II SA/Po 180/03

WyrokWSA w Poznaniu2005-02-04

Skład orzekający: Stanisław Małek, Jolanta Szaniecka, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego, który został nabyty przez inwestora przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., na podstawie przepisów tej ustawy, w sytuacji gdy nie wykazano prawa do dysponowania nieruchomością, ale obiekt nie stanowi zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa mienia?
Ratio decidendi
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., nie może być wydany na podstawie przepisów tej ustawy, jeśli nie zachodzą przesłanki wskazujące na zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Brak wykazania prawa do dysponowania nieruchomością nie stanowi w takim przypadku podstawy do nakazania rozbiórki, a do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki sklepu spożywczego, wydanego Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. przez organy nadzoru budowlanego. Spółdzielnia nabyła obiekt w 1976 r. Organy powoływały się na przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. oraz z 1974 r., wskazując na brak prawa do dysponowania nieruchomością i samowolę budowlaną. Spółdzielnia kwestionowała zasadność nakazu rozbiórki, podnosząc, że obiekt nie stanowi zagrożenia, a nieprawidłowości mogą być usunięte. Wskazywała również na toczące się postępowanie o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania gruntu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej Spółdzielni i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Ref. staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Spółdzielni kwotę 265 zł (dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ S. Małek /-/ J. Szaniecka Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] nakazał Spółdzielni Samopomoc Chłopska na podstawie art. 48 Prawa budowlanego 1994r. rozbiórkę sklepu spożywczego przy ul. [...] w K.. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błędnie powołaną podstawę prawną rozstrzygnięcia. Spółdzielnia nabyła bowiem obiekt w latach siedemdziesiątych i problem rozbiórki winien być rozstrzygnięty na podstawie prawa budowlanego z 1974r. Decyzją z [...] na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. nakazano Gminnej Spółdzielni w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem: przedłożenie inwentaryzacji budowlanej, wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej obiektu i przedłożenie oceny technicznej zaznaczając, iż nie wykonanie tych nakazów w ustalonym terminie spowoduje zastosowanie przepisu art. 37. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. na podstawie przepisu art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z zm.) nakazał Spółdzielni rozbiórkę samowolnie wybudowanego sklepu spożywczego w K. przy ul. [...] (działka [...] obręb [...]). Stwierdzono, iż Spółdzielnia przedłożyła żądane dokumenty. Nie wykazała jednak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest niezgodne z art. 57 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazano, iż Spółdzielnia przedmiotowy kiosk – pawilon zakupiła w 1976r. bez prawa do gruntu. Nie posiada tez pozwolenia na jego budowę. Organ odwoławczy uznał, iż kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem, gdyż Spółdzielnia nie wykazała prawa do nieruchomości. Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w K. wniosła skargę, domagając się uchylenia obu decyzji. Skarżąca stwierdziła, iż powołany przepis (art. 37 ust. 1 pkt. 2) nie stwarzał podstaw do zastosowania nakazu rozbiórki. Obiekt, jak wynika z przedłożonej inwentaryzacji nie stanowi zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla bezpieczeństwa mienia. Nieprawidłowości techniczne, które wymienione zostały w przedstawionej ekspertyzie mogą być usunięte w ramach prac modernizacyjnych. Kiosk posiada też typową dla okresu jego realizacji architekturę zewnętrzną. Podkreślono, że obiekt wybudowany został przed około 27 laty a zakupiony został przez Spółdzielnię w 1976r. Odnosząc się do prawa dysponowania nieruchomością skarżąca podała, iż [...] listopada 1995r. wniosła o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania gruntu i przeniesienia prawa własności obiektu. Wniosek nie został jednak dotychczas załatwiony. Zdaniem strony skarżącej decyzja wydana została bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem przepisu art. 107 kpa. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepis prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Organy administracji wskazały jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38 poz. 229 z zm.). W sprawie jest bezsporne, że przedmiotowy obiekt (kiosk – pawilon) skarżąca nabyła w 1976r. Zgodnie z przepisem art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994r. (Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016) przepisu art. 48 tej ustawy, dotyczący rozbiórki, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W sprawie nie została jednak ustalona data zakończenia budowy przedmiotowego obiektu a w szczególności czy budowa ta została zakończona w czasie obowiązywania (od 1 marca 1975r.) ustawy Prawo budowlane z 1974r. czy też jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 1965r. Nr 7 poz. 46). Powołany przez organy administracji przepis art. 37 ust. 1 pkt. 2, przy przyjęciu, iż obiekt został wybudowany po dacie 1 marca 1975r., nie stwarzał podstaw do nakazania rozbiórki. Nie zachodzą bowiem żadne przesłanki, o których mowa w powołanym przepisie (niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ). Przedłożona do akt sprawy ocena techniczna obiektu jednoznacznie stwierdza, iż budynek w obecnym stanie technicznym nie stanowi zagrożenia życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia a jego architektura zewnętrzna jest typowa dla okresu, w którym został wybudowany. Wbrew przyjętemu w zaskarżonych decyzjach poglądowi nie wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością nie stanowi w świetle powołanego przepisu podstawy do nakazania rozbiórki. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 5 pozwolenie na budowę mogło być wydane wyłącznie osobie, która wykazała prawo do dysponowania nieruchomością. Skutki zaś wybudowania obiektu niezgodnie z obowiązującymi przepisami (brak decyzji o pozwoleniu na budowę) określał przepis art. 37 ustawy z 1974r. Uznając, iż skarga zasługuje na uwzględnienie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 a i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r Nr 153 poz. 1271) orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III – im sentencji wyroku traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152). /-/ E. Podrazik /-/ S. Małek /-/ J. Staniecka jw

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło