II SA/Po 174/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-05-29

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Paweł Daniel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły dochód rodziny na potrzeby przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków, uwzględniając wszystkie składniki wynagrodzenia oraz stosując właściwą wykładnię art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły dochód rodziny, realizując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zastosowana wykładnia art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych była właściwa, a zebrany materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji. Składniki wynagrodzenia, takie jak nadgodziny czy nagrody sportowe, prawidłowo włączono do dochodu rodziny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków. Organy administracji miały trudności z precyzyjnym ustaleniem dochodów rodziny, co prowadziło do uchylania decyzji przez kolejne instancje, w tym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kluczowe było ustalenie, które składniki wynagrodzenia i dochodów należy wliczyć do dochodu rodziny oraz właściwa interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ostatecznie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie z wytycznymi NSA, organy wydały decyzje, które zostały utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a następnie WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Pismem z dnia 30 sierpnia 2019 r. M. K. (dalej jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2019/2020 na trzech synów – K. K., S. K. oraz A. K.. Skarżąca wskazała, że dochodem jej męża – B. K. była kwota 9.707,10 zł z tytułu diet jako radnego Rady Miejskiej we [...] (za rok 2018). Z informacji zebranych przez Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] wynika, że K. K. oraz S. K. uzyskali dochód w roku podatkowym 2018. Dochód uzyskał także B. K.. Ustalono ponadto, że skarżąca również uzyskała dochód. Pismem z dnia 4 listopada 2019 r. Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] wezwał skarżącą do przedłożenia zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez D. K. za miesiąc październik 2019 r. Niemożność uzyskania wnioskowanej informacji sprawiła, że Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] zwrócił się do pracodawcy D. K. z pytaniem o jego dochód w październiku 2019 r. O. sp. z o.o. z siedzibą w B. W. przedstawiła zaświadczenie o dochodzie D. K. w miesiącu październik 2019 r. – 563,89 zł. Ustalono, że została zawarta umowa o pracę na czas określony, zgodnie z którą D. K. miał zarabiać od września 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. - 3.137,28 zł miesięcznie. Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] ustalił, że w 2018 r. rodzina uzyskała ogółem 35.183,85 zł, w ujęciu miesięcznym na jedną osobę – 1.238,49 zł. Ponownie weryfikując dane ustalono, że A. K. w 2019 r. nie uzyskał dochodu, D. K., S. K. i K. K. uzyskali dochód. Dochód uzyskał również B. K.. Wnioskodawczyni nie uzyskała dochodu w 2019 r. Dokonano także ponownego przeliczenia dochodów rodziny w 2018 r. Ustalono, że dochód rodziny wyniósł łącznie 35.183,85 zł. W 2018 r. dochód uzyskali wnioskodawczyni, B. K., K. K. oraz S. K.. Decyzją z dnia 03 stycznia 2020 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy (dalej jako: "Burmistrz" lub "organ pierwszej instancji") nie przyznał prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na trójkę dzieci wnioskodawczyni. Uzasadniając podjętą decyzję Burmistrz wskazał, że dochody w 2018 r. kształtowały się następująco: wnioskodawczyni – 7.032,98 zł – informacja o dochodzie uzyskana drogą elektroniczną, 1.917,02 zł – kwota otrzymana na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; B. K. – 11.288,15 zł – informacja o dochodzie uzyskana drogą elektroniczną (dochód utracony z dniem 30 listopada 2018 r.), 9.707,10 zł – dieta radnego osiągnięta w 2018 r. na podstawie oświadczenia z dnia 30 sierpnia 2019 r. (dochód nieopodatkowany), 2.608,07 zł – dochód za maj 2019 r. z tytułu zatrudnienia podjętego z dniem 1 kwietnia 2019 r.; K. K. – 3.668,84 zł – informacja o dochodzie