II SA/Po 169/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę (...),- zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/W. Batorowicz /-/B. Kamieńska /-/ M. Kwiecińska W dniu (...) 2007 r. Prezydent Miasta P. wydał decyzję nr (...) w przedmiocie cofnięcia G. Ch. uprawnienia (do prowadzenia pojazdów) kategorii A, B, B+E, C, C+E - dokument nr (...), druk nr: (...). Decyzja ta została wysłana na adres: P. ul (...) i została odebrana przez L. Ch. - córkę skarżącego. Po przekazaniu przesyłki pocztowej skarżącemu, wniósł on w dniu (...) 2007 r., przy pomocy pełnomocnika procesowego, odwołanie od wyżej wymienionej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., w której wskazał, że zaskarżoną decyzję doręczono mu w dniu (...) 2007 r. W piśmie tym pełnomocnik wskazał jako adres zamieszkania skarżącego P. ul. (...). Organ II instancji po zapoznaniu się z odwołaniem skarżącego postanowieniem z dnia (...) 2007 r. (...) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) 2007 r. Pismem z dnia (...) 2007 r. G. Ch., działając poprzez swojego pełnomocnika, skierował do organu II instancji wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dowołania od decyzji organu I instancji z dnia (...) 2007 r., w którym wskazał, iż zamieszkuje w P. przy ul. (...) i pod tym adresem odbiera korespondencję, zaś w domu przy ul. (...) jedynie odwiedza córkę L. Ch., "(...) która czasami odbiera niektóre listy adresowane do ojca (...)", gdzie skarżący faktycznie nie zamieszkuje od kilku miesięcy. W dniu odebrania przesyłki – (...) 2007 r. - córka skarżącego zapomniała poinformować go o odebraniu przesyłki pocztowej zawierającej wyżej wymienioną decyzję. Przekazała ją ojcu dopiero w dniu (...) 2007 r. i błędnie poinformowała, że odebrała ją właśnie w tym dniu. Skarżący podniósł, iż doręczenie przedmiotowej decyzji w dniu (...) 2007 r. nie było prawidłowe, gdyż nie mieszka razem z córką i nie jest jej domownikiem i za datę jej doręczenia uznać należy co najwyżej dzień (...) 2007 r. Postanowieniem z dnia (...) 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż art. 58 § 2 kpa wymaga złożenia wniosku o przywrócenie terminu jednocześnie z dokonaniem czynności, dla której określony był termin, w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ wskazał, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie miesiąca od daty wniesienia odwołania, a ponadto, że z pism akt sprawy wynika, iż G. Ch. zamieszkuje na ul. (...). Pismem z dnia (...) 2008 r. G. Ch., działając poprzez swojego pełnomocnika, wniósł skargę na postanowienie organu II instancji wydane po rozpatrzeniu w dniu (...) 2007 r. sprawy z jego odwołania, którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) 2007 r. W skardze zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: art. 43 kpa poprzez przyjęcie, iż doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji nastąpiło w sposób prawidłowy, mimo iż orzeczenie to zostało przekazane osobie, która nie zamieszkuje z adresatem nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego; art. 89 § 2 kpa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie przyczyn uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej w formie doręczenia zastępczego; art. 124 § 1 kpa poprzez niezawarcie w treści orzeczenia daty jego wydania. Ponadto podniósł zarzut oparcia postanowienia na błędnym ustaleniu, że decyzja została doręczona w sposób prawidłowy. Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do dalszego prowadzenia oraz o rozstrzygnięcie o kosztach sądowych i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż organ II instancji błędnie przyjął, iż L. Ch. jest uprawniona do odbierania przesyłek adresowanych do skarżącego, mimo że nie jest domownikiem skarżącego. Powołując się na brzmienie art. 43 kpa skarżący podkreślił, iż status domowników adresata pisma mają zamieszkujący w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci. Zaś przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została wysłana na adres, pod którym skarżący nie zamieszkuje od szeregu miesięcy, mimo iż jest tam zameldowany. Skarżący podniósł, iż w chwili doręczania mu decyzji zamieszkiwał i nadal zamieszkuje w P. przy ul. (...), a w domu przy ul. (...) skarżący jedynie okazjonalnie odwiedza córkę i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. W ocenie skarżącego SKO przed wydaniem orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia dowołania winno przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wezwać skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie powodów uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż co do zasady Sąd podziela poglądy Kolegium dotyczące zasad doręczania pism wynikających z art. 43 kpa, jak i nie kwestionuje faktu, iż między innymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik skarżącego wskazał jako adres zamieszkania ul. (...) w P. Trzeba jednakże podkreślić, iż okoliczności sprawy pozostawiają wątpliwość co do tego, gdzie rzeczywiście zamieszkiwał skarżący w dacie odebrania przez L. Ch. decyzji od której skarżący wniósł odwołanie. Akta sprawy administracyjnej zawierają bowiem nie tylko oświadczenie skarżącego i jego córki, iż od (...) 2007 r. nie zamieszkuje on pod adresem ul. (...), gdzie jest zameldowany, ale i wniosek Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia (...) 2006 r. o skierowanie skarżącego na badanie sprawności fizycznej i psychicznej, na którym umieszczono odręczne zapiski: obok adresu ul. (...) prawdopodobnie "pobyt czasowy", a pod drukowaną treścią pisma "pobyt stały P. - (...) (k. 1 akt administracyjnych). W ocenie Sądu organ odwoławczy procedując w przedmiocie stwierdzania nieterminowego wniesienia środka odwoławczego powinien szczególnie wnikliwie zbadać okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. Powyższa dbałość jest uzasadniona zasadą dwuinstancyjności oraz art. 138 kpa wyrażoną w art. 15, zgodnie z którą każda sprawa powinna zostać dwukrotnie rozpatrzona przez organ administracji, a postępowanie przed organem odwoławczym jest co do zasady postępowaniem merytorycznym. Pozbawienie skarżącego możliwości takiego merytorycznego rozpatrzenia sprawy powinno być poprzedzone wyczerpująca analizą okoliczności faktycznych pod kątem wyczerpania ustawowych przesłanek stwierdzenia wniesienia odwołania po terminie. Pominięcie przez SKO okoliczności, które mogą wskazywać, iż już w momencie wszczęcia postępowania zachodziła wątpliwość co do miejsca zamieszkania skarżącego, a uwypuklenie tylko tych, które przemawiają za prawidłowością doręczenia pod adresem zameldowania, prowadzi do wniosku, iż organ II instancji nie zebrał w sposób wystarczający materiału dowodowego i nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, w konsekwencji nie ocenił dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jak i nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. Tym samym organ wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Niewątpliwie naruszenie powyższych przepisów prawa procesowego uznać należy za istotne, skoro wydane w postępowaniu wstępnym z art. 134 kpa orzeczenie zamknęło skarżącemu drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. To z kolei uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd nie jest uprawniony do przeprowadzenia dowodów i poczynienia ustaleń odnoszących się do stanu fatycznego sprawy, zatem nie może również ocenić wiarygodności oświadczeń skarżącego i jego córki. Wobec tego Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy winno ocenić wszystkie zebrane dowody - a także przeprowadzić dalsze, służące weryfikacji oświadczeń skarżącego i jego córki - w celu ustalenia, jaki jest faktyczny adres skarżącego i czy zmienił on adres w toku postępowania oraz kiedy rzeczywiście otrzymał decyzję organu I instancji. W razie potrzeby organ winien przeprowadzić rozprawę. Powyższe jest niezbędne dla ustalenia, czy dokonane doręczenie ma skutek prawny (art. 41 kpa). W razie ustalenia, iż rzeczywiście skutek taki mogło wywołać doręczenie pod adresem zameldowania, niezbędne będzie rozważenie, czy doszło do skutecznego doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 43 kpa - w tym wypadku czy zostały spełnione przesłanki w postaci doręczenia pisma dorosłemu domownikowi wspólnie zamieszkującemu z adresatem, który podjął się oddania pisma. W takiej sytuacji pozostałoby do rozstrzygnięcia, czy datą doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji jest dzień (...) 2008 r. (dzień doręczenia pisma domownikowi), czy też dzień faktycznego oddania pisma adresatowi (według strony (...). Dopiero jednoznaczne wyjaśnienie powyższych okoliczności i ustalenie daty doręczenia skarżącemu przedmiotowej decyzji pozwoli na stwierdzenie, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Z wymienionych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona czynność nie może być wykonana. W.Batorowicz B.Kamieńska M.Kwiecińska MK