II SA/Po 1773/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Wojewody z dnia [...]lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu K. z dnia [...]czerwca 2003 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 10 ( dziesięć ) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JF Z wnioskiem o przyznanie zasiłku przedemerytalnego W. M. wystąpił w dniu [...] kwietnia 2003 r., powołując się na dokonaną w dniu 2 stycznia 2002 r. rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., uzyskany wówczas status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych oraz udokumentowany staż pracy w wymiarze 31 lat 2 miesięcy i 28 dni. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w K. orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy zasiłku przedemerytalnego, uznając iż nie spełnia on warunków do nabycia prawa do tego świadczenia z uwagi na nie legitymowanie się okresem zasiłkowym w wymiarze 35 lat oraz nie wykazaniem wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ powołał przepisy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz.U. Nr 6 z 2001 r. poz. 56 ze zm.), w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustaw o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6 poz. 65). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż okresy pracy w warunkach szczególnych należy wykazać przedkładając dokumentację odpowiadającą wymogom nakazanym przepisami prawa lub orzeczeniem sądu zastępującym takie dokumenty. Organ wyjaśnił, iż z przedłożonych świadectw pracy wynika co prawda, że strona była zatrudniona jako kierowca ciągnika oraz traktorzysta, lecz w świadectwach tych nie zawarto stwierdzenia, że była to praca wykonywana w szczególnych warunkach. Składając odwołanie od powyższej decyzji W. M. wniósł o jej uchylenie, wyjaśniając, iż zakłady pracy, w których był zatrudniony jako traktorzysta, zostały rozwiązane i nie jest w stanie uzyskać wymaganego poświadczenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Wyjaśnił, iż w dniu rejestracji w PUP miał udokumentowane przepracowanie ponad 31 lat, a w przedłożonych świadectwach pracy odnotowane zostało w jakim charakterze był zatrudniony. Powołując się na zamieszczenie prac wykonywanych przez kierowców ciągników i traktorów w wykazie A - prace w szczególnych warunkach – Dział VIII - w transporcie i łączności załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) W. M. zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 75 k.p.a., poprzez pominięcie przeprowadzenia dowodu z dokumentu – będących w jego dyspozycji świadectw pracy. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...], opartą na przepisach art. 138 §1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071) oraz art. 37j pkt 2 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśniając, iż strona nie udokumentowała należycie piętnastoletniego okresu pracy w warunkach szczególnych, nie przedłożyła bowiem świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub prawomocnego orzeczenia sądu potwierdzającego powyższe. W skardze na powyższą decyzję W. M. wniósł o jej uchylenie, w całości przytaczając argumentację, którą zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wyjaśniając, iż podnoszone w skardze argumenty nie dają podstaw prawnych do jej uwzględnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy art. 37j ust. 1 wyżej wskazanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. Zgodnie z tym przepisem zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat dla mężczyzn (pkt 1), lub odpowiednio 30 lat dla mężczyzn, którzy legitymują się co najmniej 15 letnim okresem wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (pkt 2). Zgodnie z przepisem art. 37j ust. 1a tej ustawy okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Takie odrębne przepisy zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zmianami). Zgodnie z §2 ust. 1 tego aktu przedmiotowe okresy pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. skarżący uzyskał status bezrobotnego od dnia 2 stycznia 2002 r. oraz przyznano mu zasiłek dla bezrobotnych, legitymował się przy tym udokumentowanym okresem zatrudnienia w wymiarze ponad 31 lat. W toku postępowania administracyjnego skarżący dokumentował, przedkładając świadectwa pracy, wykonywanie pracy traktorzysty w Spółdzielni Kółek Rolniczych w D., Spółdzielni Usług Rolniczych w D., Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w D., Państwowym Gospodarstwie Rolnym w K., Kółku Rolniczym w R. w łącznym wymiarze przekraczającym wymagane 15 lat. Zważyć należy, iż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu (...) dodany został przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. zmieniającej wyżej wskazaną ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dniem 12 września 2001 r. i od początku wywoływał wiele kontrowersji. Jego niekonstytucyjny charakter podnoszony był zarówno przez doktrynę, jak i orzecznictwo sądowe, stąd stosunkowo szybko został z ustawy usunięty, co nastąpiło przepisem art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 19 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 154 poz. 1793). Wobec zmiany stanu prawnego w tym zakresie oraz uwzględniając poddanie konstytucyjności tego przepisu pod rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, rozważenia wymaga, czy organy administracji w sposób prawidłowy przepis ten zastosowały, w tym czy przeprowadziły postępowanie z zachowaniem procedury określonej przepisami k.p.a. Zgodnie z art. 75 §1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Uwzględniając obiektywną przeszkodę w uzyskaniu świadectwa pracy w szczególnych warunkach, jaką jest zlikwidowanie zakładów, w których skarżący był zatrudniony w latach 1970-1994, należy uznać, że okresy zatrudnienia, w tym zatrudnienia w szczególnych warunkach, nie muszą być dowodzone tylko za pomocą dokumentacji wskazanej w przepisach wykonawczych mających w tym zakresie zastosowanie na mocy art. 37j ust. 1a powołanej ustawy. Zadaniem organu administracji jest przeprowadzenie w tym względzie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, w szczególności, gdy strona podnosi, że nie ma możliwości uzyskania żądanych dowodów, z uwagi na zlikwidowanie dawnego pracodawcy. Postępowania takiego zabrakło w niniejszej sprawie, choć wyjaśnienia skarżącego są poparte zwykłym świadectwem pracy, z odnotowanym w nich wykonywaniem pracy traktorzysty, a zgodnie z wyżej powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., praca kierowców ciągników oraz kombajnów jest pracą w szczególnych warunkach uprawniającą do niższego wieku emerytalnego (wykaz A dział XVII pkt 3 – załącznika do wskazanego rozporządzenia). Należy ponadto zważyć, że powoływane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. weszło w życie w dniu 01 stycznia 1983 r., a poprzedzające je rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 04 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz.U. Nr 13 poz. 86 z późn. zmianami) obowiązywało od 01 stycznia 1980 r. Zgodnie z §8 pkt 1 tego aktu, wykonywanie przez pracownika pracy zaliczonej do pierwszej kategorii zatrudnienia powinno być stwierdzone w umowie o pracę. W świetle powyższego zarówno brak poczynienia ustaleń na okoliczność treści umów o pracę zawartych przez skarżącego po tej dacie, jak i pominięcie merytorycznego ustosunkowania się organów obu instancji do przedłożonej przez skarżącego dokumentacji, uznać należy za wadę postępowania - naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję działającego Starosty z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 tej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze negatywny charakter rozstrzygnięcia podlegającego weryfikacji w ramach niniejszego postępowania sądowego. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji przeprowadzi ponownie postępowanie dowodowe, w ramach którego dokona oceny merytorycznej przedłożonej przez skarżącego dokumentacji, a ocenę dowodów zawrze w uzasadnieniu przyszłej decyzji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski jf