uzyskana drogą elektroniczną (dochód utracony z dniem 3 kwietnia 2019 r.); S. K. – 1.569,76 zł – informacja o dochodzie uzyskana drogą elektroniczną; D. K. – 3.137,28 zł – dochód w październiku 2019 r. z tytułu zatrudnienia podjętego dnia 26 września 2019 r. Organ I instancji wyliczył, że rodzina przekracza próg dochodowy o kwotę 564,49 zł. K. K. ukończy 21. rok życia, stąd świadczenie nie będzie przysługiwało w związku z tym faktem, a z kolei w odniesieniu do pozostałych synów, gdy wysokość zasiłków jest niższa niż 20 zł, świadczenia nie przysługują. W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia 30 czerwca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "SKO w [...]", "Kolegium" lub "organ drugiej instancji") uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po dokonaniu ponownego wyliczenia dochodu rodziny według metodyki przedstawionej przez organ pierwszej instancji, Kolegium stwierdziło, że należy uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na zmiany w stanie faktycznym i prawnym, jakie wystąpiły po wpłynięciu odwołania. Zaświadczenia składane przez wnioskodawczynię różniły się bowiem od zaświadczeń uzyskiwanych przez Burmistrza. Ponownie przystępując do rozpoznania wniosku skarżącej, Burmistrz zweryfikował dane związane z dochodami członków jej rodziny. Ustalono, że A. K. w 2019 r. i 2020 r. nie uzyskał dochodu. W odniesieniu do S. K. – dochód uzyskał w 2019 r. i 2020 r. K. K. uzyskał dochód tylko w 2019 r. D. K. oraz B. K., uzyskali dochód w 2019 r. i 2020 r. Jedynie wnioskodawczyni nie uzyskała żadnego dochodu w 2019 r. i 2020 r. Pismem z dnia 3 sierpnia 2020 r. Burmistrz wezwał wnioskodawczynię do wykazania dochodu D. K. za luty 2020 r. W związku z tym, że D. K. rozpoczął własną działalność gospodarczą, wnioskodawczyni została wezwana do wykazania jego dochodu za miesiąc wrzesień 2020 r. Decyzją z dnia 19 listopada 2020 r. nr [...] Burmistrz: 1) nie przyznał prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci na okres 01.11.2019-31.12.2019; 2) przyznał zasiłek rodzinny wraz z dodatkami w łącznej kwocie 290,52 zł na dzieci na okres 01.01.2020-29.02.2020; 3) nie przyznał prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dzieci na okres 01.03.2020-30.06.2020; 4) nie przyznał prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na syna K. K. na okres 01.07.2020-31.10.2020; 5) przyznał zasiłek rodzinny na S. K. na okres 01.07.2020-31.10.2020 w wysokości 135 zł miesięcznie; 6) przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł i dodatek z tytułu dojazdu do szkoły poza miejsce zamieszkania na okres 01.09.2020-31.10.2020 w wysokości 69 zł miesięcznie; 7) przyznał zasiłek rodzinny ma A. K. na okres 01.07.2020-31.10.2020 w wysokości 124 zł miesięcznie; 8) przyznał dodatek do zasiłku z tytułu dojazdu do miejscowości, w której znajduje się szkoła na okres 01.09.2020-31.10.2020 w kwocie 69 zł miesięcznie; 9) przyznał dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na okres 01.07.2020-31.10.2020. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w okresie od 1 listopada 2019 do 31 grudnia 2019 r. rodzina uzyskała różnicę pomiędzy kwotą zasiłku wraz z dodatkami a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny: -2.846,76 zł. W okresie od 1 stycznia 2020 do 29 lutego 2020 r. różnica ta wynosiła 290,52 zł. W okresie od 1 marca 2020 do 30 kwietnia 2020 r. różnica wyniosła: -3.873,51 zł. W okresie od 1 maja 2020 do 30 czerwca 2020 r. ta różnica wyniosła: -1.265,44 zł. W okresie od 1 lipca 2020 do 31 października 2020 r. wnioskodawczyni przysługiwało świadczenie, gdyż dochód miesięczny kwalifikował się do przyznania tego świadczenia. Ponieważ K. K. w dniu 22 czerwca 2020 r. ukończył 21 lat, świadczenie mogło być przyznane jedynie w okresie od 1 listopada 2019 do 30 czerwca 2020 r. We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu wnioskodawczyni zakwestionowała rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wnioskodawczyni podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 10, art. 12, art. 14a, art. 75, art. 76, art. 76a oraz art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zmianami, dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 2, art. 3 ust. 22, 23c oraz 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, dalej jako: "u.