II SA/Po 174/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2013 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2012 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] września 2012 r., znak [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2006 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200 r. nr 98 poz. 1071) oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznego (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) umorzył postępowanie z wniosku G. L. w sprawie przyznania pomocy finansowej na wrzesień 2012 r. w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. G. L. zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej na wrzesień 2012 r. m.in. w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup żywności. Uprzednio decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak [...], przyznano skarżącej zasiłek okresowy od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. w kwocie 238,50 zł miesięcznie, a decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak [...], skarżąca uzyskała zasiłek celowy na zakup żywności na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. w kwocie 300 zł miesięcznie. Z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika z kolei, że świadczenie pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Przedmiotowy wniosek został tymczasem złożony w dniu 30 sierpnia 2012 r., a zatem decyzja przyznająca świadczenie mogła dotyczyć okresu od sierpnia 2012 r. Opisaną formę wsparcia za miesiąc sierpień skarżąca już uzyskała, wobec czego postępowanie należało w niniejszej sprawie umorzyć. Pismem z dnia 16 września 2012 r. G. L. odwołała się od opisanej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2012 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosek z dnia 30 sierpnia 2012 r. złożyła w celu uzyskania świadczeń od dnia 1 września 2012 r. W sierpniu wniosek ten miał być jedynie rozpatrzony; tym bardziej, że skarżąca korzysta już kolejny raz ze świadczeń z pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I intancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni stanowisko organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zarówno podmiot postępowania, jak i jego przedmiot są tożsame w niniejszej sprawie z postępowaniem zakończonym wydaniem wymienionych wcześniej decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. Tym samym niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a prowadzenie postępowanie w sprawie, która została już załatwiona ostateczną decyzją stanowiłoby w świetle art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. podstawę do stwierdzenia nieważności wydanego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 3 lutego 2013 r. G. L. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z art. 145 § 1 powołanej ustawy – sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie oraz orzeka o ich uchyleniu, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie trzeba zauważyć, że pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. G. L. wystąpiła o przyznanie jej świadczeń z pomocy społecznej m.in. w postaci zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności na miesiąc wrzesień 2012 r. (k. 14 akt adm. organu I instancji). Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika zarazem, że decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak [...], Prezydent Miasta P. przyznał skarżącej zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 300,00 zł miesięcznie od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r., a decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak [...], organ ten przyznał skarżącej zasiłek celowy w kwocie 238,50 zł miesięcznie od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. (k. 9-11 akt adm. organu I instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż żadna ze strony postępowania ich nie zakwestionowała. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.). Zgodnie z ogólną zasadną z art. 106 ust. 3 powołanej ustawy świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Odnosząc te uwagi do specyfiki przedmiotowej sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez organy administracji publicznej. Zarówno rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta P., jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. wychodzą bowiem z założenia, że data złożenia wniosku wyznacza w myśl art. 106 ust. 3 powołanej ustawy w sposób bezwzględny moment, w jakim świadczenia pieniężne może być udzielone. W konsekwencji złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w sierpniu 2012 r. oznaczało, zdaniem organów, że żądana forma wsparcia musiałaby być udzielona za sierpień 2012 r. Prowadziłoby to z kolei do wydania ponownie decyzji w tej samej sprawie, skoro w obrocie prawnym funkcjonują nadal wspomniane już decyzje z dnia 12 czerwca 2012 r. Stanowiska tego Sąd nie podziela. Należy podkreślić, że art. 106 ust. 3 powołanej ustawy wyznacza w istocie nieprzekraczalny moment, od którego świadczenia pieniężne może być przyznane. Ustawodawca zakazuje tym samym co do zasady udzielania pomocy w formie świadczeń pieniężnych za okres poprzedzający miesiąc, w którym stosowny wniosek został złożony. Z treści wymienionego przepisu nie da się natomiast zdaniem Sądu wyprowadzić zakazu składania wniosków o przyznanie pomocy społecznej w miesiącu następującym po miesiącu, w którym odpowiedni wniosek został złożony. Taki wniosek dotyczy bowiem świadczeń udzielanych na przyszłość, a nie wstecz, czego dotyczy art. 106 ust. 3 cytowanej ustawy. Odmienna konkluzja nie wynika ani z literalnego brzmienia tego przepisu, ani tym bardziej nie da się uzasadnić w świetle systemowych i funkcjonalnych reguł wykładni, jak i założenia o racjonalności ustawodawcy. Stanowisko zaprezentowane przez organy administracji publicznej należy przy tym uznać za niekonsekwentne. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika bowiem, że w dniu 4 września 2013 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy ze skarżącą (k. 22-25 akt adm. organu I instancji). W ramach tego wywiadu G. L. ponownie zgłosiła wniosek o przyznanie jej m.in. zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności. Tym samym nawet gdyby przyjąć zaprezentowaną przez organy, a niepodzielaną przez Sąd, interpretację art. 106 ust. 3 powołanej ustawy, to i tak stosowny wniosek o przyznanie pomocy społecznej został złożony także we wrześniu, a zatem nie było podstaw do umorzenia postępowania. W konsekwencji postępowanie zainicjowane złożeniem przez G. L. w dniu 30 sierpnia 2012 r. wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, w którym to piśmie wyraźnie wskazano, że wypłata świadczeń dotyczy okresu za wrzesień 2012 r., nie podlegało umorzeniu z uwagi na uprzednie wydanie decyzji z dnia 12 czerwca 2012 r. Te ostatnie decyzje dotyczyły bowiem okresu, który kończył się z dnia 31 sierpnia 2012 r., a tymczasem wniosek skarżącej z dnia 30 sierpnia 2012 r. odnosił się do września 2012 r. Dlatego też należy uznać, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071) w związku z art. 106 ust. 3 powołanej ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji Sąd zmuszony był na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) do uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2012 r. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i art. 105 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę, organy administracji publicznej powinny uwzględnić fakt, że art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyznacza jedynie nieprzekraczalną datę wstecz uzyskania świadczenia. Przepis ten nie wyklucza natomiast złożenia wniosku o przyznanie określonego świadczenia w miesiącu następującym po miesiącu, w którym wniosek został złożony. Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.