II SA/Po 1627/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Maria Hrycaj ( spr ) As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu równowartości kosztów studiów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia[...] r. Nr [...] II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj JFS Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dowódca J.W [...], na podstawie art.80 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz.55 ze zm. ) oraz § 135 rozporządzenia ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz.38 ze zm.) , w związku z decyzją Ministra Oborny Narodowej Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia [...] Z. K. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza zawodowego oraz rozkazem Szefa [...] z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia w resorcie Obrony Narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza, po rozpatrzeniu wniosku Z. K. o rozłożenie na raty, postanowił rozłożyć na 25 rat miesięcznych po 1030,88 złotych równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych w czasie studiów, które Z. K. zobowiązany jest zwrócić. W uzasadnieniu decyzji ustalono, że Z. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] r. na skutek upływu terminu dokonanego przez niego wypowiedzenia. Decyzją z dnia [...] r. ustalono równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów, które Z. K. winien zwrócić na kwotę 25.750,88 złotych. Wcześniej , pismem z dnia [...] r. Z. K. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej z wnioskiem o umorzenie 50% należności i rozłożenia pozostałej części na raty. Wniosek uzasadniał ciężką sytuacją rodzinną. Dowódca uznał, że na podstawie obowiązujących przepisów nie może umorzyć części należności, natomiast są podstawy do rozłożenia zadłużenia na 25 rat miesięcznych. Z. K. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając przede wszystkim , że nie otrzymał powołanej w niej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] r., a nadto, że jego sytuacja materialna i rodzinna nie została uwzględniona w dostatecznym zakresie. Podał, że nie ma stałego źródła dochodu, a na jego utrzymaniu pozostają niepracująca żona i dwoje dzieci w wieku niemowlęcym. W związku z tym nie jest stanie płacić wyższych rat niż 300,- złotych miesięcznie. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i rozłożył równowartość kosztów, poniesionych w czasie studiów Z. K. na 60 rat miesięcznych po 425 ,- złotych, ostatnia w kwocie 250,88 złotych, uznając, że wymaga tego przedstawiona przez odwołującego się jego sytuacja rodzinna. Z. K. zaskarżył decyzję organu II instancji do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie przepisów art.10, art.11 i art.12 kpa poprzez przewlekłość postępowania, uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz niewyjaśnienie przesłanek podejmowane decyzji. Podniósł nadto, że zaskarżona decyzja oraz decyzje ją poprzedzające wydane zostały z naruszeniem ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art.92 ust.1 i 2 Konstytucji. Art.80 cyt. Ustawy upoważnił Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia zasad i trybu zwrotu kosztów. Minister nie mógł przekazać swoich kompetencji innemu organowi. Tymczasem wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza nie zostały określone w rozporządzeniu lecz w rozkazie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Dodatkowo, zastosowany sposób ustalenia kosztów spowodował, że o ich wysokości nie decydowały koszty poniesione w czasie studiów, lecz istniejące w dacie wydania rozkazu. Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie organ odwoławczy podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznana została zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dz. U. nr 153, poz.1271 ze zm. ) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który zważył, co następuje : Podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa materialnego odnoszą się do decyzji ustalającej równowartość kosztów studiów i ich rozważenie w niniejszej sprawie, dotyczącej wyłącznie rozłożenia tej równowartości na raty, jest zbędne. Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zasługują na uwzględnienie. Decyzja o rozłożeniu na raty, oparta na przepisie § 135 rozporządzenia wykonawczego, jest decyzją uznaniową i wymaga szczególnie starannego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności oraz uzasadnienia wyjaśniającego przesłanki podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji nie spełniają powyższych warunków. W szczególności brak w nich ustalenia uzyskiwanego przez skarżącego dochodu oraz ponoszeni a przez niego wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i wynajmem mieszkania. Bez tych danych nie można ocenić czy rozłożenie na 25 rat, jest to uczynił organ I instancji czy na 60 rat zgodnie z decyzją organu II instancji uzasadnione jest względami społecznymi, o których mowa w cyt. Przepisie. Sprawia to, że rozstrzygnięcia zawarte w decyzjach są dowolne, nie oparte na uznaniu administracyjnym i uchylające się spod oceny sądu administracyjnego. Takie wady postępowania administracyjnego i wady decyzji naruszają art.77 § 1 oraz art.107 § 1 i 5 kpa i skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji winien szczegółowo stalic sytuację materialna i rodzinną skarżącego, a następnie rozważyć jakie rozstrzygnięcie w zakresie rozłożenia należności na raty będzie uzasadnione względami społecznymi. Przed podjęciem decyzji organ winien zastosować się do przepisu art.10 kpa przez umożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Decyzja uznaniowa powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie wyjaśniające przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Skoro z przedstawionych motywów skarga okazała się uzasadniona, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Ponieważ wadliwe decyzje nie mogą być wykonywane, Sąd określił to na podstawie art.152 cyt. ustawy. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj JFS