II SA/Po 178/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę J. B. (dalej: Skarżący) 22 lutego 2015r. złożył wniosek o umorzenie należności alimentacyjnych. Decyzją z [...] 2015r. nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił umorzenia należności wypłacanych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, tj. A. B. i S. B., określonych w decyzji z [...] 2010r., nr [...] (okres świadczeniowy 2008/2009) na kwotę 12.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. W uzasadnieniu organ podał, że pomimo, iż obecnie sytuacja zdrowotna Skarżącego jest trudna to nie można jej zakwalifikować do sytuacji, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy. Wskazane przez Skarżącego okoliczności nie pozwalają na uwzględnienie żądania umorzenia należności i wyjątkowe potraktowanie w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. Decyzja ta została doręczona J. B. 8 kwietnia 2015r. (urzędowe poświadczenie doręczenia w aktach administracyjnych w sprawie II SA/Po 29/16) 25 maja 2015r. Skarżący za pośrednictwem ePUAP złożył odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku podał, że złożenie odwołania po terminie nie nastąpiło z jego winy, powołał się na swój zły stan zdrowia oraz przebywanie w okresie od 7 kwietnia 2015r. do 24 kwietnia 2015r. w szpitalu. Podał również, że wcześniej w dniu [...] 2015r. zgłosił się do Ośrodka Medycyny Ratunkowej, jednak hospitalizacja była niemożliwa ze względu na brak miejsc na oddziałach [...] i [...]. Do wniosku Skarżący dołączył kartę informacyjną oddziału Medycyny Ratunkowej ze Szpitala A w [...] z dnia [...] 2015r., z której wynikało, że [...] (luty 2014r.), zgłosił się z powodu bólu [...]. Rozpoznano [...] z brakiem wskazań do hospitalizacji. Dołączył również kartę informacyjną z Kliniki B Instytutu C z której wynikało, że w okresie od 7 do 24 kwietnia 2015r. przebywał w szpitalu z rozpoznaniem: [...]. Wynikało z niej również, że Skarżącego po zakończeniu leczenia w stanie ogólnym dobrym w obrazie systematycznej poprawy parametrów biochemicznych wypisano do domu z zaleceniami: [...]. Do wniosku dołączył nadto druk ZUS ZLA, z którego wynikała niezdolność do pracy w okresie od 7.04.2015r. do 23.05.2015r. ze wskazaniem "chory może chodzić" (w pkt 15 cyfra 2). Odwołanie wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu organ I instancji przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu pismem z 2 czerwca 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] czerwca 2015r. ([...]) zawiadomiło Skarżącego o przedłużeniu załatwienia sprawy do 30 września 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2015r., nr [...] odmówiło Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] 2015r. nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium podało, że zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin - § 2 w/w przepisu. W ocenie organu Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Sam fakt choroby poświadczony złożoną przez Skarżącego dokumentacją medyczną, nie jest wystarczający do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby, trzeba wykazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu, co zostało potwierdzone w cytowanym przez organ orzecznictwie. Nadto organ podał, że Skarżący nie wniósł wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Wskazał bowiem, że przebywał w szpitalu w okresie od 7 do 24 kwietnia 2015r., tym samym, gdyby nawet uznać, że o decyzji dowiedział się po powrocie ze szpitala to winien w terminie 7 dni od dnia 24 kwietnia 2015r. złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uczynił to dopiero w dniu 25 maja 2015r., czyli po miesiącu od wyjścia ze szpitala. W postanowieniu zawarto pouczenie o możliwości złożenia w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do SKO w Poznaniu. Postanowienie Skarżący odebrał 25 września 2015r. (odebrał dorosły domownik). Dnia 27 września 2015r. za pośrednictwem ePUAP Skarżący złożył do SKO w Poznaniu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na nieprawidłowe pobranie wniosku przez użytkownika - pracownika organu nie trafił on do składu na ePUAP a na dysk lokalny tego użytkownika. Skrytka SKO Poznań została zmodyfikowana przez tego pracownika SKO 28 sierpnia 2015r. i od tego czasu dokumenty nie docierały do SKO Poznań. Dwa miesiące później (28 października 2015r.), czyli w dniu kiedy dokumenty zostały pobrane awaryjnie zostały ponownie zmienione ustawienia skrytki, które tym razem są już poprawne. Skarżący 12 lutego 2016r. wezwał SKO w Poznaniu do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwienie sprawy w terminach z kpa wniosku z 27 września 2015r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ poinformował Skarżącego (pismem z 29 lutego 2016r., że jego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 27 września 2015r. wpłynął do SKO w Poznaniu w dniu 22 lutego 2016r. Wówczas bowiem wpłynęła skarga na przewlekłe załatwienie sprawy. SKO w Poznaniu uznając, że błędnie pouczyło Skarżącego o konieczności złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zamiast skargi do sądu uznało wniosek z 27 września 2015r. za skargę i przesłało w dniu 