II SA/Po 1665/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Wojewody z dnia [...]lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej B. G.kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski JF W dniu [...] września 2001 r. B. G. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. uzyskując status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] września 2001 r. Na dzień rejestracji strona udokumentowała okres uprawniający do zasiłku w wymiarze 28 lat 7 miesięcy i 6 dni. Rozwiązanie ostatniej umowy o pracę nastąpiło z przyczyn dotyczących pracodawcy. 29 stycznia 2002 r. B. G. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...]lutego 2002 r. Kierownik PUP w P. orzekł o odmowie przyznania stronie uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego, a rozstrzygnięcie to decyzją z dnia [...]kwietnia 2002r. Nr [...] utrzymał w mocy Wojewoda Wlkp. W uzasadnieniach podjętych decyzji organy obu instancji wyjaśniły, iż strona nie spełnia żadnego z warunków wskazanych w art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.), bowiem zarówno w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r., jak i po tej dacie, nie osiągnęła wymaganego wieku oraz stażu uprawniającego do emerytury. Skargę B. G. na to rozstrzygnięcie rozpatrzył Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który wyrokiem z dnia (...) września 2002 r. sygn akt (...) uchylił decyzję Wojewody .W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na uchybienia formalne postępowania administracyjnego oraz na konieczność wskazania sposobu ustalenia okresu uprawniającego do nabycia przedmiotowego świadczenia. Powołując się na nowelizację przedmiotowej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która miała miejsce w dniu 17 grudnia 2001 r., Sąd wskazał na nowe brzmienie jej art. 37 lit. "l" i związaną z tym konieczność rozważenia możliwości uwzględnienia całego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych przy ustalaniu stażu zasiłkowego. Pismem z dnia [...]listopada 2002 r. B. G. zwróciła się do PUP w P. o rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, z uwzględnieniem wskazań wynikających z wyroku NSA. Do pisma strona załączyła dokumenty potwierdzające pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 14.02.1967 r. do 19.09.1972 r Decyzją z dnia [...]grudnia 2002 r. Nr [...] Wojewoda ponownie utrzymał w mocy decyzję Kierownika PUP z dnia [...] lutego 2002 r., którą orzeczono o odmowie przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, iż ocena uprawnień strony powinna zostać przeprowadzona w oparciu o przepisu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w ich brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r., w świetle brzmienia których przedmiotowe świadczenie jej nie przysługuje. Wskazując na wymogi określone w art. 37 k tej ustawy organ II instancji wyjaśnił, iż do dnia rozwiązania ostatniego stosunku pracy strona miała ukończone 50 lat, lecz nawet w przypadku uwzględnienia okresu nauki zawodu, którego wobec stosownej dokumentacji organ I instancji nie wliczył do stażu zasiłkowego, strona legitymowałaby się okresem uprawniającym do emerytury w wymiarze 34 lat i 8 miesięcy, nie osiągając wymaganego przez ustawę progu 35 lat. Analizując możliwość spełniania wymogów określonych w punktach 1- 4 art. 37 k przedmiotowej ustawy, Wojewoda wyjaśnił, z jakich przyczyn strona nie nabyła uprawnień w oparciu o wskazane przepisy. Jednocześnie organ II instancji wskazał na możliwość uzyskania przez stronę prawa do zasiłku przedemerytalnego (wniosek taki strona złożyła w dniu [...] grudnia 2002 r. i decyzją Kierownika PUP w P. z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] przyznano zasiłek przedemerytalny od dnia 30 stycznia 2002 r.). Decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2002 r. B.G. zaskarżyła do tut. Sądu, który postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. sygn. akt [...] skargę odrzucił z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. W międzyczasie decyzją z dnia [...]listopada 2002 r. Nr [...] organ I instancji przyznał B. G. status osoby bezrobotnej od dnia [...] listopada 2002 r., bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Strona dokumentowała okres podjęcia pracy w dniach od 18.06.2002 do 30.09.2002 r. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2003 r. B. G. zwróciła się do Wojewody z prośbą o rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego wskazując, iż w świetle przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. ma udokumentowany staż uprawniający do otrzymania świadczenia w wymiarze ponad 35 lat. Strona wskazała, które okresy uwzględniła obliczając staż zasiłkowy, w tym okres nauki w szkole zawodowej od 1.09.1966 r. do 24.03.1969 r., okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 25.03.1969 r. do 19.09.1972 r., okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 5.09.2001 r. do 14.03.2002 r. oraz okres pobierania zasiłku przedemerytalnego od 31.01.2002 r. B.G. podniosła, iż od tej daty winno jej przysługiwać świadczenie przedemerytalne. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) Kierownik PUP w P. orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego, analizując jej uprawnienia w aspekcie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. Organ wyjaśnił, iż po uwzględnieniu zeznań świadków potwierdzających pracę w rolnictwie łączny okres uprawniający do emerytury w przypadku strony wyniósłby 34 lata 7 miesięcy i 26 dni, zamiast wymaganych 35 lat, a do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn zakładu pracy strona legitymowała się okresem uprawniającym do emerytury w wymiarze 31 lat i 2 m-cy. Składając w terminie uprawniającym do złożenia odwołania pismo z dnia 13 maja 2003 r. B. G. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, wnosząc o doliczenie do stażu uprawniającego do otrzymania świadczenia przedemerytalnego okres pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnych oraz okres zatrudnienia podjętego w 2002 r., w łącznym wymiarze 3 i ½ miesiąca. