II SA/Po 1639/03
WyrokWSA w Poznaniu2005-10-11
Skład orzekający: sędzia NSA Paweł Miładowski, sędzia WSA Maciej Dybowsk, sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może samodzielnie ustalać krąg spadkobierców i ich udziały w spadku na potrzeby postępowania administracyjnego, czy też powinien w tym zakresie oczekiwać na prawomocne postanowienie sądu powszechnego?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie ustalać kręgu spadkobierców ani ich udziałów w spadku, ponieważ jest to wyłączna kompetencja sądów powszechnych. Działanie takie stanowi naruszenie przepisów proceduralnych, które uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji cofającej funkcjonariuszowi policji równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Organ uznał, że żona funkcjonariusza nabyła prawo do spadku po swoim ojcu, który był współwłaścicielem domu jednorodzinnego, co zgodnie z przepisami wykonawczymi do ustawy o policji, pozbawiało go prawa do równoważnika. Funkcjonariusz wniósł skargę, argumentując, że postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone, a oświadczenie o posiadaniu domu złożył pod wpływem błędu. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję o cofnięciu równoważnika.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O., zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Maciej Dybowsk sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak kwatery stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...]kwietnia 2003 roku nr [...], 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. na rzecz skarżącego P.K. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/M.Dybowski MB
Decyzją nr [...]z dnia [...]06.2003 r. Komendant Wojewódzki Policji w P. działając min. na podstawie art. 92 ust.1 i art. 97 ust.5 ustawy z dnia 06.04.1990 r. o policji (tj. Dz. U. z 2002 Nr 7 poz. 58) oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy- Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20.06.2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100 , poz. 918 ) rozpoznając odwołanie P.K. " utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z [...].04.2003 r. Komendanta Rejonowego Policji w O. uchylającą decyzję Komendanta Rejonowego Policji w K. z [...].12.1994 r. o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i cofnięcia stronie z dniem 19.07.2002 r. w/w uprawnień". Według ustaleń organów P. K. -funkcjonariusz policji w dniu [...].09.2002 r. złożył oświadczenie mieszkaniowe w celu ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Z oświadczenia tego wynika, iż żona tego funkcjonariusza nabyła prawo do spadku po zmarłym ojcu, nadto że zajmuje jeden pokój o powierzchni 20 m2 w budynku jednorodzinnym o pow. użytkowej 137 m2 ; powierzchni mieszkalnej 92,8 m2. Budynek ten jest własnością teściów- Z. i M. P. Z.P. zmarł [...].07.1997 r. i do chwili obecnej nie wszczęto postępowania spadkowego. W tych okolicznościach Komendant Powiatowy Policji prawidłowo zaskarżoną decyzją cofnął z dniem [...]07.2002 r. uprawnienie o przyznaniu równoważnika pieniężnego zgodnie z § 1 ust.2 pkt 5 w/w rozporządzenia MSWiA. Z przepisów tych bowiem wynika, że równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje dom jednorodzinny (część domu), będący przedmiotem spadku jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Norma zaludnienia zgodnie z§ 3 rozporządzenia MSWiA z 17.10.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, przysługująca policjantowi wynosi 7-10 m2 powierzchni mieszkalnej. W oparciu o przywołane przepisy wykonawcze wystarczy więc, aby udział w spadku odpowiadał co najmniej 14 m2 powierzchni mieszkalnej. Z ogólnej powierzchni metrów mieszkalnych w przedmiotowym przypadku wynika, iż udział w spadku wynosi 15,46 m2. W ocenie organu policjant ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w tym przypadku. Nie uregulowanie spraw dotyczących prawa do spadku nie może być przeszkodą do rozstrzygania sprawy w zakresie cofnięcia przedmiotowych uprawnień. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P. K. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu żądając zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi akcentował, że do chwili obecnej nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, a zatem nie można twierdzić by żona nabyła prawo do spadku oraz jego wielkości. Poza tym regulacje podustawowe są niesprawiedliwe. Oświadczenie, iż żona posiada dom będący przedmiotem spadku złożył pod wpływem błędu i sugestii przełożonych. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Komendant Policji w P. wniósł o oddalenie skargi.
Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego i w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1270)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji publicznej obu szczebli prowadziły postępowanie z naruszeniem przepisów proceduralnych w stopniu istotnie wpływającym na rozstrzygnięcie w rozumieniu art.145 § 1pkt 1 "c" ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ppsa), a w konsekwencji powodują konieczność wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia i go poprzedzającego z obrotu prawnego (art. 135 ppsa). Nie kwestionując rozważań co do prawidłowości zastosowanych norm prawno-materialnych organy administracji publicznej zastępując powołane do rozstrzygania spraw spadkowych sądy powszechne przesądziły o spadkobraniu po zmarłym [...]07.1997 r. Z. P. samowolnie ustalając krąg spadkobierców (kierując się jak wynika z dokonanych obliczeń spadkobraniem ustawowym) oraz ich udziały w spadku. Takie działanie wykracza poza kompetencje ustawowe i stanowi co najmniej podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wyłącznie właściwym do ustalania kwestii związanych ze spadkobraniem stosownie do art. 627 Kodeksu postępowania cywilnego (kpc) i następnych są sądy powszechne w tzw. procedurze nieprocesowej. To sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku badając z urzędu kto jest spadkobiercą. W szczególności sąd ten bada m.in. czy spadkobierca pozostawił testament. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie sądu przesądza kto nabywa spadek po zmarłej osobie i w jakiej części. Nie oznacza to, że organy administracji publicznej ograniczone są przy prowadzeniu spraw aktywnością uczestników postępowania spadkowego. Zgodnie bowiem z art. 510 kpc zainteresowanym w tego typu sprawach jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania. Organy administracji publicznej mogą zatem same zwracać się do sądu o stwierdzenie nabycia praw do spadku po osobie zmarłej wykazując interes prawny w określeniu kręgu osób powołanych do spadku i ich udziałów na potrzeby prowadzonego postępowania, względnie mogą nałożyć obowiązek wystąpienia z wnioskiem do sądu na uczestnika postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie postępując odmiennie dopuściły się ww. uchybień, co z mocy przywołanych przepisów oraz nadto art. 200 i 152 procedury sądowo-administracyjnej prowadziło do orzeczenia jak w sentencji .
/-/ D. Rzyminak- Owczarczak /-/P.Miładowski /-/M.Dybowski
MB
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło