II SA/Po 1744/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 września 2005r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Drzazga /-/ G.Radzicka /-/ St.Małek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta K. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał A. K. i K. M. – współwłaścicielkom nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], rozbiórkę pawilonu handlowego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę jesienią 1998r. i zobowiązał do uporządkowania terenu po dokonaniu rozbiórki. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że postępowanie administracyjne wyjaśniło, że obiekt wzniosła samowolnie K. B. – matka zobowiązanych do rozbiórki obiektu. Budynek pełnił funkcję pawilonu handlowego, ma wymiary 4,14 x 4,72 m i wykonano go z pustaków żużlobetonowych, ze stropodachem pokrytym blachą. Ma stalowe okno i nie posiada drzwi wejściowych. Organ ustalił, że w 2001r. K. B. darowała córce A. K. 29/32 części nieruchomości. Natomiast druga córka K. M. swój udział w 3/32 częściach uzyskała z tytułu dziedziczenia po ojcu, a nie jak to stwierdził organ w uzasadnieniu decyzji, w drodze darowizny od matki. Stosując przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. nr 106 poz. 1126 z późn. zm.) organ nakazał rozbiórkę wzniesionego bez pozwolenia obiektu. Odwołanie od decyzji złożyła A. K. zarzucając decyzji błędne wskazanie jej adresata. Zdaniem odwołującej, obiekt bez pozwolenia na budowę wzniósł jej brat i to on, a nie ona jako właścicielka nieruchomości, winien być zobowiązany do rozbiórki obiektu. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z [...]. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że jakkolwiek decyzja organu I instancji w dacie jej wydania była zgodna z prawem, to w dacie rozstrzygania sprawy przez organ II instancji zaczęły obowiązywać nowe uregulowania prawne, zgodnie z treścią ustawy z 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80 poz. 718), które weszły w życie 11 lipca 2003r. Skoro art. 7 ust. 2 załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994r. stanowi, że do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ – wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz – w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 – art. 1 pkt 41, to w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego rozpatrując ponownie sprawę winien rozważyć, czy do przedmiotowego obiektu mogą mieć zastosowanie przepisy przewidujące legalizację samowoli budowlanej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu, A. K. powtórzyła zarzuty z odwołania stwierdzając, że zarówno rozbiórka, jak i przyszłe postępowanie legalizacyjne winno być kierowane do inwestora, czyli jej brata K. B.. W konkluzji wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Organ odwoławczy, jako organ o charakterze reformacyjnym ma obowiązek przy rozpoznaniu odwołania uwzględniać nie tylko zmiany stanu faktycznego, jeżeli takie wystąpią po rozstrzygnięciu sprawy przez organ I instancji, ale i zmiany stanu prawnego. Decyzja organu I Instancji nakazująca rozbiórkę została wydana w dniu [...] i wówczas prawo budowlane w brzmieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994r. na ten dzień, nakładało na organy nadzoru budowlanego obowiązek orzeczenia rozbiórki obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej. Natomiast od 11 lipca 2003r. zaczęła obowiązywać ustawa z 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2003r. nr 80 poz. 718). Art. 7 ust. 1 załącznika do ustawy przytoczonej stanowi, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, a zastrzeżeniem ust. 2. Cały ust. 2 art. 7 dotyczy faktycznie nowelizacji dotychczasowego art. 48, który pod określonymi przypadkami zezwala na legalizację samowoli budowlanej. Ponieważ postępowanie legalizacyjne wymaga sprawdzenia całego szeregu czynności, zasadnym było uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej, że to jej brat K. B. winien być adresatem decyzji jako inwestor, a nie współwłaścicielki nieruchomości należało stwierdzić, że nie jest on zasadnym. Zgodnie z przepisami art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994r., zarówno w brzmieniu przepisu z daty wydania decyzji I instancji, jak i w brzmieniu nadanym ustawą z 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2003r. nr 80 poz. 718) zobowiązanymi do poniesienia kosztów dokonania czynności, o których mowa w art. 48 i 51, a po zmianie 48, 49b, 50a i 51 jest inwestor, właściciel, zarządca obiektu budowlanego. Zarówno w doktrynie, jak i obowiązującym orzecznictwie, dominuje pogląd, że w trakcie budowy obiektu budowlanego lub jego części, albo wykonywania innych robót budowlanych zobowiązanym do poniesienia kosztów jest inwestor. Natomiast po wybudowaniu obiektu lub po wykonaniu robót nie będących budową, zobowiązanym staje się z reguły właściciel wybudowanego obiektu budowlanego lub obiektu, w którym dokonano robót budowlanych. Adresatem decyzji o rozbiórce może być zarówno inwestor, właściciel, jak i zarządca obiektu budowlanego. Organ wskazując jednak konkretnego adresata musi ocenić zarówno celowość wyboru adresata, jak i możliwość wykonania decyzji w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie do samowoli budowlanej doszło w 1998r. Wówczas właścicielami nieruchomości były K. B. w 29/32 częściach – matka skarżącej i K. B. w 3/32 , obecnie K. M. siostra skarżącej. Jest niewiarygodnym, aby inwestor K. B. wzniósł pawilon bez przyzwolenia właścicielek, czy wręcz wbrew ich woli. Aktem notarialnym z [...] 2001r. K. B. darowała córce A. K. – skarżącej udział wynoszący 29/32 części nieruchomości zabudowanej (vide nr Rep. A 12705/2001 sporządzony w kancelarii notarialnej E. D. w K.). Stwierdzenie samowoli budowlanej przez organ I instancji w czerwcu 2003r., w sytuacji, kiedy już od dwóch lat właścicielkami nieruchomości były skarżąca i K. M., musiało spowodować nałożenie obowiązków na właścicielki i to zarówno w sytuacji orzeczenia rozbiórki, jak i decyzji organu odwoławczego sugerującego legalizację, gdyż K. B. nie ma żadnego władztwa nad nieruchomością będącą własnością innych osób i nie może bez ich przyzwolenia, ani dokonać rozbiórki na cudzej nieruchomości, ani też nie jest uprawnionym do uczestnictwa w postępowaniu legalizacyjnym. Do właściwości sądu administracyjnego nie należą sprawy o charakterze cywilnoprawnym, należy jedynie zauważyć, że jeżeli K. B. faktycznie ponosił koszty wzniesienia pawilonu bez pozwolenia na budowę i czynił to za przyzwoleniem K. B., to musiał się liczyć z ryzykiem utraty tych nakładów tym bardziej, że w niniejszym postępowaniu twierdził, że nie był on inwestorem, lecz jego matka. W powyższych okolicznościach uznając, że organy administracyjne prawidłowo rozstrzygnęły sprawę na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ B.Drzazga /-/ G.Radzicka /-/ St.Małek MarK