ś.r."). Zdaniem wnioskodawczyni, Burmistrz błędnie ustalił dochody do swojej analizy, a także nie zważał na dowody przedkładane przez nią w toku postępowania administracyjnego. Kiedy wnioskodawczyni przedkłada informację o dochodach syna K. albo męża B. , Burmistrz najpierw pytał ją o to, które oświadczenie ma przyjąć, po czym na własną rękę poszukiwał dowodów poprzez zapytania do pracodawców. Decyzją z dnia 26 maja 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji szczegółowo zrelacjonował stan faktyczny wskazując, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił dochody poszczególnych członków rodziny skarżącej i jej samej. Kolegium podniosło, że skarżąca korzysta z tzw. ulgi prorodzinnej odliczanej od podatku podatkiem należnym. Jest to wartość podatku pomniejszona o kwotę przysługującej ulgi. Zmniejszenie wartości należnego podatku o kwotę odpisanej ulgi, a więc zmniejszenie faktycznego obciążenia podatkowanego, powoduje wzrost dochodu netto, od którego zależy uprawnienie do świadczeń rodzinnych. Zatem wspólne rozliczenie małżonków wymusiło uwzględnienie kwoty 1.917,02 zł. Stwierdzono, że zasadnie wliczono do podatku małżonków nagrodę sportową syna – A. K. w kwocie [...]zł brutto. Kwota ta nie jest dochodem utraconym, gdyż przepis art. 3 pkt 23 u.ś.r. nie wskazuje nagród z tytułu osiągnięć sportowych. Kwota, jaką uzyskał B. K. (2.608,07 zł) podlegała wliczeniu do dochodu na podstawie art. 5 ust. 4b u.ś.r. Dochód ten został następnie utracony, ale tę okoliczność również wzięto pod uwagę w dalszych obliczeniach. To samo dotyczy D. K.. Zdaniem Kolegium, zasadnie wliczono wszystkie dodatki, jakie złożyły się na jego wynagrodzenie. Organ II instancji zauważył błąd, jaki popełnił Burmistrz w zakresie określenia wynagrodzenia, jednakże nawet gdyby uchylić decyzję organu I instancji i uwzględnić kwotę niewiele niższą, kryterium i tak byłoby przekroczone. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła skarżąca wskazując, iż organy orzekając w sprawie nie wyjaśniły dlaczego nie wzięły pod uwagę składanych przez nią wniosków dowodowych, a poprzestały jedynie na dowodach uzyskanych przez Burmistrza. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji w pełni podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 25 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 670/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej jako: "sąd pierwszej instancji") oddalił złożoną skargę. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że zarówno Burmistrz, jak i Kolegium dokonali zestawienia wszystkich dochodów wszystkich członków rodziny w ujęciu lat 2018 – 2020. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że cały algorytm obliczeń został przedstawiony dla każdego członka rodziny w każdym z poszczególnych lat. Sąd uznał, że organ drugiej instancji instancji zasadnie zwrócił uwagę na treść art. 5 ust. 3 u.ś.r. w zakresie, w jakim należało przyjąć próg, jaki rodzina nie może przekroczyć, aby uzyskać wnioskowane świadczenie rodzinne w całym okresie. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że rodzina w poszczególnych okresach czasu przekraczała ten próg tj. 4.044 zł (sześciokrotność kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r.), by innym razem tego progu nie przekroczyć i stwierdzić, że skarżąca jest uprawniona do pobierania wnioskowanego świadczenia. Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie zebrały i przenalizowały cały zgromadzony materiał dowodowy a także wzięły pod uwagę wszystkie dowody przedstawiane przez skarżącą. Sąd uznał także, że występujące w sprawie wątpliwości wymagały dalszego poszukiwania dowodów, gdyż jak się okazało np. w stosunku do syna skarżącej – D. K. zadeklarowany przez nią dochód okazał się ostatecznie wyższy, a więc zasadnie nabrano wątpliwości co do oświadczeń skarżącej. Mając na względzie to, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami miał być wypłacany z budżetu Miasta i Gminy [...], który także posiada swoje ograniczenia, precyzyjne ustalenie wszystkich składników majątkowych było konieczne. Sąd pierwszej instancji uznał ponadto, że rozumienie pojęcia dochodu przez skarżącą jest błędne. Przepisy u.