II SA/Po 173/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lipca 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2010r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę. /-/W. Batorowicz /-/ B. Drzazga /-/ M. Kwiecińska Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. Filia [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] nie przyznał K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie szczegółowo wymienionych kosztów artykułów: lekarstw, kurtki, piżamy, tarczy do pilarki, żarówki, pasa do szlifierki, karty telefonicznej oraz opłacenia kosztów usługi stomatologicznej w [...] 2009 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powyżej opisane potrzeby K. K. zgłosił podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz składając stosowne wnioski w dniach: 6, 9, 12 i 16 lutego 2009 r. W dniu 20 lutego 2009 r. w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca nadal nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; ustalono warunki lokalowe miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Wskazując na treść art. 8 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) organ uznał, iż pokrycie zakupu tarczy do pilarki, pasa do szlifierki i karty telefonicznej nie należy do niezbędnych potrzeb bytowych, na których zaspokojenie przyznawane są zasiłki celowe. W odniesieniu do żądania pokrycia kosztów zakupu lekarstw, kurtki, piżamy i żarówki organ stwierdził, iż odmówił udzielenia pomocy w tym zakresie z uwagi na brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym, gdyż podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 20 lutego 2009 r. ustalono, że wnioskodawca sfinansował te potrzeby ze środków otrzymanych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb: spodni używanych, obuwia domowego, rękawiczek, gazu, opału, wody, zgodnie z opisanymi w uzasadnieniu decyzjami. Ponadto organ zwrócił uwagę na to, że sam wnioskodawca podczas wywiadu środowiskowego stwierdził, iż potrzeby, na których zaspokojenie przyznano mu pomoc, nie były niezbędnymi potrzebami i dlatego przeznaczył uzyskane na te cele środki na pokrycie kosztów zakupu lekarstw, kurtki, piżamy, tarczy do pilarki, żarówki, pasa do szlifierki i karty telefonicznej. Zdaniem organu stan faktyczny wskazuje, iż wnioskodawca zabezpieczył zaspokojenie wymienionych potrzeb, a ponadto wykorzystał środki przyznane wymienionymi decyzjami niezgodnie z celem, na jaki zostały one przyznane, co zarazem świadczy o braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Odnosząc się do kwestii udzielenia wnioskodawcy pomocy na opłacenie usługi stomatologicznej organ wyjaśnił, iż sam zainteresowany odmówił podania w wywiadzie podania informacji, gdzie się leczy, co organ również poczytał jako brak współpracy ze strony wnioskodawcy. W tym zakresie organ odwołał się do treści art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył K. K., który w ten sposób nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem, mimo że nie sformułował żadnych z zarzutów w odwołaniu. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, akceptując ustalenia faktyczne organu I instancji, Kolegium wskazało, iż zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Podzielając stanowisko organu I instancji Kolegium uznało, iż przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu części do pilarki i szlifierki oraz karty telefonicznej nie należy do niezbędnych potrzeb bytowych, na których zaspokojenie przyznawane są zasiłki celowe zgodnie z art. 39 w związku z art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na treść art. 11 ust. 1 tej ustawy oraz fakt, że K. K. wydając przyznane przez organ I instancji środki niezgodnie z ich przeznaczeniem, czym naruszył zasady, o których mowa w tym przepisie, co też może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W ustawowym terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł K. K. Treść skargi ogranicza się do wymienienia pliku kserokopii dokumentów, kierowanych przez skarżącego do różnych osób prywatnych, publicznych i do różnych instytucji państwowych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoją dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, co znajduje swoje oparcie w treści art.133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 150, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla go lub stwierdza jego nieważność. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zgodnie z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, także tych, których w skardze nie podniesiono. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Ocena zasadności rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem osądu wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w tej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w przepisie art. 2 ust. 1 tej ustawy oraz jej podstawowych zadań (celów) i zasad udzielania (art. 3 i art. 4). W świetle tych przepisów pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej (art. 3 ust. 1 i 2), udzielane zaś świadczenia mają być zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej, adekwatne do sytuacji osób korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 4). Stosownie do art. 11 ust. 1 powołanej ustawy w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Z kolei art. 11 ust. 2 tej ustawy stanowi, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Organ działając w ramach uznania winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do ustalenia i oceny stwierdzonego stanu faktycznego, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Również przyznanie świadczenia w konkretnej wysokości obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Należy wskazać, że w niniejszym stanie faktycznym organ uprawniony do rozpoznania wniosku o pomoc w formie zasiłku celowego przedsięwziął możliwe środki, aby ustalić jaka jest obecna kondycja materialno-finansowa skarżącego. Uwzględniono w szczególności wnioski wypływające z aktualizacji wywiadu środowiskowego dotyczącego sytuacji życiowej wnioskodawcy, w tym fakt pokrycia kosztów części potrzeb z kwot uzyskanych z pomocy społecznej na inne cele, jak również brak współpracy w zakresie wniosku o pokrycie kosztów usługi stomatologicznej. Nie bez znaczenia jest fakt, że w istocie, niezależnie nawet od zakwalifikowania potrzeb wymienionych we wniosku przez skarżącego, był on w stanie sam, w zakresie posiadanych środków, sfinansować zakup wymienionych przedmiotów. Tym samym wniosek jego dotyczył już nie udzielenia pomocy na przyszłe zaspokojenie potrzeby, lecz tylko refinansowania przez pomoc społeczną kosztów potrzeb, które zdołał samodzielnie zaspokoić we własnym zakresie. Decyzje organów pierwszej i drugiej instancji są w pełni uzasadnione i Sąd nie może stwierdzić, aby doszło do uchybienia jakimkolwiek obowiązującym przepisom zarówno prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Dodatkowo Sąd uznaje za zasadne zwrócić uwagę skarżącemu, że nie ma żadnej uzasadnionej podstawy ani potrzeby, by skarżący składając skargę do sądu na jakąkolwiek decyzję administracyjną przedkładał tak liczne wycinki prasowe. Sąd respektuje prawo strony do swobodnego, wyczerpującego wypowiedzenia się w procesie, jednakże w sytuacji skarżącego, mającego ograniczone zasoby finansowe na zaspokajanie potrzeb życiowych, zupełnie niecelowe jest ponoszenie wydatków kserowania i papieru. Tak mozolnie kopiowane materiały nie stanowią dla sądu żadnego dowodu dotyczącego okoliczności związanych ze sprawą. Ponadto Sąd wyjaśnia skarżącemu, że przed sądem administracyjnym co do zasady nie jest przeprowadzane postępowanie dowodowe, ponieważ sąd dokonuje oceny legalności, a zatem zgodności z prawem rozstrzygnięć wydawanych przez organy administracji państwowej. Reasumując stwierdzić należy, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw, wobec czego Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. /-/M. Kwiecińska B. Drzazga /-/W. Batorowicz Za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie podpisał /-/ W. Batorowicz