II SA/Po 168/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska Decyzją z dnia [...]r. , nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2007 (M.P. Nr 73 poz. 733), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego wymierzył L. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk drzew, rosnących na terenie działki nr [...], obręb nr [...] przy ul. [...] w O. W . W uzasadnieniu organ wskazał, iż za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, przepisy przewidują wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej. Organ wyjaśnił, iż w trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że wycinka drzew została wykonana na polecenie współwłaścicielki tejże nieruchomości – L. K., która nie posiadała wymaganego zezwolenia na usunięcie drzew oraz że na podstawie oględzin terenu działki nr [...] i pniaków, pozostałych po ściętych drzewach stwierdzono, że z terenu tejże działki usunięto [...] drzewa. Organ podniósł, iż brak kłód uniemożliwił identyfikację gatunków usuniętych drzew oraz wykonanie pomiarów obwodów pni na wysokości 1,30 m. W takim przypadku art. 89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody przewiduje wyliczenie obwodów pni na podstawie najmniejszych promieni pni i pomniejszenie wyliczonych obwodów o 10%. Organ wskazał, iż ww. okolicznościach dokonano komisyjnych pomiarów pni na wysokości ścięcia oraz w celu ustalenia rodzajów usuniętych drzew, pobrano ze wszystkich pniaków wycinki drewna na podstawie których rzeczoznawca ustalił nazwy rodzajowe usuniętych drzew. Organ wyjaśnił, iż ustalenia rzeczoznawcy stanowiły podstawę wyboru odpowiedniej stawki jednostkowej dla każdego z usuniętych drzew. Zgodnie z sugestią rzeczoznawcy, w przypadku klonów, z uwagi na niemożność ustalenia jego gatunku, zastosowano stawkę najniższą, przewidzianą dla klonu jesionolistnego. Organ podniósł, iż przepisy nie zawierają stawki opłat dla gatunku bez czarny. Wskazują jednak, że stawkę za usunięcie drzew z rodzajów i gatunków innych niż określone w załączniku do rozporządzenia ustala się jak dla drzew o podobnej wartości przyrodniczej, wymienionych w tym załączniku. Przyjęto zatem, że wartość przyrodnicza bzu czarnego jest zbliżona do drzew, dla których określono stawkę opłaty, wynoszącą [...] zł. Wyliczenie wysokości należnej kary administracyjnej za usunięcie drzew organ przedstawił w załączniku do decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła L. K. podnosząc, iż była nieświadoma, że aby wyciąć samosiejki, które rosły bez opieki około 20 lat należało wystąpić z pismem do Urzędu Miasta. Odwołująca się podniosła również, że w związku z uzyskaną informacją, iż Urząd Miasta zamierza przystąpić do rozbiórki budynku znajdującego się na posesji, postanowiła uporządkować jej teren aby ciężki sprzęt mógł na nią wjechać. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż ustawa o ochronie przyrody w art.83 ust. 1 wyraźnie określa, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. O zezwolenie na usunięcie drzew występuje posiadacz nieruchomości, który w sytuacji gdy nie jest właścicielem winien przedstawić zgodę właściciela. W myśl art. 88 ust.1 pkt 2 ustawy podmiot legitymowany do uzyskania zezwolenia, podlega karze usuwając drzewa właśnie bez stosownego zezwolenia. SKO wskazało, iż uzyskiwania zezwolenia nie wymaga jedynie, według zapisu ust.6 art. 83 ustawy usuwanie drzew lub krzewów: w lasach, na plantacjach drzew i krzewów, owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, których wiek nie przekracza 5 lat, z wałów przeciwpowodziowych, utrudniających widoczność sygnalizatorów i pociągów oraz stanowiących przeszkody lotnicze. Zdaniem organu powyższym wyłączeniem nie są objęte tzw. samosiejki drzew, a nadto nie wyłącza odpowiedzialności nieznajomość obowiązujących przepisów prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła L.K. zarzucając jej naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązku spoczywającego na organie wydającym decyzję w zakresie prawidłowych ustaleń dotyczących naruszenia prawa przez skarżącą. Skarżąca podniosła, iż w zakresie działań dotyczących przedmiotowej nieruchomości była w stałym kontakcie z pracownikami Urzędu Miasta oraz że Prezydent Miasta wyznaczył termin ostatecznej rozbiórki budynku oraz uporządkowanie terenu najpóźniej do końca grudnia 2007 r. Ponadto skarżąca podała, iż w lipcu 2007 r. w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu Miasta A. W. została poinformowana o konieczności uporządkowania terenu włącznie z wycięciem drzew oraz że w razie bezczynności w tym zakresie to Urząd Miasta podejmie działania mające na celu uporządkowanie terenu, którymi zostanie obciążona. Skarżąca wskazała, iż pracownicy Urzędu nigdy nie poinformowali jej o konieczności uzyskania zezwolenia. