II SA/Po 164/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca A. K. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (k. 5 akt sąd.). We wniosku na formularzu PPF skarżąca wskazała jedynie, że obciążona jest kredytami hipotecznymi zaciągniętymi na budowę domu, które po śmierci męża jest zobowiązana spłacać samodzielnie. Argumentowała, że pozostałe środki w całości przeznacza na bieżące wydatki związane z opłatami rachunków zakupem żywności. Oświadczyła że nie posiada oszczędności. We wniosku wskazała, że sama prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni [...] m² o wartości [...] zł położony w D. oraz dwie działki budowlane o powierzchni [...] m² o wartości [...] zł i [...] m² o wartości [...] zł. Posiada samochód osobowy [...] o wartości [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz z renty rodzinnej w wysokości [...] zł miesięcznie. Podała, że koszty kredytów hipotecznych wynoszą [...] zł, kredytu na samochód – [...] zł, opłat za media [...] zł. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącej o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Skarżąca wyjaśniła, że zatrudniona jest na umowę o pracę w P. z wynagrodzeniem [...] zł brutto miesięcznie, ponadto po śmierci męża otrzymuje rentę rodzinną w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że innych źródeł dochodów nie posiada, nie prowadzi działalności gospodarczej. Na koncie bankowym nie posiada żadnych lokat. Posiada dom, w którym mieszka i dwie działki, które nie przynoszą dochodów i nie ponosi kosztów ich utrzymania. Wyszczególniła, że posiada trzy kredyty mieszkaniowe ze spłatą w 2026r., 2024r. i 2021r. i jeden gotówkowy ze spłatą w 2021r. Miesięczne koszty utrzymania skarżącej to opłaty za gaz [...] zł, prąd [...] zł, wodę [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, odbiór śmieci [...] zł, dojazdy do pracy samochodem [...] zł, utrzymanie samochodu [...] zł. Przedłożyła kserokopie dokumentów źródłowych: - umowy o pracę, - decyzji o przyznaniu renty rodzinnej, - PIT-11 za 2014r. z którego wynika, że z tytułu pracy uzyskała dochód w wysokości [...]zł - pisma z 2010r. w sprawie wysokości wynagrodzenia w kwocie [...]zł brutto miesięcznie, - dowodów uiszczenia opłat za media, - wyciągów z rachunku bankowego skarżącej za okres od 19 września 2015r. do 18 lutego 2016r. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że miesięczne salda z wyjątkiem stycznia ([...]zł) i lutego 2016r ([...]zł) były dodatnie. Z rachunku tego skarżąca dokonuje płatności za media średnio miesięcznie około [...] zł (prąd, gaz, śmieci, woda i ścieki, internet) oraz spłaca 5 kredytów, których miesięczne raty wynoszą łącznie około [...] zł. Ponosi dalsze koszty utrzymania (paliwo, żywność, środki chemiczne). Dokonuje także przelewów na rachunek syna M. w kwotach około [...] zł, [...] zł, [...] zł miesięcznie. Na rachunek wpływa jej wynagrodzenie za pracę w wysokości średnio około [...] zł miesięcznie, renta w wysokości [...] zł. Nadto skarżąca uzyskuje wpłaty na rachunek od rodziny ([...]zł we wrześniu 2015r., [...] zł w październiku, [...] zł w listopadzie, [...] zł w grudniu, [...] zł w styczniu 2016r.) oraz sama dokonuje wpłat na rachunek na kwotę około [...] zł w styczniu 2016r. i [...] zł w grudniu 2015r. Skarżąca wskazała, że z tytułu opłaty za śmieci ponosi koszt [...] zł miesięcznie, natomiast z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że za śmieci przelewa kwotę [...] zł, zatem za 5 osób. Nadto ze zwrotnego dowodu odbioru przesyłek sądowych wynika, że korespondencja kierowana do skarżącej została odebrana przez dorosłego domownika – synową "znaną osobiście doręczycielowi". Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania skarżącej i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem, nawet w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący składu rodziny skarżącej pozwala na przyjęcie, że wprawdzie skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, to jednak zamieszkuje razem z synem i jego rodziną, co skutkuje przynajmniej partycypacją syna w kosztach utrzymania domu i odciążeniem skarżącej od obowiązku poniesienia tych koniecznych wydatków w całości. Potwierdzają to wpłaty na rachunek skarżącej od syna P. i synowej W. w wysokości około [...] zł miesięcznie. Z oświadczeń skarżącej oraz przedłożonej przez nią dokumentacji źródłowej wynika, że środki jakimi skarżąca realne dysponuje wynoszą miesięcznie łącznie około [...] zł (wynagrodzenie za pracę, renta i wpłaty od rodziny), raty kredytów to [...] zł miesięcznie, opłaty za media to około [...] zł miesięcznie. Dochody jakie uzyskuje skarżąca pozwalają zatem na pokrycie wszystkich kosztów koniecznego utrzymania domu i skarżącej oraz wysokich rat kredytowych z tytułu zakupu domu, samochodu i kredytów konsumpcyjnych. Na pozostałe wydatki związane z zakupem żywności, środków czystości, odzieży, paliwa i utrzymania samochodu, a także innych kosztów pozostaje skarżącej do jej dyspozycji jeszcze miesięcznie około [...] zł. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca wykazała, że wszystkie swoje należności i zobowiązania reguluje terminowo i nie ma żadnych zaległości w regulowaniu tych płatności. Osiągane dochody pozwalają zatem na pokrycie wszystkich zobowiązań i wygospodarowanie wolnych środków. Może także skorzystać z doraźnego wsparcia rodziny. Z wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wynika także, że w dwóch miesiącach miała salda ujemne, zatem może korzystać z tzw. debetu w koncie, co oznacza, że ma możliwość uzyskania dodatkowych środków finansowych. Nadto skarżąca posiada dwie niezabudowane działki, które jako majtek nieruchomy stanowią źródło dodatkowego dochodu poprzez jego wydzierżawienie, czy sprzedaż. Podkreślić przy tym należy, że co do zasady posiadanie przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy majątku nieruchomego stanowi negatywną przesłankę zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż majątek ten stanowi dodatkowe źródło dochodu. Z istoty prawa pomocy wynika bowiem, że z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie osoby, które nie mają źródeł dochodu, czy majątku wykraczającego poza niezbędne koszty koniecznego utrzymania, a nie wszystkie zadeklarowane wydatki wnioskodawczyni. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych, zatem powinny być uiszczane zaraz po zaspokojeniu koniecznych bieżących wydatków utrzymania skarżącej. Wnioskodawczyni może także skorzystać ze wsparcia rodziny, z którą zamieszkuje. Skarżąca ma więc możliwości by wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych niniejszej sprawy, które nadto będą rozłożone w czasie. W tym stanie rzeczy brak podstaw do stwierdzenia, że sytuacja finansowa, rodzinna i majątkowa wnioskodawczyni nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska