2 pkt 1 i 2 u.k.p. określa zaś, że osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub 3, jest obowiązana do poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu oraz przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Z powołanych przepisów wynika jasno, że starosta ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu kierowcy prawa jazdy w sytuacji, gdy ten w terminie 3 miesięcy od skierowania go na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, nie przedstawi orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Wydanie decyzji z trybie art. 102 ust. 1 pkt 3 a u.k.p. nie ma charakteru fakultatywnego, nie podlega uznaniu administracyjnemu. Przy jej wydaniu organ nie bada zasadności decyzji o skierowaniu na badania. Wydanie tej decyzji uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek: posiadania prawa jazdy przez daną osobę, skutecznego nałożenia obowiązku poddania się badaniom w określonym terminie, bezskuteczny upływ tego terminu. W przedmiotowej sprawie organy przesłanek tych nie zbadały w sposób należyty, co skutkowało nieprawidłowym zastosowaniem art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a u.k.p. W okolicznościach niniejszej sprawy zgodzić się należało ze stroną skarżącą, jak i argumentacją pełnomocnika, że organy w swoich rozważaniach pominęły fakt przebywania przez skarżącego w zakładzie karnym, co uniemożliwiło mu skuteczne wykonanie zobowiązania organu do odbycia badań lekarskich. Jak wynika z akt sprawy pan C. był pozbawiony wolności (tymczasowe aresztowanie) w okresie od [...] sierpnia 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r., a następnie od [...] lipca 2018 r. i nadal przebywa w zakładzie karnym (por. pismo z Aresztu Śledczego w [...]). W okresie [...] czerwca 2018 r. do [...] sierpnia 2018r. miał wystawione zwolnienie lekarskie z uwagi na przebytą operację. Z akt sprawy wynika także, że skarżący kwestionował decyzję o skierowaniu go na badania lekarskie, wnosząc od niej odwołanie. Decyzję SKO z [...] czerwca 2018 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2017 r. o skierowaniu na badania lekarskie nadano do skarżącego i zwrócono ją do SKO z uwagi na niepodjęcie w terminie (k. 53 i 54 akt sądowych). Powyższą decyzję SKO uznało za doręczoną z dniem [...] czerwca 2018r. po jej dwukrotnym awizowaniu w dniach [...] i [...].06.2019r. na adres [...], pod którym odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Od [...] czerwca 2018r. biegł więc termin miesięczny na wykonanie przez skarżącego badań lekarskich i trzymiesięczny na dostarczenie ich do organu. W terminach tych Skarżący badaniom się nie poddał ani nie doręczył i orzeczenia organowi. Organy jednak nie wzięły pod uwagę, że Skarżący w okresie otwartym do wykonania badań i w terminie trzymiesięcznym do dostarczenia orzeczenia lekarskiego organowi z przyczyn obiektywnych nie mógł nałożonych obowiązków wykonać ( pozbawienie wolności od [...].07.2018r.). O tych okolicznościach informował w odwołaniu z [...] listopada 2018 r., jak i w późniejszym piśmie z [...] listopada 2018 r. Organ każdorazowo zobowiązany jest w okolicznościach konkretnej sprawy dokonać zindywidualizowanej oceny niewykonania nałożonego obowiązku, a w następnie dopiero spełnienia bądź nie przesłanek do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Pozbawienie wolności niewątpliwie jest przesłanką uniemożliwiającą obiektywnie wykonanie wskazanych wyżej obowiązków. W rozpoznawanej sprawie organ dysponował informacjami od skarżącego, a w swoich rozważaniach całkowicie te okoliczności pominął. Reasumując Sąd uznał, że w prowadzonym przez organy obu instancji postępowaniu administracyjnym, nie dopełniły obowiązkom jakie wytyczają im przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie odniosły się do wszystkich istotnych kwestii występujących w tejże sprawie- w szczególności tych podnoszonych przez skarżącego o niemożliwości uczestniczenia w badaniach lekarskich. Powyższe stanowi o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie, przepisów z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe spowodowało naruszenie art. 102 ust. 1 pkt 3 a u.k.p. przez wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji gdy nie ziściły się przesłanki w tym przepisie wskazane. Wobec powyższego konieczne okazało się uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji Kolegium, ale również uchylenie decyzji ją poprzedzającej organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe wskazania, ustali kiedy skarżący w warunkach wolnościowych będzie miał możliwość poddania się badaniom, wskaże termin dostarczenia wymaganego orzeczenia i w zależności od ustalonych okoliczności wyda decyzję. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a.