24 marca 2016r. do tut. Sądu. W skardze (nazwanej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) Skarżący wniósł o zmianę postanowienia SKO i przywrócenie terminu zgodnie z wnioskiem lub o uchylenie postanowienia i ponowne jego rozpatrzenie. W uzasadnieniu podał, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego i jest niezgodne z prawem i to w sposób kwalifikowany, rodzący odpowiedzialność odszkodowawczą po stronie Skarbu Państwa. Zarzucił uchybienia w zakresie: 1. oceny ogólnego stanu zdrowia wnioskodawcy, wpływu drastycznego pogorszenia stanu zdrowia i związanej z nim hospitalizacji na zdolność do podjęcia jakichkolwiek czynności przez wnioskodawcę, co z łatwością mógł uczynić, gdyby zapoznał się z przedstawioną przez wnioskodawcę dokumentacją medyczną lub powołanie biegłego w przypadku braku wiedzy specjalistycznej, 2. właściwej analizy orzecznictwa w tym zakresie. Żadne z przytoczonych orzeczeń nie wskazuje, że ciężka i nagła choroba i związana z nią hospitalizacja i rehabilitacja, jaką jest [...] połączone z [...] i znacznym [...], która u osoby z tak poważnymi obciążeniami jak wnioskodawca stanowi bezpośrednie zagrożenie życia jest podstawą do odmowy przywrócenia terminu. Przeciwnie, orzeczenia te wskazują, że błahe problemy medyczne lub choroby przewlekłe, które nie umożliwiają pracy nie mogą być podstawą do przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę SKO w Poznaniu wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało dotychczasowe stanowisko, wyjaśniło kwestię mylnego pouczenia w postanowieniu i uznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi podało, że ciężar dowodu w takiej, jak w niniejszej sprawie sytuacji, spoczywa na stronie. "Brak winy" oceniany jest przez pryzmat obiektywnego miernika staranności strony i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma wyjątkowy charakter. Do grupy niezawinionych przyczyn uchybienia terminu należą nadzwyczajne zdarzenia np. przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony, której przebieg nie pozwolił na wyręczenie się inną osobą. Zdaniem Kolegium kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a nadto to strona skarżąca ma obowiązek zaprezentowania w sposób przekonujący argumentacji uprawdopodobniającej brak winy. Kolegium podało, że nie negując problemów zdrowotnych Skarżącego oraz faktu przebywania w okresie od 7 do 24 kwietnia 2015r. w szpitalu, Skarżący nie dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Nie uprawdopodobnił, że przebieg jego choroby nie pozwolił na skorzystanie z pomocy innej osoby oraz przede wszystkim nie wniósł wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniesiona przez Skarżącego skarga na bezczynności została rozpoznana przez tut. Sąd pod sygn. II SA/Po 29/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 poz. 718 - dalej ppsa.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że SKO w Poznaniu prawidłowo uznało, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony przez Skarżącego stanowi w istocie skargę do sądu administracyjnego. W pouczeniu zaskarżonego postanowienia zawarto bowiem mylne pouczenie dotyczące możliwości wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – dalej: kpa.) błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która stosowała się do tego pouczenia. Tym samym prawidłowo organ uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest w istocie skargą do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. W przedmiotowej sprawie organem tym było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu jako organ II instancji. Z uwagi na fakt, że zgodnie z w/w przepisem rozstrzygnięcie w tym zakresie jest ostateczne służy od nich skarga do WSA., którą zgodnie z art. 52 § 1 ppsa wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 54 § 1 ppsa skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działalność, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Termin do wniesienia skrgi wynosi 30 dni od dnia doręczenia Skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 ppsa). W przedmiotowej sprawie Skarżący był pouczony o krótszym, bo 7 – mio dniowym terminie, termin do wniesienia skargi zachował. Postanowienie odebrał 25 września 2015r. a skargę (nazwaną wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniósł do organu za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 27 września 2015r. Taki sposób wnoszenia podań (żądań, wyjaśnień, odwołań, zażaleń) został przewidziany w art. 63 § 3 kpa i spełniało wymogi z art. 61 § 3a kpa.. Z wyjaśnień składanych w toku postępowania sądowego przez organ wynika, że brak odnotowania wpływu odwołania w tym terminie wynikał z nieprawidłowych ustawień skrzynki odbiorczej organu przez jego pracownika. Skarżący wykazał, że otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru pisma (art. 63 § 4 kpa, UPP w aktach organu). Tym samym uznać należy, że skarga została wniesiona przez Skarżącego w terminie wskazanym w art. 53 § 1 ppsa) Kwestia przywrócenia terminu została uregulowana w art. 58 kpa. Zgodnie z § 1 tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zgodnie z powyższymi regulacjami o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej decyduje łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu (1); wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (2); jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (3); we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania (4). W przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu złożony został przez Skarżącego jednocześnie ze złożeniem odwołania. W tej dacie Skarżący z pewnością wiedział o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu odwołania powoływał się na pobyt w szpitalu w dniach 7 – 24.04.2015r. oraz wcześniejszą wizytę w oddziale ratunkowym w dniu [...] 