II SA/Po 1642/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka / spr./ Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant sekr.sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki; o d d a l a s k a r g ę /-/ J.Wierchowicz /-/ G.Radzicka /-/ B.Drzazga Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G . decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania o nadanie na własność działki nr [...] o powierzchni 0,4549 ha położonej w B. gmina T. . W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że organ I instancji ustalił następujący stan faktyczny: A. P. zwróciła się z wnioskiem o nadanie na własność działki nr [...] o powierzchni 0,47 ha położonej w B.. Organ I instancji w postępowaniu ustalił, że działka nr [...] wchodziła w skład gospodarstwa rolnego rodziców wnioskodawczyni - M. i G. małżonków P.. Gospodarstwo to na wniosek właścicieli zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaopatrzenie emerytalne w trybie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. z 1977 r. nr 32 poz. 140) i to na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w T. z dnia [...]r. nr [...]. Przedmiotowe gospodarstwo posiadało powierzchnię 0,89 ha i składało się z dwóch działek: nr [...] o powierzchni 0,23 ha i nr [...] o powierzchni 0,66 ha. W punkcie 3 decyzji Naczelnika Miasta i Gminy T. przydzielono małżonkom P. do bezpłatnego użytkowania część działki nr [...] o powierzchni 0,11 ha, która obecnie ma numer [...] i część działki [...] o powierzchni 0,19 ha. Dla realizacji decyzji, protokołem geodezyjnym wyznaczono na działce [...] dwie działki - jedna o numerze [...] i tą przyznano małżonkom P. do dożywotniego użytkowania oraz działkę [...] wchodzącą w skład Państwowego Funduszu Ziemi. Działka nr [...] posiada obecnie nr [...], natomiast działkę nr [...] przedstawiciel Banku Gospodarki Żywnościowej w imieniu Skarbu Państwa aktem notarialnym z [...] 1983 r. nr rep. [...] sprzedał małżonkom F. . Obecnie działka nr [...] ma numer [...] i ma powierzchnię 0,4549 ha. Organ I instancji podkreślił, że z wniosku A. P. toczy się odrębne postępowanie o nadanie gruntów przydzielonych jej nieżyjącym rodzicom do dożywotniego użytkowania - łącznie 0,30 ha. Natomiast w przedmiocie żądania nadania działki określonej przez wnioskodawczynię nr [...] o powierzchni 0,47 ha, a faktycznie [...] o powierzchni 0,4549 ha, która od 1983 r. stanowi własność osoby trzeciej, z uwagi na brzmienie przepisu art. 118 ust. 3 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z1993 r. nr 71 poz. 342 ze zm.) uznając postępowanie za bezprzedmiotowe, na zasadzie art. 105 § 1 kpa organ I instancji umorzył. Rozpoznając odwołanie od decyzji I instancji, w którym skarżąca zarzuciła, że: decyzja Naczelnika Miasta i Gminy T. z [...]r. nr [...] była bezprawna, gdyż nigdy nie zrzekła się dziedziczenia, Bank Gospodarki Żywnościowej nie mógł skutecznie zbyć działki [...] na rzecz małżonków F., gdyż nie był właścicielem gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie podzieliło jej zarzutów i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Dokonując analizy przepisów art. 118 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1993 r. nr 71 poz. 342 ze zm.) organ uznał, że stan prawny nieruchomości czyni żądanie odwołującej bezprzedmiotowym, stąd zasadna była decyzja o umorzeniu postępowania. Organ podkreślił, że rodzice A. P. jako pełnoprawni właściciele gospodarstwa zadecydowali o jego losie, a decyzja Naczelnika Miasta i Gminy T. z [...]r. pozostaje w obrocie prawnym. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym w 1983 r., sprzedaży nieruchomości w imieniu Skarbu Państwa dokonał uprawniony organ działający na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. nr 17 poz. 71) i był nim Bank Gospodarki Żywnościowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu A. P. powtórzyła zarzuty z odwołania, kwestionując prawidłowość decyzji, w której mowa o przekazaniu gospodarstwa przez rodziców w zamian za rentę i zawarte w decyzji określenie, że nie ma następców prawnych po M. i G.P. , a także zakwestionowała rzetelność ustaleń, co do sprzedaży przez Skarb Państwa działki [...] małżonkom F.. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i nadanie jej na własność działki nr [...] o pow. 0,4549 ha. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zarzuty skargi sprowadzały się do kwestionowania uzasadnienia decyzji Naczelnika Miasta i Gminy T. z [...]r. nr [...] i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego wobec nabycia przez małżonków F. działki o numerze [...] o powierzchni 0,4549 ha. Zarzuty te są nieuzasadnione. Należy przede wszystkim podkreślić, że niniejsza sprawa nie dotyczy postępowania, którego istotą byłoby żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z 19.07.1978 r. i zarówno organy administracyjne, jak i Sąd nie mogły zająć się badaniem prawidłowości decyzji, która pozostaje w obrocie prawnym i dopóki nie zostanie wzruszona, określa ona stan faktyczny i prawny mający wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Ubocznie należy jedynie zauważyć, że o powodach takiego, a nie innego sformułowania uzasadnienia decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w T. mogły decydować nie tylko okoliczności obiektywne, lecz wręcz wola osób przekazujących gospodarstwo za rentę. Przekazanie gospodarstwa i jego przejęcie przez Skarb Państwa czyniło jego dysponentem Skarb Państwa, a skarżąca nie wykazała, że umowa sprzedaży nieruchomości osobie trzeciej dotknięta była skutkiem nieważności. Przepisy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. nr 7 poz. 25 ze zm.) w szczególności przepisy art. 118, które regulują możliwość żądania przyznania nieruchomości, którą określona osoba użytkuje po uprzednim przekazaniu gospodarstwa rolnego Państwu, dotyczą wyłącznie gruntów lub lokali, czy pomieszczeń gospodarskich, które pozostawiono we władaniu użytkowników bądź pozostających we władaniu następców prawnych tych osób, które przekazały gospodarstwo za rentę i wykluczają możliwość żądania zwrotu, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu, albo przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w ust. 1 do 2a art. 118 cytowanej ustawy. Brzmienie omówionego wyżej przepisu wyklucza więc żądanie zwrotu tej części nieruchomości - gospodarstwa rolnego, która została przejęta za rentę i nie pozostawiono jej w użytkowaniu osób przekazujących, bądź ich następców prawnych i żaden przepis nie reguluje podstaw do zwrotu nieruchomości przejętej za rentę w części w jakiej nie pozostaje we władaniu użytkownika bez względu na to, czy część ta w dalszym ciągu jest własnością Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, czy osoby trzeciej i to dopóty, dopóki decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego w zamian za rentę pozostaje w obrocie prawnym. Z tych też powodów organy administracji publicznej zbędnie odnosiły się do przepisów art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż działka o numerze [...] i powierzchni 0,4549 ha nie należy do tej kategorii gruntów, o których mowa w art. 118 ust. 1 - 2a, a wystarczającym powodem umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa była bezprzedmiotowość postępowania, bowiem brak było podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Ponieważ błędne przywołanie przepisów art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie miało ostatecznie wpływu na istotę sprawy, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ J.Wierchowicz /-/ G.Radzicka /-/ B.Drzazga MK