II SA/Po 164/12

PostanowienieWSA w Poznaniu2012-04-06

Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych może zostać uwzględniony, jeśli skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku ich ponoszenia?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, jeśli skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku ich ponoszenia. Prawo pomocy w tym zakresie jest przyznawane tylko wtedy, gdy istnieje obowiązek uiszczenia kosztów. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata powinien zostać rozpoznany merytorycznie, biorąc pod uwagę sytuację majątkową, rodzinną i finansową strony.
Stan faktyczny
Skarżący K. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną po utracie pracy, utrzymując się z renty rodzinnej konkubiny. Po wezwaniu do uzupełnienia oświadczenia, przedłożył dokumenty potwierdzające dochody i wydatki, w tym alimenty na dziecko z pierwszego małżeństwa. Skarżący argumentował, że środki rodziny ledwo wystarczają na podstawowe potrzeby.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla K. B. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. 2. Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2012r wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. B. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie uposażenia postanawia 1. ustanowić dla K. B. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący K. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca oświadczył, że z dniem 30 listopada 2011r. został zwolniony z pracy i od tego czasu pozostaje bez pracy. Oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi z konkubiną i jej dwiema małoletnimi córkami. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest renta rodzinna konkubiny w wysokości 960 zł netto (1.038 zł brutto) miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności, ani wartościowych ruchomości. Skarżący wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) do uzupełnienia swojego oświadczenia o stanie majątkowym i finansowym oświadczył, że obecnie nie posiada żadnych źródeł utrzymania, poszukuje pracy i jest w trakcie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy. Skarżący przedłożył kserokopię PIT-11 za 2011r., z którego wynika dochód w wysokości [...] zł brutto. Konkubina otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 994 zł miesięcznie, drogą pocztową, zatem nie posiada rachunku bankowego. Na potwierdzenie powyższych okoliczności przedłożono dowody wpłaty świadczenia z ZUS oraz PIT 40-A za 2010 i 2011r., z którego wynika przychód konkubiny w wysokości [...] zł. Nadto wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzą działalności gospodarczej. Skarżący nie prowadzi rachunku bankowego od czasu, gdy nie otrzymuje wynagrodzenia. Nie posiadają nieruchomości, ani samochodu. Opłaty za mieszkanie pokrywają rodzice, gdyż skarżący korzysta z możliwości zamieszkiwania u nich. Nadto podał, że zobowiązany jest do uiszczania alimentów na dziecko z pierwszego małżeństwa w wysokości 200 zł miesięcznie (załączono kserokopię wyroku rozwodowego). Skarżący argumentował, że pieniądze, które otrzymuje konkubina z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb utrzymania jej, córek i skarżącego. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 1 d) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Stąd skarżący wnosząc skargę w przedmiocie uposażenia funkcjonariusza policji z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.). Wobec powyższego skarżący zwolniony jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 pkt 1 d) p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Skoro skarżący zwolniony z ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sadowych, zwolnienie od tych kosztów w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w tym zakresie (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.). Żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezpodstawne. Wnioskodawca złożył także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jego sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 §3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Czteroosobowa rodzina utrzymuje się jedynie ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Pomoc rodziny ogranicza się do umożliwiania zamieszkiwania w mieszkaniu rodziców. Wnioskodawca, jak i jego konkubina nie pracują. Wnioskodawca mimo, że poszukuje pracy nie może znaleźć zatrudnienia. Wysokość realnie otrzymywanych środków wskazuje w sposób oczywisty, że z trudem zaspokajają podstawowe potrzeby koniecznego utrzymania rodziny. Skarżący nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, czy majątkiem, z którego mógłby uzyskać dodatkowe środki na pokrycie honorarium profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa wskazuje, więc że nie ma możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia adwokata z wyboru. Przyznać zatem należało prawo pomocy w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 239 pkt 1d) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło