II SA/Po 1718/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Bożena Popowska As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak /spr/ Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia[...] . nr[...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz skarżącej K. N. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ B.Popowska TZ/ Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca K. N. wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie zasiłku celowego na zakup pościeli i bielizny pościelowej, w uzasadnieniu wniosku wskazując na trudną sytuację materialną, własną chorobę oraz inwalidztwo męża. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Rady Miejsko-Gminnej w K. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz załączonej do wniosku dokumentacji o dochodach rodziny ustalono, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, a łączny dochód jej rodziny wynosi 693,09 zł. Dochód ten przekracza kwotę 691 zł, ustaloną zgodnie z art. 4 ust. 1 przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 z 1998 r. poz. 414) jako kryterium dochodowe dla tej rodziny. Organ I instancji wyjaśnił ponadto, iż z zasiłków celowych korzystają osoby, które nie posiadają dochodu lub dochód niższy od kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej, a ograniczone możliwości finansowe Ośrodka nie pozwalają udzielać pomocy rodzinom, których dochód przekracza ustalone minimum. Składając odwołanie od powyższej decyzji skarżąca nie zgodziła się z jej treścią, wskazując, iż udokumentowane przez nią wydatki, ponoszone przez nią oraz męża w związku z koniecznością zakupu lekarstw dowodzą, że osiągany dochód rodziny nie zapewnia zaspokojenia jej potrzeb. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podkreślając uznaniowy charakter zasiłków celowych oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Organ II instancji wyjaśnił, iż z dniem 1 czerwca 2002 r. zmianie uległy kryteria finansowe upoważniające do korzystania z środków pomocy społecznej, stąd być może skarżąca będzie spełniała warunki uprawniające do podejmowania starań o uzyskanie zasiłku. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, przytaczając argumentację, którą zawarli w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz dodatkowo podnosząc, iż w wyniku działań pracowników Ośrodka w K. bez własnej woli poddana została leczeniu w szpitalu psychiatrycznym w K. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. skarżąca wyjaśniła, iż jej sytuacja materialna ulegnie pogorszeniu, ponieważ przed tygodniem zmarł jej mąż. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło, iż w dacie wydania decyzji przez organ I instancji dochód rodziny skarżącej przekraczał dopuszczalne kryterium, a wraz ze zmianą wysokości dochodów uprawniających do korzystania ze świadczeń, może ponownie wystąpić o przyznanie zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.) organ odwoławczy orzeka według stanu prawnego i faktycznego ustalonego w dniu wydania decyzji drugiej instancji. Z tego względu organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie w sprawie przyznania zasiłku celowego, jest obowiązane przyjąć jako podstawę kryterium dochodowe na osobę w rodzinie z uwzględnieniem waloryzacji określonych kwot według stanu obowiązującego w dniu orzekania. Zgodnie z art. 138 § 3 k.p.a., który to przepis obowiązywał w dniu rozstrzygania sprawy przez organ II instancji, organ odwoławczy obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy uwzględni odwołanie, a jednocześnie sposób rozstrzygnięcia sprawy przepisy prawa pozostawiają uznaniu organu jednostki samorządu terytorialnego. Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, ustalana jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 cyt. ustawy. Z akt sprawy wynika, że na etapie rozstrzygania sprawy przez organ II instancji skarżąca wymogi te spełniała. Pomimo tego, z naruszeniem przepisów art. 7 oraz 77 §1 k.p.a., organ II instancji dokonał oceny merytorycznej sprawy z pominięciem zmiany wysokości kryteriów dochodowych uprawniających do korzystania z środków pomocy społecznej, która nastąpiła z dniem 1 czerwca 2002 r. Rozpoznając sprawę organ II instancji błędnie przyjął, iż zmiana wysokości kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, która nastąpiła po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed rozpatrzeniem odwołania skarżącej, nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, wskazująca jednocześnie, iż w takiej sytuacji skarżąca może wystąpić z nowym wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym według wskazań art. 2 ust. 4, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Warunkiem przyznania tego zasiłku jest spełnianie przez osoby lub rodziny ubiegające się o jego otrzymanie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy. Przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza określonych kwot, podlegających waloryzacji zgodnie z zasadami określonymi w art. 35a tej ustawy. Na dzień wydania decyzji przez organ I instancji kryterium to dla rodziny skarżącej wynosiło 691 zł., natomiast dochód tej rodziny, ustalony z uwzględnieniem dochodów jej oraz jej męża, wynosił 693 zł. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. (M.P. Nr 19 poz. 338) wskazane kryterium dochodowe zostało podwyższone i dla rodziny skarżącej wynosiło 712 zł., co wobec niższych dochodów rodziny skarżącej uprawniało ją do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie organ II instancji nie mógł rozstrzygnąć sprawy merytorycznie, ponieważ ustawa o pomocy społecznej sposób rozstrzygnięcia sprawy przyznania zasiłku celowego pozostawia uznaniu organu samorządowego, orzekającego w I instancji. W takiej sytuacji organ II instancji, stwierdziwszy zmianę przepisów prawa, mających wpływ na przyznanie świadczenia, może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W niniejszej sprawie organ II instancji wymogów tych nie zachował, rozpatrując sprawę merytorycznie, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, czym naruszył przepisy prawa materialnego oraz procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. nr [...]. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając sprawę ponownie organ pomocy społecznej orzekający zobowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe, przeprowadzając wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej, dokonać wyczerpujących ustaleń faktycznych i prawnych, dotyczących okresu z daty wniesienia wniosku, a następnie rozpatrzyć zebrany materiał dowodowy i podjąć stosowną decyzję. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/B. Popowska TZ/