II SA/Po 1703/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Słupczyński (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska Protokolant: ref. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 05 listopada 2004r. sprawy ze skargi H.Sz. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r nr [...] /-/ M. Kosewska /-/R. Słupczyński /-/ B. Sokołowska Wyrokiem z dnia 19.06.2001r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. , którą odmówiono stwierdzenia u H. Sz. choroby zawodowej – raka krtani ( sygn. akt II SA/Po 548/00 ). W motywach rozstrzygnięcia podano, że organy administracji I i II instancji nie uzasadniły w swoich decyzjach, na jakiej podstawie ustalono, że czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy H. Sz., nie mogły spowodować u niego nowotworu krtani. Bezsporny jest bowiem fakt, iż w okresie od 20.07.1965r. do 30.11.1991r. pracował on w Spółce A na stanowisku pracy narażonym na kontakt z czynnikami rakotwórczymi (benzen, oleje mineralne słabo rafinowane). Stwierdzono jedynie, że w przypadku benzenu organem krytycznym, narażonym na rozwój choroby nowotworowej, jest wyłącznie szpik kostny, a dla olejów mineralnych takimi organami są skóra, płuca i pęcherz moczowy. Organy administracji nie odniosły się również do wydanych w sprawie orzeczeń medycznych: Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w P. z dnia [...]r. ( potwierdzającego pobyt H.Sz. na obserwacji w związku z podejrzeniem choroby zawodowej ) oraz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P.z dnia [...]r., którym stwierdzono iż zdiagnozowany u niego guz krtani został wywołany przez działanie benzenu. Ponadto Sąd zarzucił organom administracji brak pouczenia H.Sz. o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie badania medycznego drugiego szczebla. Ponieważ z wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. orzeczenia medycznego pierwszego szczebla wynikało, że występujące u skarżącego schorzenie jest chorobą zawodową, organy inspekcji sanitarnej powinny szczegółowo wyjaśnić, dlaczego przyjęły odmienne stanowisko. Sąd zobowiązał je – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – do ustalenia i wyjaśnienia sprzeczności wynikających z uzasadnienia decyzji a wydanym w sprawie orzeczeniem lekarskim. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...]r. stwierdził ponownie u H. Sz. brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – raka krtani. W uzasadnieniu podniósł, że Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wydał w dniu [...] r. ( w ramach trybu odwoławczego ) orzeczenie lekarskie, którym odmówiono uznania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem H. Sz. a warunkami jego pracy. Diagnoza powyższa została wydana przy tym w oparciu o " dostępne aktualne czasopiśmiennictwo ", z którego wynikać ma, iż benzen i pary olejów mineralnych nie są czynnikiem etiologicznym nowotworów krtani W odwołaniu od tego orzeczenia H. Sz. wniósł o przebadanie go również pod kątem innych schorzeń, mogących mieć związek z wykonywaną przez niego pracą zawodową. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując argumentację przedstawioną przez organ I instancji. Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone przez H. Sz. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który – jak należy domniemywać z treści skargi – wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji. Powtórnie podniósł on, iż występujące u niego schorzenia mają związek z pracą wykonywaną w szkodliwych warunkach. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje: Skarga wniesiona przez H. Sz. okazała się uzasadniona. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. (Dz. U. nr. 65, poz. 294 z późn. zmian. ). Zgodnie z treścią przepisu § 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Do stwierdzenia istnienia takiej choroby niezbędne jest zatem łączne wystąpienie dwóch przesłanek – lekarskie rozpoznanie choroby umieszczonej w wykazie chorób zawodowych oraz określony związek przyczynowy choroby objętej wykazem z warunkami wykonywanej pracy. Właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie orzeczenia wydanego przez placówkę służby zdrowia upoważnioną ( zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia ) do rozpoznania takiej choroby oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W związku z treścią powyższych przepisów w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Najwyższego Sądu Administracyjnego ( patrz m.in. wyroki SN z dnia 19.07.1984r. - sygn. II PRN 9/84 i z dnia 03 lutego 1999r. – sygn. III RN 110/98 ) utrwalony jest pogląd o istnieniu domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, jeżeli stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. W tym zakresie inspektora sanitarnego, prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej, obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego, a w szczególności przepis art. 77 § 1 kpa. Reguły te dotyczą także oceny dowodu z orzeczeń lekarskich, które muszą nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa – nie mogą ograniczać się do ostatecznej konkluzji, ale powinny w sposób wyczerpujący wyjaśniać wszelkie występujące w sprawie wątpliwości. Orzeczenia takie muszą być zatem umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, sanitarnych organów orzekających, a także dla Sądu , który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydanie na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem ( patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.04.1998r., sygn. I SA 2074/97 ). Orzeczenie lekarskie placówki medycznej drugiego stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...]r. ( k. 52 akt administracyjnych ), będące podstawą wydania decyzji organów administracji, nie spełnia w ocenie Sądu powyższych wymogów. Z jego uzasadnienia nie wynika bowiem w sposób jednoznaczny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że zdiagnozowany u skarżącego nowotwór krtani nie ma żadnego związku z narażeniem na pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia ( benzen, oleje mineralne ). Organ medyczny ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, iż brak takiego związku wynikać ma z " danych literaturowych " i " aktualnego piśmiennictwa ". Diagnoza powyższa została przy tym wydana tylko na podstawie dokumentacji placówki orzeczniczej pierwszego stopnia, bez przeprowadzenia dodatkowego badania H. Sz.. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy sanitarne I i II instancji nie miały wystarczających podstaw do ustalenia na podstawie powyższego orzeczenia lekarskiego, iż choroba H.Sz. nie ma z pewnością związku z wykonywaną przez niego pracą, tym bardziej, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym stwierdzono fakt zatrudnienia go na stanowisku pracy związanym z narażeniem na kontakt z ewidentnymi czynnikami rakotwórczymi (benzen, oleje mineralne) i jest to okoliczność bezsporna w przedmiotowej sprawie. Przy istniejących wątpliwościach, wynikających z braku szczegółowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, inspektor sanitarny winien wystąpić o uzupełnienie opinii w odpowiednim zakresie (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.04.1996r. , sygn. SA/Ka 18/95).Uzasadnienie takie stanowi bowiem element niezbędny do wydania prawidłowej decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia ( odmowy stwierdzenia ) choroby zawodowej. Organ administracyjny może też zwrócić się do innej uprawnionej jednostki organizacyjnej celem wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej (wyrok NSA z dnia 09.05.1985r., sygn. I SA 980/84). Uzupełnienie powyższego orzeczenia medycznego jest niezbędne tym bardziej, że Naczelny Sąd Administracyjny - przekazując sprawę do ponownego rozpoznania - wskazał na konieczność ustosunkowania się przez organy inspekcji sanitarnej do orzeczenia placówki medycznej pierwszego stopnia - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Pile z dnia [...]r., które potwierdziło związek pomiędzy zdiagnozowanym u skarżącego guzem krtani a jego pracą związaną z narażeniem na działanie czynników rakotwórczych (k. 21 akt administracyjnych). Orzeczenie organu medycznego pierwszego stopnia było zatem niewątpliwie korzystne dla skarżącego (wskazywało bowiem na istnienie związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy), wobec czego odmienne w treści orzeczenie placówki medycznej drugiego stopnia oraz wydane na jego podstawie decyzje organów inspekcji sanitarnej I i II instancji winny być uzasadnione w przekonujący i wyczerpujący sposób. Organy administracji winny również ustosunkować się do sprzeczności wynikających z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, albowiem organ I instancji odniósł się do tej kwestii zbyt lakonicznie ( stwierdzając jedynie, iż diagnoza placówki pierwszego stopnia jest niezgodna z ustaleniami " przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dostępnej literatury oraz stanowiska instytutu naukowo – badawczego " ), a organ odwoławczy nie ustosunkował się do niej w ogóle. Ponieważ przyjęcie przedmiotowego orzeczenia medycznego organu drugiego szczebla za podstawę rozstrzygnięcia naruszyło przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy , zaskarżone decyzje organu II i I instancji podlegały uchyleniu. Rozpoznając sprawę ponownie organ inspekcji sanitarnej I instancji uzupełni postępowanie dowodowe, zobowiązując Instytut Medycyny Pracy w Łodzi do szczegółowego uzupełnienia orzeczenia z dnia 28.12.2001r., poprzez wyczerpujące wyjaśnienie, dlaczego wystąpienie nowotworu krtani nie mogło być spowodowane działaniem przedmiotowych czynników rakotwórczych . Dopiero tak uzupełnione postępowanie dowodowe będzie podstawą do stwierdzenia, czy schorzenie H. Sz. zostało spowodowane warunkami istniejącymi w środowisku pracy, czyli narażeniem na działanie czynników rakotwórczych w postaci benzenu i olejów mineralnych. Ponieważ z przedstawionych powyżej powodów skarga okazała się uzasadniona, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr.153, poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 z późn. zmian. ) orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji . /-/ M. Kosewska /-/ R. Słupczyński /-/ B. Sokołowska