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, iż przy rozpoznawaniu sprawy organy nie uwzględniły, że przedmiotowa posesja była zarośnięta, zaniedbana, a drzewa tam rosnące były samosiejkami, które stanowiły istotne zagrożenie dla przechodniów i gromadzących się tam bezdomnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach świadczy o zaniedbaniu terenu. Zdaniem organu wezwanie stosownych władz do usunięcia powyższych zaniedbań nie zwalnia skarżącej z odpowiedzialności za usunięcie drzew. Stan posesji mógłby być podstawą do ewentualnego wyrażenia przez organy zgody na usunięcie części drzew, nie może jednak usprawiedliwiać dokonanej wycinki i wyłączać odpowiedzialności skarżącej. Na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze. Podstawę prawną wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia stanowią przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 poz. 880 ze zm.). Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Natomiast z art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody wynika, iż przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew, których wiek nie przekracza 5 lat. Zatem do wycięcia drzew, których wiek nie przekracza 5 lat nie jest wymagane zezwolenie i tym samym nie ma możliwości nałożenia kary za wycięcie drzewa, którego wiek nie przekracza 5 lat. Z powyższej regulacji wynika, iż ustalenie wieku wyciętych drzew jest istotną przesłanką wymierzenia kary za ich wycięcie bez zezwolenia. W niniejszej sprawie zarówno organ I jak i II instancji nie poczyniły żadnych ustaleń, co do wieku drzew objętych wycinką czym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 7, 77 i 80 kpa wynika, iż organ administracji winien podjąć wszelkie kroki w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dokonać oceny udowodnienia danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ze sporządzonych protokołów z wizji lokalnych wynika jedynie, że organ przy obliczaniu wyciętych drzew nie wziął pod uwagę drobnych pozostałości których wymiary świadczą, że pochodzą z roślin w wieku poniżej 5 lat (protokół z dnia [...]lipca 2007 r. oraz [...] sierpnia 2007 r. ). Organ w żadnym miejscu nie wskazał, iż przy przyjęciu wieku drzew korzystał z takiej, a takiej metody np. metody obliczania wieku drzew na podstawie słojów-przyrostów rocznych, określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów opracowanych przez prof. L. M. oraz że pracownicy obecni na wizji posiadali specjalistyczną wiedzę w tej dziedzinie. Zdaniem Sądu w sprawie wycinki drzew bez wymaganego zezwolenia, kiedy to możliwość nałożenia tej kary jest uzależniona m.in. od wieku drzewa, nie jest wystarczające stwierdzenie, że nie wzięto pod uwagę drobnych pozostałości których wymiary świadczą, że pochodzą z roślin w wieku poniżej 5 lat. Organ powinien w uzasadnieniu decyzji wyraźnie wskazać dlaczego przyjął, iż to konkretne drzewo ma więcej niż 5 lat. Z uwagi na brak przedstawienia szczegółowego sposobu obliczenia wieku poszczególnych drzew brak jest możliwości weryfikacji przyjęcia przez organ takich ustaleń. Organy w toku postępowania ustaliły jedynie obwody drzew, natomiast nie ustaliły ilości słojów - przyrostów rocznych poszczególnych wymienionych w protokole drzew, które pozwoliłyby następnie szacunkowo określić wiek poszczególnych drzew przy zastosowaniu m.in. metody określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów, która mogła znaleźć w sprawie zastosowanie wobec dysponowania informacjami o obwodach pni poszczególnych drzew. Po ustaleniu wieku poszczególnych drzew organ administracji publicznej w uzasadnieniu decyzji powinien wyraźnie określić jaką metodę zastosował dokładnie ją opisując, a ponadto powinien wskazać precyzyjność zastosowanej metody. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż przy rozpoznawaniu sprawy organy nie uwzględniły, że przedmiotowa posesja była zarośnięta, zaniedbana, a drzewa tam rosnące były samosiejkami, które stanowiły istotne zagrożenie dla przechodniów i gromadzących się tam bezdomnych wskazać należy, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności za wycinkę drzew bez wymaganego zezwolenia. Zauważyć należy, iż ww. okoliczności są brane pod uwagę przy wydawaniu zezwolenia na wycinkę drzew oraz przy ustalaniu opłaty za usuwanie drzewa. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi. Z powyższego nie wynika, że usuwanie takich drzew bez zezwolenia nie jest deliktem administracyjnym i nie podlega pieniężnej karze administracyjnej. Organ administracji publicznej ponownie rozpoznając sprawę winien dokonać ustaleń wieku poszczególnych drzew czemu następnie da wyraz w należycie sporządzonym uzasadnieniu wskazując m.in. zastosowaną metodę obliczenia wieku drzew, źródło informacji na temat tej metody oraz opisując sposób obliczenia wieku drzewa. W tym miejscu zauważyć należy, iż z art. 84 § 1 kpa wynika, że w sytuacji gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Zdaniem Sądu ustalenie wieku drzew na podstawie ich obwodu wymaga wiedzy specjalnej. Nie można wykluczyć, iż pracownicy organu posiadają ww. wiadomości specjalne, co pozwoli im na ustalenie wieku drzew to jednakże w sytuacji kwestionowania przez stronę powyższych ustaleń, organ winien powołać biegłego. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy obu instancji wydały decyzje bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających zasadnicze znaczenie w sprawie, czym naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, co skutkowało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa, orzeczeniem jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa. /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska BR