ś.r. wskazują bowiem konkretny katalog tych składników majątkowych, które podlegają wyłączeniu z całokształtu dochodów. I tak, zarówno diety męża – B. K., który jest radnym Miasta i Gminy [...], jak i dochody synów, w tym także nagrody sportowe należą do dochodu rodziny. Z uwagi na fakt, że syn skarżącej, który był laureatem nagrody sportowej, jako osoba fizyczna, która nie jest jeszcze płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych nie mogła odprowadzić podatku od tejże nagrody, a więc dochód ten należało zaliczyć na poczet dochodu jego rodziców, jako prawnych opiekunów małoletniego. Dlatego też w ocenie Sądu, organy administracji publicznej miały obowiązek wziąć pod uwagę zarówno diety męża skarżącej z uwagi na sprawowanie przez niego funkcji radnego gminy, jak i dochody jej synów, w tym jednorazowe nagrody sportowe, czy też stypendia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż z uwagi na naruszenie przez organ II instancji tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien uchylić decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 26 maja 2021 r., c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż z uwagi na naruszenie przez organ II instancji przepisów postępowania administracyjnego które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 6, art. 7 i art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie jej w całości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1256/22 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z 19 listopada 2020 r. nr [...] W uzasadnieniu wskazano, że organy orzekające w sprawie w sposób budzący poważne wątpliwości ustaliły wysokość dochodów osiągniętych przez rodzinę skarżącej. Z akt przedmiotowej sprawy nie można jednoznacznie wywnioskować rzeczywistej i realnej zarówno kwoty osiągniętego dochodu przez każdego z członków jej rodziny jak i konkretnej daty jego uzyskania. Brak jest dokumentów, które w precyzyjny sposób potwierdzałyby okoliczności podnoszone przez skarżącą. Istotnym jest, że organy wielokrotnie zwracały się do skarżącej o udokumentowanie dochodów np. syna – D. K. (np. pismo z 4 listopada 2019 r., 3 sierpnia 2020 r.), jednakże kwoty dochodu syna wskazywane przez skarżącą nie pokrywały się z informacjami o kwotach uzyskanymi bezpośrednio przez organy (z oświadczenia skarżącej – 3066,88 brutto, z zaświadczenia pracodawcy syna – 4164,03 netto za luty 2020 r.). Zauważyć należy także, że na wezwanie organu, pracodawca D. K. – O. Sp. z o.o., nadesłał do organu dwa zaświadczenia, z których wynikają sprzeczne informacje. Z zaświadczenia z dnia 9 grudnia 2019 r. wynika, iż syn skarżącej uzyskał w październiku 2019 r. dochód w wysokości 563,89 zł, natomiast w zaświadczeniu z dnia 13 grudnia 2019 r. wskazano dochód w wysokości 3137,28 zł. Stan faktyczny sprawy nie został więc w należyty sposób ustalony przez organy, co doprowadziło do uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz decyzji organów administracji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Burmistrzowi. Przedstawiając wskazania, co do ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, winien jest zebrać pełny i miarodajny materiał dowodowy, uzyskać wiarygodne dane dotyczące uzyskanego przez skarżącą oraz jej rodzinę dochodu w latach 2018-2020. W latach 2019-2020 za każdy miesiąc z osobna oraz precyzyjne określenie miesiąca, za który dana kwota każdego z członków rodziny została uzyskana. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 5 ust. 4b u.ś.r. dochód ten winien być powiększony o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Oznacza to, iż w okresie, na który jest ustalane lub weryfikowane prawo do świadczeń rodzinnych, dochód winien być po pierwsze precyzyjnie wskazany po drugie wraz z miesiącem, w którym został osiągnięty. Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz zwrócił się do odpowiednich podmiotów o podanie informacji dotyczących wysokości dochodu osiągniętego przez poszczególnych członków rodziny skarżącej w odpowiednich okresach z wykazaniem ich za każdy miesiąc z osobna. Po uzupełnieniu materiału dowodowego Burmistrz, sporządził zestawienia dochodów uzyskiwanych przez poszczególnych członków rodziny skarżącej za okresy objęte postępowaniem (s. [...] akt organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy: 1) nie przyznał prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dzieci: K. K. (ur. 22 czerwca 1999 r.), S. K. (ur. 13 lipca 2000 r.) i A. K. (ur. 21 sierpnia 2003 r.). na okres od 1 listopada 2019 do 31 grudnia 2019 r.; 2) przyznał zasiłek rodzinny wraz z dodatkami w łącznej kwocie [...]zł na wyżej wymienione dzieci na okres od 1 stycznia 2020 do 28 lutego 2020 r.; 3) nie przyznał prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na wyżej wymienione dzieci na okres od 1 marca 2020 do 30 czerwca 2020 r.; 4) nie przyznał prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dziecko: K. K. (ur. 22 czerwca 1999 r.) na okres od 1 lipca 2020 do 31 października 2020 r.; 5) przyznał zasiłek rodzinny w kwocie 135,00 zł miesięcznie na dziecko S. K. (ur. 13 lipca 2000 r.) na okres od 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r., a także: a) przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł, b) przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na okres od 1 września 2020 do 31 października 2020 r. w wysokości 69,00 zł miesięcznie; 6) przyznał zasiłek rodzinny w kwocie 124 zł miesięcznie na dziecko A. K. (ur. 21 sierpnia 2003 r.) na okres od 1 lipca 2020 do 31 października 2020 r., a także: a) przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 100 zł, b) przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na okres od 1 września 2020 do 31 października 2020 r. w wysokości 69,00 zł miesięcznie; c) nie przyznał dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w okresie od 1 lipca 2020 do 31 października 2020 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji szczegółowo przedstawił dane dotyczące dochodów rodziny skarżącej pochodzące z uzyskanych zaświadczeń, a także przedstawił obliczenia stojące za wyżej przedstawionym rozstrzygnięciem. Pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. M. K. złożyła odwołanie od decyzji Burmistrza z 28 listopada 2023 r. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie zasad postępowania administracyjnego m.in. poprzez nie zwrócenie się do niej o przedstawienie odpowiednich zaświadczeń, mających posłużyć do ustalenia sytuacji majątkowej jej rodziny. Wskazała przy tym, że w jej opinii dochody przyjęte przez organ pierwszej instancji, na potrzebę załatwienia jej wniosku nie zostały prawidłowo ustalone, gdyż do dochodu nie wlicza się nagród, nadgodzin, ekwiwalentów za pranie odzieży, zwrotu kosztów podróży służbowych, jak również świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Dodała, że organ pierwszej instancji nie wskazał w decyzji jaka łącznie kwota za okres zasiłkowy winna zostać uwzględniona do wypłaty, w związku z czym nie jest możliwe ustalenie, czy pobrała ona wraz z rodziną cokolwiek więcej niż im przysługiwało. Skarżąca wskazała również, że sprawa prowadzona jest bardzo długo, a Burmistrz nie informował jej w toku postępowania o podejmowanych czynnościach. Decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium, analizując ponownie zebrany materiał dowodowy, mając jednocześnie na uwadze wcześniejsze rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie (w tym wyroki WSA i NSA) stwierdziło, że istota sporu sprowadza się do właściwej interpretacji art. 5 ust. 4b u.ś.r., a dokładnie do prawidłowego rozumienia określenia "osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu". Mając to na uwadze organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Burmistrza, gdyż ten prawidłowo realizował wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo wyliczył miesięczne dochody rodziny skarżącej w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy, a w wyniku tego – właściwie ustalił wysokość przysługujących rodzinie zasiłków za poszczególne okresy. Uzasadnienie decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyczerpująco przedstawiło obliczenia i tok rozumowania stojący za uznaniem decyzji organu pierwszej instancji za odpowiadającą prawu. Pismem z dnia 28 stycznia 2025 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium zarzucając jej naruszenie: art. 1, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 10, art. 11, art. 12, art. 14a, art. 75, art. 76, art. 76a, art. 77, art. 80 i art. 81 K.p.a. oraz art. 2, art. 3 ust. 22 i 23c i art. 30 u.