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...], opartą na przepisach art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 58 poz. 514) Wojewoda. rozpatrzył pismo strony, uznając je za odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podjętej decyzji Wojewoda rozważył możliwość nabycia przez stronę uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego w oparciu o przepisy ustawy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2001 r. oraz przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2002. Organ wyjaśnił, iż rejestracja w PUP w dniu [...] września 2005 r. nakazuje rozpatrywać uprawnienia strony w aspekcie przepisów sprzed nowelizacji ustawy o zatrudnieniu o przeciwdziałaniu bezrobociu, natomiast spełnienie przez stronę wymogów obowiązujących od dnia 01 stycznia 2002 r. nie ma wpływu na jej sytuację prawną. Zdaniem Wojewody ponowna weryfikacja uprawnień skarżącej doprowadziłaby do odmiennej oceny tego samego stanu faktycznego, co naruszałoby zasadę nie działania prawa wstecz. Wskazując, iż intencją ustawodawcy było objęcie przepisami obowiązującymi do dnia 01 stycznia 2002 r. osób, które spełniały już wówczas warunki do uzyskania świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego, lecz nie zgłosiły się do rejestracji w PUP, Wojewoda wyjaśnił, iż w przypadku B.G. zastosowanie mają przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2001r., bowiem jej rejestracja w PUP nastąpiła w roku 2001. W skardze na powyższą decyzję B. G. wniosła o jej uchylenie, wskazując na nieprawidłowe ustalenie przez organy rozstrzygające sprawę okresu uprawniającego do otrzymania wnioskowanego świadczenia oraz wyjaśniając, iż w dniu rejestracji w PUP miała udokumentowany staż w wymiarze 34 lat i 8 miesięcy w tym ponad 28 lat w warunkach szkodliwych. Powołując się na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2002r. skarżąca zarzuciła organom rozstrzygającym sprawę nie zastosowanie się do zawartych w nim wskazań i w konsekwencji bezpodstawne pozbawienie jej prawa do otrzymywania świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn aniżeli wskazano w jej treści. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, zawartej w art. 16 k.p.a. Zasada wyrażona w tym przepisie wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2003 r. wydana została w sytuacji, gdy organ ten rozstrzygnął sprawę decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., która to decyzja wobec odrzucenia skargi wniesionej przez B. G. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2003 r. sygn. akt [...], ma przymiot decyzji ostatecznej i prawomocnej. Należy przy tym zważyć, iż w decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. Wojewoda rozpatrzył wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w oparciu o przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej dwóch brzmieniach, obowiązującej do dnia 31 grudnia 2001 r. oraz od 1 stycznia 2002 r., utrzymał bowiem w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2002 r., w treści której rozważono możliwość przyznania świadczenia w oparciu o przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2002 r., a w decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. organ rozpatrzył wniosek na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r., wskazując iż w sprawie należy stosować właśnie te przepisy. Jednocześnie w decyzji tej organ rozstrzygnął o niemożności zaliczenia do stażu okresu pobieranego zasiłku dla bezrobotnych oraz okresu wykonywania nauki zawodu, a ustalając staż zasiłkowy dysponował wnioskiem strony o zaliczenie do tego stażu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W świetle powyższego niedopuszczalnym było rozpatrzenie w trybie zwyczajnym kolejnego wniosku skarżącej, w którym nie wskazano żadnych nowych okoliczności uzasadniających zmianę stanowiska co do oceny jej uprawnień (strona wskazała na konieczność uwzględnienia do stażu uprawniającego do świadczenia tych samych okresów, które były znane organowi i co do których Wojewoda wypowiedział się w decyzji z dnia [...] grudnia 2002r.). Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż wobec zgłoszonego w odwołaniu wniosku o zaliczenie do stażu okresu 3 i ½ miesięcznego zatrudnienia w 2002 r., wniosek ten winien zostać rozpatrzony przez organ I instancji w trybie wskazanym w art. 235 kpa, z uwzględnieniem możliwości zmiany decyzji lub wznowienia postępowania (względnie odmowy zmiany decyzji lub odmowy wznowienia postępowania). W świetle powyższego w ramach niniejszego postępowania Sąd nie może dokonać oceny zasadności zarzutów skargi, dotyczących prawidłowości oceny przez organy rozstrzygające w sprawie braku spełnienia przez nią przesłanek do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Jak wyżej wskazano w tym zakresie w obrocie prawnym jest prawomocna decyzja organu II instancji z dnia [...]grudnia 2002 r., która nie podlega kontroli sądu w ramach tego postępowania, a jak wyżej wskazano kontroli takiej nie może również przeprowadzać Wojewoda w trybie zwyczajnym. Wyjaśnić jednakże należy, iż w decyzji tej organ zaliczył stronie do stażu uprawniającego do otrzymania świadczenia przedemerytalnego okres wykonywania nauki zawodu, wskazano bowiem, że strona legitymuje się stażem w wymiarze 34 lat i 8 miesięcy, natomiast organ nie wypowiedział się w kwestii zaliczenia do stażu okresu pracy w rolnictwie (łącznie 1 rok 8 miesięcy i 18 dni - po odliczeniu okresu nauki zawodu od dnia 25 marca 1969 r.), stąd również ta okoliczność winna zostać rozpatrzona przy rozważaniu możliwości zastosowania przepisu art. 235 k.p.a. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 tej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze negatywny charakter rozstrzygnięcia organów administracji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski jf