2015r. W skardze nie podnosił innych okoliczności związanych z datą otrzymania odwołania. Zasadne było więc przyjęcie przez organ, że skoro hospitalizację zakończył w dniu 24 kwietnia 2015r. była to data, w której najpóźniej dowiedział się o decyzji. W tych okolicznościach złożenie wniosku o przywrócenie terminu dopiero w dniu 25 maja 2015r. wskazuje na przekroczenie wskazanego w art. 58 § 2 kpa siedmiodniowego terminu do złożenia takiego wniosku. Już ta okoliczność skutkuje odmową przywrócenia terminu. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 K.p.a Niewątpliwie również Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Bezspornie ustalono, że stan zdrowia Skarżącego [...] w lutym 2014r, nie jest dobry. W okresie od 7 do 24 kwietnia 2015r. przebywał w szpitalu z rozpoznaniem: [...]. Rozpoznano również u niego [...]. Po zakończeniu leczenia został wypisany ze szpitala w stanie ogólnym dobrym ze wskazaniem dalszej kontroli u lekarzy, diety i przyjmowania leków. Po wypisaniu ze szpitala przebywał na zwolnieniu lekarskim ze wskazaniem, że może chodzić. Skarżący nie wykazał w takich okolicznościach, że nie mógł wcześniej niż dopiero po miesiącu od zakończenia hospitalizacji wnieść odwołania, tym bardziej, że czynił to przez platformę ePUAP, jego stan zdrowia umożliwiał chodzenie, a z dokumentacji lekarskiej nie wynika, że nie był w stanie wyłączającym możliwość złożenia odwołania samodzielnie lub za pośrednictwem innej osoby. Okoliczności takiej nie wykazał Skarżący w odwołaniu ani w skardze. Zgodnie z orzecznictwem, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela brak winy w uchybieniu terminu ma miejsce wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danym wypadku wysiłku (por. wyrok NSA z 11.04.1997r., VII S.A. 1581/95). Skarżący, na którym ciążył ciężar dowodu takich okoliczności nie wykazał. W orzecznictwie odróżnia się nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie przez drugą osobę od długotrwałej niedyspozycji, która nie wyklucza dokonanie czynności w postępowaniu administracyjnym. Wysłanie pisma może być dokonane osobiście, jak i przez inną osobę, w tym domownika (por. Wyrok NSA z 19.09.2007r., VIII S.A./Wa 408/07).Nie można uznać uchybienia terminu za niezawinione, gdy skarżący cierpiący na poważną chorobę posiada obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności. (por. wyrok NSA z 20.03.2014r., I OSK 549/14). Z materiału zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i złożonej dokumentacji medycznej nie wynika, by niewątpliwie cierpiący na różne choroby Skarżący, nie miał obiektywnie możliwości przesłania odwołania listownie czy też drogą elektroniczną samodzielnie lub za pomocą innej osoby wcześniej niż 25 maja 2015r. Szpital opuścił w dniu 24 kwietnia 2015r. To, że otrzymał zwolnienie lekarskie od wykonywania pracy nie jest tożsame z wykazaniem obiektywnej niemożliwości wysłania odwołania. Sugerowane przez Skarżącego powołanie biegłego przez organ nie było w tych okolicznościach celowe. Organ nie kwestionował stanu zdrowia Skarżącego. Nie było jednak żadnych przesłanek, by uznać go za uniemożliwiający złożenie odwołania, tym bardzie, że jak wyżej podkreślono odwołanie zostało przesłane drogą elektroniczną, Skarżący przebywał na zwolnieniu ze wskazaniem "może chodzić" a z dokumentacji lekarskiej nie wynikał taki stan, który uniemożliwiałby wysłanie odwołania. Odwołanie nie było obszerne, nie zawierało skomplikowanych rozważań czy ustaleń. Zarzuty skargi nie były uzasadnione. Organ nie kwestionował faktów wynikających z dokumentacji lekarskiej, nie kwestionował faktu hospitalizacji do 24 kwietnia 2015r. Uznał, czego Skarżący nie podważył, że po opuszczenia szpitala miał on obiektywną możliwość wysłania odwołania z wnioskiem o przywrócenie terminu a nie dopiero po miesiącu. Organ nie kwestionował, czego zdawał się nie zauważyć Skarżący, że o odmowie przywrócenia terminu świadczył nie okres do 24 kwietnia 2015r. a okres między tym dniem a dniem wniesienia odwołania z wnioskiem o przywrócenie terminu, tj. do 25 maja 2015r. Skarga okazała się więc bezzasadna. Na zakończenie wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygniecie organu odwoławczego wydane w zakresie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast kwestia oceny zasadności decyzji dotycząc prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowi inną sprawę w znaczeniu materialnym. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak sentencji na podstawie art. 151 ppsa oddalając skargę.