ś.r. W ocenie skarżącej decyzja ta powinna zostać uchylona w całości, a sprawa przekazana do rozpoznania organowi pierwszej instancji. Argumentacja zawarta w skardze właściwie pokrywa się ze stanowiskiem skarżącej wyrażonym w odwołaniu. W ocenie skarżącej w toku postępowania nie wzięto pod uwagę wskazań zawartych w orzeczeniu NSA, jak również nie uwzględniono oświadczeń skarżącej, w tym nie zwrócono się do niej o wyjaśnienie, w toku ponownego rozpoznawania sprawy, faktycznego dochodu rodziny. Zdaniem skarżącej doprowadziło to do oparcia rozstrzygnięcia na niepełnym i niewłaściwym materiale dowodowym. Dodatkowo, skarżąca wskazała na nieprawidłowości w zakresie wyliczenia dochodu poprzez niewzięcie pod uwagę jedynie wynagrodzenia określonego w umowie o pracę. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1267). Przedmiotem niniejszej sprawy jest kontrola decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie świadczeń rodzinnych. Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy, że w granicach obecnie kontrolowanej sprawy administracyjnej wydano już prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1256/22, mocą którego uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 670/21 oraz wcześniej wydane decyzji administracyjne. Orzeczenie powyższe było wiążące zarówno dla organów administracji publicznej, jak i Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, co wynika wprost z treści art. 153 oraz art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572). W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r., wskazano, że organy orzekające w sprawie w sposób budzący poważne wątpliwości ustaliły wysokość dochodów osiągniętych przez rodzinę skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z akt przedmiotowej sprawy nie można jednoznacznie wywnioskować rzeczywistej i realnej kwoty osiągniętego dochodu przez każdego z członków jej rodziny jak i konkretnej daty jego uzyskania, a dodatkowo organy dokonały wadliwej interpretacji art. 5 ust. 4b u.ś.r. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej uzyskały informacje z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej dotyczące dochodu uzyskiwanego przez B. K. oraz informacje z O. Sp. z o.o. dotyczące dochodu uzyskiwanego przez D. K., jak również wydruki z systemu PUP – ZUS wskazujące na wypłacane składki na ubezpieczenia zdrowotne. Na tej podstawie organ I instancji obliczył dochód rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – roku 2018 oraz dochody uzyskane po tym roku, mając równocześnie na względzie wykładnię art. 5 ust. 4b u.ś.r. dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Sądu zostały tym samy zrealizowane wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1256/22, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji administracyjnej. Podniesione na etapie postępowania administracyjnego zarzuty dotyczące braku zwrócenia się do skarżącej o przedstawienie dowodów w sprawie, czy też konieczności jej współuczestnictwa w ramach występowania przez organy administracji publicznej z wnioskiem o udzielenie informacji o dochodach uzyskiwanych przez członków rodziny uznać należało za nietrafne. Skarżąca czynnie uczestniczyła w postępowaniu, przede wszystkim zwróciła się do organu pierwszej instancji o przesłanie kserokopii dokumentów, jak również złożyła odwołanie od decyzji pierwszej instancji. Zgromadzony materiał dowodowy – oświadczenia skarżącej, zaświadczeń od przedsiębiorców, którzy zatrudniali poszczególnych członków rodziny skarżącej, a także wiadomości pozyskane z systemów teleinformatycznych do spraw rozliczeń podatkowych, był kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia i czynił zadość art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Dlatego też zarzut naruszenia art. 7, art. 7a, art. 7b k.p.a. jest niezasadny, podobnie jak zarzuty naruszenia art. 75, art. 76, art. 76a k.p.a. Równocześnie Sąd wskazuje, odnosząc się do wniosku zawartego w skardze, że brak jest podstaw do powołania biegłego celem ustalenia dochodów skarżącej. Idąc dalej wyjaśnić należy, że argumentacja skarżącej sprowadza się do zakwestionowania wyliczeń dokonanych przez organy administracji publicznej. Zauważyć jednak należy, że zarówno Burmistrz, jak i Kolegium dokonali zestawienia wszystkich dochodów wszystkich członków rodziny w ujęciu lat 2018 (jako roku bazowego dla przyznania świadczenia) do roku 2020 r. skończywszy. Organy wyjaśniły, kiedy należało dany dochód traktować jako aktywa, a kiedy jako dochód utracony, uwzględniając zarówno treść art. 5 ust. 3 u.ś.r. w zakresie, w jakim należało przyjąć próg, jaki rodzina nie może przekroczyć, aby uzyskać wnioskowane świadczenie rodzinne w całym okresie oraz art. 5 ust. 4 u.ś.r. Zdaniem Sądu, przy uwzględnieniu poszczególnych składników majątkowych poszczególnych członków rodziny w każdym z lat analizowanych organy administracji publicznej dokonały prawidłowych obliczeń, przedstawiając algorytm obliczeń, które przedstawiają sposób dojścia do rozstrzygnięcia. Równocześnie dane, które zostały uwzględnione w wyliczeniach znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd podkreśla, że przepisy u.ś.r. wskazują konkretny katalog tych składników majątkowych, które podlegają wyłączeniu z całokształtu dochodów. I tak, należy wyraźnie wyartykułować, że części składowe wynagrodzenia takie jak zwrot za okulary korekcyjne, podróże służbowe, nadgodziny, ekwiwalent za pranie, nagrody za niechorowanie, opłaty za wyżywienie należą do dochodu rodziny. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca uznał, że "nie ma potrzeby uruchamiania publicznych mechanizmów pomocowych dla rodzin, które własnym staraniem uzyskują dochody pozwalające utrzymywać, kształcić i opiekować się wspólnie gospodarującymi członkami rodziny. Kryterium dochodowe musi spełniać, przy uwzględnieniu celów świadczeń rodzinnych, oznaczoną rolę" (A. Korcz-Maciejko w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko, A. Brzeźna, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 25, nb 1; s. 30, nb 11; także A. Korcz-Maciejko w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C.H. Beck 2009, s. 82, nb 11). Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że termin "dochód" - w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 1 u.ś.r. – ma obejmować wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny. Składowe wynagrodzenia takie jak zwrot za okulary korekcyjne, podróże służbowe, nadgodziny, ekwiwalent za pranie, nagrody za niechorowanie, opłaty za wyżywienie wchodzą w zakres należności ze stosunku pracy, ponieważ uzyskiwane są w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy. Stanowisko takie nie tylko odpowiada standardowi wyznaczonemu w art. 71 ust. Konstytucji, lecz wynika też z powszechnie przyjętych reguł wykładni. Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyrokach z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1531/16, Baza NSA, z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1530/16, Baza NSA zwracał uwagę na fakt, że ustawa o świadczeniach rodzinnych cechuje się autonomią pojęciową, w tym zawiera własną (to jest na użytek tej ustawy) definicję dochodu. W myśl art. 3 pkt 1 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to m.in., po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in.: wymienione w art. 3 pkt 1 lit.c tiret 10. Z tego zatem powodu brak jest podstaw by - na gruncie przepisów tej ustawy - dokonywać wykładni pojęcia dochodu w oparciu o przepisy innych ustaw, w tym odejmować od dochodu składowe wynagrodzenia, na jakie wskazuje skarżąca. Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd wskazuje, że ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej zrealizowały wytyczne określone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1256/22, a zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło